Mechan.Mathem.Sed.XP^deutica. 709 



Defcrit obfejfd Repm, excrcitiuagrUi 

 tt propriiis fu.i c.ijhanwuer,quo cominus hoflem 

 Ciiii:::j' iit ncquea: flrucium cottfcenderevaUunt: 

 Expio.nores jiatttit.qutfrdpc-e curfu 

 thiffis rtrr^hant jj* honcflnin bella repon.int. 

 Denenit .idpi^gnm^enfcs librMttnr Qf hitjlji, 

 £t ijuifque hojie c:ipit Liudcm deferreperempto. 

 Nittitur hic comraproittptus furibundus in arrrm, 

 Viciorem ejfeplnc.r.iuueniiemnutlinqtiere vitam, 

 Tantits amor piitrii,hin:.ieft in feSiore ■virtm. 

 Sic olim Cocies vires contriuit Hetrufc/u 

 Solw.cf oppofuit muitis fc millibu^ntim, 

 Subliciij midcret ciim -vellcre robora pontts, 

 Tnclflfque viu Forfcnnam auenere Roma. 

 Sed cadit,^ vanas mifer hic expi'xt in aiiriK. 



Scmianimeminterca peditcm clam iutigit ncerHt 

 Mnais.veluti nondiim ccrtamen inijf.t ; 

 Vubiin vt acccptum medicis demulceat herbti , 

 Fortior ^ tr/idct coUcctis viribits arma , 

 At fcnft Rcgin.% dolum , iubet atque reuerti 

 Subduitum,^ rurftim vacut4 fucccdere caftris . 



lam ctifts completitr humus.patet area tantam 

 Vna viris,^ prd reliquu emittitur vnui 

 tertentarc fugam per equcs.per tela.ptr enfes, 

 Qucm mox infeqiiifur dircBaque impctit hafta. 

 Cemmatii-s miles:latumpr£cordiaferru?n 

 Rumpit (^ cccifum Stygias dcmittit advndat. 

 ■£tficimponit finemfors afperapugna. 



Sttrgit ouans Dido,tot.tque exultat in auld, 

 Ef vifh iUudit comisridetque dolentem 

 £aeminei6 fa.libus:rnulier te vincat inermis, 

 Atque tuisfpoliis arnata fupcrbiatltnnon 

 Tenthefilea tibi.tua vel ptttorcjfc Creufa, 

 Hic cuius niueum decuere moniU.t collum? 

 Si bii adhuc t.-ili deberes ftrage domari, 

 Crede mihi tibi fitfo infamia tanta venirei; 

 ^luanta venit virgts afo per terga per vrbem. 



Htnc capit aur.itam pateram,plen,imqiie Falenio 

 jirdente,^ viHa ludi pro more propinat. 



lUe anitHQ verfans turpi4 difpendiacladii , 

 Xt palmam amiffam.magnos in pedore motus 

 Concipit.Heroai fimul cxardefcit in iras, 

 EtbeUum ren$uans rurfiim locat ordinc turmas., 

 Lunatoi manibtts peftns (j^telatenentes ; 

 Namplacet vlcifci turbamqut ferire fuperbam. 

 Vt vidct hocietiam pugnt fe accingit Amaz.on, 

 Inftruit atque acics tueiitii l&tafecundo, 

 Et qucmpropon.1t Victori qutrit honorctn. 

 lUe ait:vt viclns fuerit quicunqite rogatus. 

 Non negethicrenuensfed pi'ompte pr/tftet ouitnti. 

 Perftat conditio,(^ miftts eoncurritur armts, 

 Non alitcr quam ji portis poft terg.i retiais. 

 Eruit in planos campcs obfejfa iuuentw, 

 Auferat vt prddam,a:<tpugnatum prouacet hoftem. 

 Hic cernens iuucnum nimbos ex vrbe ru.ntes 

 Ire parat contra atqtie inimieam fundere t.trijam, 

 Pars fublimis equis,pedibus parsfulcat arenas, 

 Titfragor armorum,'rcmit excita terra tumultu > 

 Liucntefque atro crudefcuntfanguine pugm. 

 Mox dantur cita terga fug&:Jugit alter ad vrbem, 

 Alter depcrtans fpolium fua cajha reuijit. 



Aureafic coeunt gemmatts agmina turmu. 

 Atquc oritiir ditbium piccis eertamenin aruis. 

 Incola nunc Tyriits fuperat,mox Troius hofpes: 

 PeUitiir alueolis nunc hic,nunc peUittiriUe: 

 Niinc pricludit iter Didcvia clauditur ipji. 

 Rurfum,^ compofitas laieturbare cohortes 

 Cogititr:ambobits Jic alea luditur anccps. 

 Incertitrepidant Iiilufque ^ fidus Achates. 

 Etfixis ccitlis aciem fcrittantur vtratnque, 

 Ciii potiiis felixfaiteat vi^oriaparti. 

 Tandempoft mftlttu plagas poft vulnera multa, 

 Hic venit Mne/i:fcd non fubit cftia velo 

 Tam pleno.fubiit viduA velut ante Sichii. ^ 

 Namvtx quinque poteft remorari (y prendere captos: 

 Vum reliqui intereanmgna vi vincularuinpunt, 

 Et fuper excelfum fua mittunt corporavaUiim. 



Ediicitprtmwi vicirices rure cateruo', 

 Pnmia quiquc velit Didoni narrat tn aurem, 

 Candida purpurev fujfunditur ortt, pudore, 

 Et renuijje cupit:Jed pacld lege vetatur; 

 Etquiafaxofo nonanti ncg.-.uerat antro. 

 Sedlufijfe fatis,ventrunt temporacoens.; 

 Et prono obfcurtti dtcurrit vefper Olympo. 



Tom. III, 



VII. Inter ludos Uberales,<]ui factHm ad elocjuemlnflu' 

 diitm^ & cortcUnam gratiam, & accendmt 

 animtm,coTnoedia & tragaediafa- 

 cile e.vcellum. 



Con/idcranda hic funt ifla fiuini]uc. i. difFcrentia coniGE. 

 dia: & cragocdix. i.partcs ^.accidcnria interna. 4. acciden- 

 lia citerna. 5. gcnus cmnima. Diffrrencia comaeditiSi. tragoe- 

 </u fextuplcxclt. Differuntenim i.maieria.T liAgadizenim 

 restriftes, Iuftuofis,mifcrabilcs, & liorribiles proponitxoa- 

 tra comG:diala:tas , iucundas, ridiculas , iocofas. 1. perfonis. 

 Tragica; cnim funt nobilcs & illuftres,regcs,principcs,lierocs, 

 dij:Comica;,ciuilcs,p!a;bci.r, ignobilcs , i'nfaau-s , lulbci. In- 

 troducuntur enim patrcsfamilias , adolcfceiucs , lcnoncs, pa- 

 raliti , fcurra: , merctrices 3:c. Quod attinct ad trat!;ico-co- 

 . nioediarn, illa recipit pcrfonas tragicas, vt in Ampliitruone 

 Plauti vidcrecft.^y?;i», -ry, Xi^J '^firmoms gtnere. Tragicus 

 enim eft A< W , grauis , fublimis ftuctus , verbamagmfica, 

 clefta , fonora , acommuni confuerudinc abliorrentia : at 

 Comicaoratio eft humilis , hilaris; familiarisi vcrba vulgata, 

 pura tamen & elegantia, cquemcdio vfii petita. 4. ajfecii- 

 bus. In tragcedia regnant ■m •m.Bri , id eft , vehcmentiorcs 

 animi motus : at in comadiA ™i'flij, id eft , alFeftus fcda- 

 tiores. Itaipc in trago:di.i accidit , quod Alcibiadi in Sym- 

 poiio Platonis diccnti , fibi cw^oicM mic>Zv y,^ax.(^va.'Myu^ 

 aJzsr» T&T» ocoTis >.jav.^. exiiu ,TtS Tifid , feu (MtSaai. Tragoc- 

 di.T: cxitus cft lugubris & triftis; contra comocdia; la'tus & 

 hilaris. Quod tamcn refpeftiueincclligendumeft:. Sa:pe cnim ' 

 ^uod alicui crifte accidit ,alteri eft litum,5c contra. Deinde 

 a potiori fit denominatio. 6. characierifmo. Tragoedia; enim 

 proprium eft fyrma, & cothurnus : comocdi.x' , foccus. Parttt 

 dram.ti , id eft,comoEdi.x' & tragoedia; , funt primari.T; vcl 

 acccfTorii. Partcs primarii- funt Prota(is,Epitalis, & Cataftro- 

 phequ.-Evno nominc dicuntur Ai5tus.Pror/j/;i eft prlmapars, 

 in qua proponuntur &: fufcipiuntur confilia rci gercnds. 

 Ep^t^fisett fecundapars,inquaconriliorum ficprogrefliis ,& 

 negocia curbis plerumque inuoluuncui , Ca'ajlafi cft: cctcia 

 pars.in qua cotius dtam.itis ftatus, & dubius reicucntus iia:rct. 

 Cataftmphe eft poftrcma }»ars , inopinato confiliorum &: re- 

 rum gcllarum euentu drama concludens. Hx auccm partes 

 diftinguuntut quinquc fctc adl:ibus:ica nimrum, vt protafis 

 plerumquc primoadtu comprehendacur , raro ftcundo : epi- 

 tafis & cataltafis fecundo , tertio , vel quarto etiam adu con- 

 cludantur ; ncque enim certus vcriquc locus aflignari poceft. 

 Cataftafis raio ad quintum progrcditur. Cacaftiophe incidi: 

 fx"pe in quartum aaum;fcmper aucem quintum occupat. v. g. 

 protafis Andria: Terentianje eft aftu primo;epitafis,fecundo, 

 cataftdfis , tettio , quaico, & initio quinti ; cataftrophc , ac^^u 

 quintofcen.quarta.Adus cnimdiftinguuntur in fcenas.Itaque 

 Scena eft aftus pars,quam conftituit pcrfonarum ingrefl"usS4 

 fermocinatio. In fcenam vcro non introducueturplurcs per- 

 Conx loqucntcs , quain quinquc;nifi fbrte confultacio infti- 

 tuenda fic. Mutas autem petfonas adcfTc pluics nfhil prohi- 

 bet. Partes accejjoria , feu fecundarix, qux extra aiftura dc- 

 led:ationiscaufa,adhibentur, funt fex;afgumentum &proIo- 

 gus , antc adum ab initio ; chotus,mimus,& fatura, in medio, 

 inter aftum Sc aiflum^epilogus, a fine. Ex quibus prologusjar- 

 gumentum, & mimus, comocdije fcrc funt piopria,fatma,tra- 

 gcedia: ; chorus & epilogus vtrique communes. Argumentum, 

 /afiox.11 , eft fummacomo2di.t; , paucis verfibus comptchenfa, 

 qu.r; prologo pra-mittitur. Pre/c^ai eft comocdiae pra;fatio, 

 pt.-eparans fpeftatores , vcl cxcufacionc poccx , vcl commcn- 

 dacionefabula:, vel cxpoficionc totius fuminx , vcl miftione 

 iftorum modorum. Primum genus diritur «>a^<ia«c«» , vc 

 in Andria : fccundum , n^-nKoi , vt in Hccyra;tcrtium,\i7i. 

 itmov , vt in Aulularia ; quartum , ftix.Tov, vt in Cafina.Eftau- 

 tem prologus /<9 oOTfcffWTi» ,apud Plaucumcamcn in Trinum- 

 mo reperiturA-atoiTOTr» .C^orwj eft parsfecundariapoftaftum 

 incrodufta , cum plurium peifnnanim conccncu aut etiam 

 falcatione. Hic difrert ab aiftu , tum numero pcrfonarum, 

 tum modo a^ftionis. In a(flu eniin non vltra quatuor collo- 

 quuntur ; at chorus 14. recipit. Deinde in aiftu Jingula: per fe 

 colloquuntut ; in choro omnes coniunftim loqui, modulari Sc 

 tripudiare folent. Vetcris comocdi.-e chorus fex habcbat par- 

 tcsfpccialcs:vidcl. CrOT»j<»/i()», quo chorus aliquam e pcrfonis 

 aIloqucbatur;Pi»ra&ay?M , qua chorus ad populum conuerteba- 

 tur; Oden,c][ix continebat preces ad Drum ; Epi^rhema , quo 

 chorus fpeftatorcsmoncbat dercbusad vitam petcinentibus» 

 Antoden , qux rcfpondcbat odx iAntepirrema, quo exagita- 

 bant fceleracos. Mimus ridicula erataftio , feu gcfticulatio-, 

 pcrftringensaliorum morcs, qux loco chori,abfQluco coma:- 

 dix-adu , afque focco induccbacur excra argumencum, ad 

 leficicndos animos fpedlatorum. Scd & mimus cxtta comce- 

 diam eft peculiare carminis genus , vt fupra iri Poctica vidi- 

 mus. Satura eft pars tragoedix aduentit a , qux aclu ablolu- 

 to , ad Icnicndainatrocitatem,introduccbacur , cum fcomma- 



O o e i tibus 



Comoedix 

 & ragocdiz 

 tacio 



