Mechan.Mathem. Sed.VlII. PoJemica. 701 



ftiibutio fieri dcbet iiitiia cornua, iiempc licxtfura, finifhuui 

 &mcdiuiii. Diftiiii^a'. iTiiopoitct iffc aciLS autciiguanoiuiu 

 &: ['odlignunoruiu. Povro poil niilitcs cjiauis armaturi ftatinj 

 vclitcs orJinaiKur A' r°''^ 1^°* iti.rum militcs grauis amiaturr. 

 Variantur tamcn intcnium, (i nccclfitas vrj^cat. (iuod fi acies 

 pcr tiia cornuadiftmguatur, rortifninus omnium miles ciit in 

 de.Ktro cornu:iIli viriut<ill'cui)dus,in (iiiiftioiteitiu-Jiin mcdio 

 acici. Si veroalio modo coinua diiponantur,aliudcornu dici- 

 tur extrcmum,aliud abruprum,aliud circumdaus. Porrp acies 

 potcrt initrui tbrm.icuiici, forHcis,roftri C(niini,fcrr.x-,tcftudi- 

 nis. Potcft itcni cilc quadrata, orbicularis, dircdta,explica;a, 

 extcnfa, cxtcnuata,ol->ucrra,auerra,ftataria,Qetntcla,cui-uata,du- 

 plicata,den(iita,conftipata,oblonga,cr;aui;ulariE,l:uearis,com- 

 prclicnfa,arrcda,deduifta,duplicisfroiuis>dup!ari,s,antlltomos, 

 periftomos, inflcxa, implcxa,incurua. Et pro v.ulctatc liaruni 

 figurarum variant iuga & ferics aciei. Turbantur ctiam iiK 

 formx- intcr pr.Eliandum , pro occalionc inftands , fugicntis, 

 vel dcccdentislioitis. Quamobrcm fiunt in ea dcchnationcs, 

 iiuitationes ordinum gr.Vais 6c lcuis armatur.x' Sic. Mutatur 

 etiam fa-pc frons in tcrgum, & contra. Qjiod fi condenfata fic 

 aclcs , & viritim ficri mutatio non polllt, ht conuerfio,iS: tota 

 aciesfimulfevertit.Fiunt etiamvarixcuolutiones,vt Laconica» 

 Maccdonica,l'er(ica. Inrerdum mutant locura : intcrdumtan- 

 tum iacie verfa in tcrgum, eundem tenent locuni. Dcniquc 

 quemadmodum fuiit vari.x facies , fcu figunT aciei , (ic varix 

 llint nomcnclaturx (ignorum,vtaliaprima,fecunda,poftrcina-, 

 alia fixa,vel non tixaialiaexpcdita,vcl turbata &c. dicaiuui. In 

 «fit «,'(^r«jf«/t'pr.-cmittanturautc(!gnani, & tria rcgimina, de 

 quibus pauloantc, di(t'n!^ua:uur. Hic oper.r pictluni cft ita 

 inftitucre ordinem, vt nunc pauciorcs, nuncplures vidcantur 

 militcs qu.im rcucra fint. Prius fiet, (i conilipati inccdant,(i cx 

 cquitibus pauci hai^tas tollant. Poik'rius; ii vcpalantes eant, fi 

 fc diiFundant.fi haftas tollant omnes.Et noctu plurcs videbun- 

 tur fclopctanj , ii reftcs in pcrgulas inccnfas ordinc infcrant. 

 Vnus enim quilibct inftar niultorum apparcbit. 



A eft concauita^i.capax pulueris, cui molcs c.vcuticnda fupcr>- 

 ftat.vbi ignis ad lincm fiiniculi:in G perucncrit,puluis in flam- 

 mam moiuento pcne rarefaclus,clauftia fua adcxituminolitur 

 & tentat i^itur lapidcs & ci'mcntum oblttu-Jti ciiniculi,a(iin 

 B ansjulo refto repelluntur , ("ed teira intec B & t inteticdla 

 iinpitum retundu. Itaquc parj cius in C decliu.it. vbi irerum 

 hebctatus, & tertio in D.randcinin t planctrangitur &cxfpi- 

 rat:vnde flarama anguiliarum & morxiiiipaticns.peL H.quan- 

 do aliorfum nonpotell,viamcffi:ingit. 



I I f . Signa in exercUttfunt triplicia : vocalia 



feminocalia , muta- 

 \ 



Vocalin funt verb» ve! noniina,quibus vcuntur qui circuunt 

 excubias noctu, vt intcrnofcantur-vel in pr.-Elio inilitcs. Seini- 

 mcxlia funt clalTicum , rcccptus. M-Ata funt vcxilla, teflerar, 

 ignis acccnfus,piftura', & fimilia. 



I V. ^rclo 7nilitaris eft caftroriim vel aciei,& huiifi 

 vcl inftrti5ii£, zeliieragenti^- 



Ordo cafiroriim ita tc habcbit , vt dilpofitio (it analoga vrbi. 

 Itaquc in caftris erunt vallum, lorica, fofla, vcftibulum, porta, 

 tabetnacula fcu tentoria, forum vcnale, Sc fimilia. Olinrapud 

 Roraanos exercitus diftribuebatur in Icgioncs & optiones. 

 Hodic diftribuitur in tria rcgimina; nempe in rcgiracnequi- 

 tum.rei armamentariar,& peditum,qua de rc vidc ftipra in Po- 

 liticis. Ordo adct infiru&£ cernitur in tigura , &.' dillributione. 

 Fi*ura, feuforma, acicipro rationc circumftantiarum Ioci,(!i: 

 hoftis varia eft ; intcrduin quadrat3,intcrdum cornicuIata,(iue 

 femicircularis , intcrdum alia. Sempcr tamen vtilc cft in acie 

 inftrucnda gencium nationumque ccrtumordincm fcruare.Di- 



V. In bellonamili Polemicamechanicafbe^tat in- 

 ftritrncnta cornmunia &tropria. 



luflrumenta commuma (cinr, qui- in belloterrefrri & nauali 



xquc adhibentur. Frc/iriii funt lupus naualis, falx naualis,bi- 



pcnnis naualis,hacpagoncs,& (iniilia. Vtuntur autcm na- 



uales conccrtationcs potiflimiim ignibus artifi- 



cialibus , dc quibus vide infra in 



Pvronomi.i. 



Eelli;m m, 



U4lC. 



^mimsm^mt^ 



^^,mmw 



SECTIO NONA, 



In qm delineatitr 

 B I A S T I C A. 



R ^ C E P T A. 



?^l I A s T 7 c A efl: ars conficiendi inftrn- 



menta morns & quiecis violent.T. 

 Ellqne gcneralis, vel Ipeciaiis. 

 Bialhca gciieralis explicac fundamenta motus 

 violenti & qnietis violentac. . , 



Biaftica fpscialis eft impulforia feu xifijTO.i , clafma- 

 tita, &c ftatica. 



Biaftica impLiifoLiaeft , quarcs propelluntur eia- 

 culando, agi[ando,rGCando,& fimilibus modis : id- 

 que fccundum quatuor eleirienta. 



Clafiaatica eft, qua res durac facili negotiafran- 

 guntur. 

 . Statica eft, qua res fluidiB fiftuntur, vel durae in- 

 figuntur, 



R E G V L jE. 



I. 'Blafticesfiindarnenta d.uo furnfuga vacui, & 

 caufa rnotiu violcnti, 



Tuga vacui eft adeo indita natura;, vt corpora anaturali 



motu ceflarc, atque eo,qui contra naturam eil.agitari faciat,ne 



vacuum dctur. Hinc ad iinpediendum vacuum grauia furfum, 



k leuia dcorfuminoucntur : quod cxperimentisprobarenoncft 



di(Sciltf. Sic enim, dum putctcs foditur,aer profundum fubit,vc 

 fpatium impleat ; & aqua afccndit, dum per canalcm fugimus. 

 Eadem rationccucurbit.t:, quibus mcdici vcuntur,cutcm&(an- 

 guinem turfum trahunt. Sed & a motunaturali ccflant corpo- 

 ra,nc vacuum detur. Ita fi vas pknum aqua , aut alio quouis li- 

 quore , dcluper obftruas , ctiani inferiiis patcfafto meatu noii 

 fluet liquor, nifi defupcr aerc aditusitidem pra:bcatur. Sic fol- 

 les occlufi , fi nimium diftcndantur ac violentcr , franguntur. 

 nam locus capacior faftus, ctlm necacre impleri polTit,tantam 

 tcnuitatcm non admittcute, ncc vacuum dari qucat, fupcrcft 

 tertium vt follcs ip(i difrumpantur.vt funt verba Card.tni lib. i . 

 de fiibttl. Idem demonltrant omnis generis machina: , quas ars 

 & induftria, vfa natur.v, vacuum tanto conatufugicntis,mini- 

 ftcrio,fingulari foleitia ad innumcras hominumcommoditates 

 protulit. Itaque non (oUim Biaftices,fcd & quarur.dam aliarum 

 artium mechanicarum fundamenta hincarccfluntur.Haccnim 

 ratione v.gr. excogitata cft lucerna mirabilis^turris forma vn- 

 dequaquc conclula, vnicoque foraminc contcnta, per quodo- 

 Icum ipfum infunditur , donec tota implcatm- : vc videre habes 

 in Pyronomicis. C^ufa motM froieciorum varieexplicatur a 

 PhyCicis.Cardantis lib.-^ .de /»i?(7.commemorat quatuor fcntcn- 

 tias, equibusprima eft vera,& fummatim itah.rbet. Niliil mo- 

 uetur abfque motore, quod eft principiummotus vclintcrnum 

 & per fe,vel extcrnum & pcr accidcns. Principium motus in- 

 tcrnumen:folaformainterna , qua.'motumnatura!em in Icui- 

 bus & grauibus proxime producit. Principium motus extcr- 

 num eft partim caufa cfficicns , paitim forma cxtcrna- Nam a 

 proiicicnte , impcllente, gyrante &c. impetus quidam impri- 

 mitur proic,n:o,impu!("o, gyrato&c. qul impctus in moucndo 

 vimproiicientis,impe!Ientis,gyrantis&c fuftiuct,adcoqucmo- 

 ucc taiiquamprincipium illius feparatura. Proiiciens igituc cric 



caufa 



