71 6 Encyclop^di^ Lib.XXX. 



Halieiiticae 

 «ncomiumi 



Pifcatoi 



£>u< inftio- 

 nicntj. 



Siuijue adeo duram h*cei mrgtntt vohuris 

 Jauitee ffdare fanan.Sit plnrma Uurus 

 Saliett,^^ dukes hederi viridante cfrymbt t 

 Sitqut farundo^fundat Ubrufea. racemos: 

 Sec mn & Cereri,panterque aceeft^ Dm»« 

 MyrtM : & haud vnquam cartem f^afjarii feneB& 

 Juniperus : miniojue breui quipre luuenti ejl 

 Sambucusconluetafrui : ftt grata. vornci 

 Ante omnes turdo fl.tnts. fylueflru eliu» : 

 E< faliee^Jimperque graues,femperque virentei 

 Lentifci,triplici foUtigrandefcere foetu : 

 ' Tum qui purpureo flunt tnatura colore 



Arhum tum fufcu cornx immifc enda luguflru, 

 ^uique funm frutices dixere afanguine xomen : 

 &luiqus ferunt planits viburna nigrantia fruges : 

 Et circum 'u.fUes pergant inolefcereficus. 

 Hic n»lUmprouii'a libtjine diuite fndJi 

 Autumnique hyemifque finent difcedere fartem i 

 Seutu vifcatis fraudes comfonert ramis, 

 Seudtnfoi inter frMice5,fyluamque vinnteni 

 Curraees leiqueos,feditafque incerdere malis. 

 Hxcfufficianc de aucupioscuius duac vulgo partes conftituun- 

 tur,videlicet au um venatio,& per aues aliorum animalium, vc 

 leporum;qu6 pertinet Falconaria & Accipitraria. 



i?mm?mm 



SECTIO DECIMATERTIA, 



In quA delmeatur 

 H A L I E V T I C A. 



T^WpuJpi- 

 CpMino. 



(iam. 



PRitCEP TA. 



A L I E V T I c A e(l ars benepifcandi. 

 Ellqise generalis,vel fpecialisr 

 Haliciitica generalis peifeqiiitur cau- 

 laijctfe^i-t^i^^jbieda, & adiuiidla pifcationis. 



Caufa; funt hoc oidine. 



Finis eft dapei-e pifces. 



Efliciensprincepsen;pifc.itor:in(lrumenta!is funt 

 canesqui aii aqiiaticam venaturam adhibentur, & 

 omnis generisuifl:rumenta,vt retia.ik hariim plures 

 foriTix,tticlciitesfufcinas,nauicula. 



Maceriaeft picis. 



Formx eft in obreruatione&deceptioue pifciuraj 

 caque vioIenta,vel occulta. 



Effecla funt in viilitate &,volupwte. 



Subieda funt loca,in quibus pifces degunt-Sunt- 

 que naturalia,vt aqu^ivei anificialia, vt pifcinx,& 

 ah'.i viuaria. 



Aduinda funt tempus, veftes,& cura canum ha- 

 lieuticorum. 



Halieuticafpecialis eft ratione pifcium,& natio- 

 nura, Ibi eft captio balarnae , f,tlmonis,luci) &c. hic 

 cft pifcatio vfitata in Germania,Anglia,India, Nor- 

 vvegia &c. 



R F. G V t i€. 



I. Pifcatio ef}pkna vtilitatts & tucunMtatis. 

 Vtili/a* cernitur in co , quod pifculenta pifcatoribus qui- 

 dem lucrum adferunt,cmptoribus autem in cibum cedunt./«- 

 cunditat ei\ partim in pifcando, partiroin eo , quodpribcn- 

 tur non minus varia: atque illecebrofa: e pifcibus, quam ex a- 

 uibus,aut qaadvupedibus delici.-c.Citerum pifcatio paucorum 

 tlt illuftiaca litcris.Oppiani vnius poijma fertur ixiiunKiv.Ve- 

 runtamen in eodemarinistantumpifcibus capiendis agitur. 

 Plafi in Sefhilia halieuticamin duo membra diducit.Aut enim 

 letinaculis, inquu,aut percuticndo pifcamur. Retinacula funt 

 retia^nalTi, iaquei ,verticulum,& lumen noftu adliibitum. Ad 

 peicuirionem pertinent hami,quibus ore capiuntur pifces,tra- 

 hente vir5;ai& calamo fubfidente fubere. 



I I. Pifcatorem offonet effe hominem Uboris patien- 



'tem\vigilantem & fagacem,Aem^He inflm- 

 mentis inflruElum. 

 Vauentia rcquiritur in vniuerfa venationis arte , cuius pars 

 quidam cft halieutica.r.fi7»»fM pifcatoris facit , vt pifciuna- 

 turain,& petee;rinationem,vt ita dic3m,obferuct. Sagacitat fa- 

 cit,vt pifcium uaudibus poffic occuirete.Eius inftrumentafunt 

 rtti.i,na(ra,fcirpiculum,tridcntes,fufcini,nauicula.Retium va- 

 rix funt formae^puta verriculumliue fagena,funda &c. Verri- 

 culiextremaalUgantur funibus ,quibus hinc globi plumbei, 

 hincfuberisfruftillaanneAuntur: vc ex vna vidcl. parce def- 

 cendatpioprer grauita^em plumbi deorfum trahentis,ex alte- 

 ra jn fupeificie aquaram maneat propter leuicacem ligni. 



III. Capiumurpifces omni tempore nnni ; qnidarn ta- 



men magis aflate,cjuidam hyeme. 

 Et quidem hyeirie alij in vadis morantur,alij lirao aut aren« 



fe credunt , alij fub fcopulis habitate gaudent : 5: alioquinon 

 iifdem locis omne genus deleiftaturiciim fit quofdam inucnire 

 inter faxa,quofdam in locis arenoiis,quofdam in herbidis , & 

 in multa vlua.Ccn(encauchores,{ub otientcm,8c poftoccafura 

 folem.quiatumvifus eotummaxime fallitur)vtilitetpifcatuin 

 inftitui.Addunt alij,fub noiftcm eosdormire, idcoque tum fa- 

 cillime capi. Venti quoquo ratlo ducendaeftad pifcandutn 

 Tranquillitas & <i»«K/aplurimum prodcd. Alias flante Auftro- 

 ictia aduerfus Borcam;hoc fpirante,aduerfus Aultrum tiahen- 

 dafunt.Eodem modo,Euro &" Zcphyro fpirantibus, tacifduui. 



I V. Pifces capiuntur variis modis : qui reuocantur ad 

 duofummagenera,vim & infidias. 



Plfcanturalij nalfa, alij hamo , quidam conto. Sed retium 

 pifcacio ditior eft. Item corbibus & fifcellis nonnuUi vtun- 

 tur. Hybernis menllbus , cum flumina glacie conltiterunt, 

 folent eam in orbem frangere ; eo cum pifces lucis cupida- 

 tc adnatenc , fine negotio capiuntur.Si verriculo pifcatio fiat, 

 jnteieft icciare gurgitem : plutes enim fecundo ttaitu ve- 

 nient in poteftatem. Nec veio non odorantur etiam pifces: 

 inde fit,vtad quofdamodores fibi gratos confluant, & ira fa- 

 cillime in naffascogantur.Anguillas turbatapriiisaquacapiun- 

 tur:nam puriflTima aquadelciftantur, nirbida fufFocantut. Ha- 

 bent nempe branchias tcnues, quifacile aqua turbida obtu- 

 rantur.vt aquacuibataex fundoemetgant.Cancrimanu ex fo- 

 ueis educuntur,itemque lum.ne,& concullione aquar,inmodum 

 tonicrui , fubcuiustempus ex abditis cunicuUs & cubiculise- 

 xeunt.Lucius & trutta capiuncur l3quco,inprimis lucius.Fluuij 

 minores vel alioderiuantur^vcl ad ccmpus filtuntur,vclquibuf- 

 dam ey iocis exhauiiuncur : vnde pifcacio facilis & diues fere 

 fuccedit.Inefcantur eciam pifccs,& quidem ita, vt efca idonea 

 velafTetur, inqaenafTam indatur , vel hamo apcetur,vel vino 

 fublimaco aUifque rebus cemperetur,quo fic.vt pifces velut in- 

 ebrientui & manibus capiantur.Prodeft etiam obferuare tem- 

 pus,quo pifccs coeunt,& hinc indc,mutatis fedibus commeant. 

 Sic trutci fub aucumnum coeunc,& feliciccr capiuntur.Sunt'e- 

 tiampifces,qui nonvno modo capiuntur.Q^udani enim reti& 

 naffa capiuntur,quidam rcti capiuatur & fulcinis figuntur &c. 

 De bal.Tna,canlbus,lamnis,phocis,reftudinibus,fcaris,purpuris 

 cephali5,falmonibus,mugilibus,apuis,thynnis,halecibus,fpon- . 

 giis,fepiis,hippuiis, ?_obiis,alhornis,&c.vide ahbi. Nobis fatis 

 clt poft vniuerfampifcandi rationem,feparatim de vno & al- 

 tero pifcis genere capiendo aliquid obferualle.Colophonis lo- 

 co illudex JLUano Ub.i.deantmalibus f«;>. i}.addimus:Sargus 

 pifcis mirum in modum capras amat.Earam in litore pafcen- 

 centium fi vmbram confpiciat,geftit Ixticia, & quam maxime 

 poteft,adnatat,& falire fruftra cupit. Earum odorem in fludti- 

 bus etiam percipit, Pifcator itaqiie caprinam indutus pellein 

 cum cornibus,ftruit infidias,folc a cergo relii£to:atque farinam 

 iure caprino ffiadefadlam in eam maris partem deiicit, in qua 

 fargi funt : quo iUico odore capti occuirunt , farinam degu- 

 ftant,& maximc pelli caprin.-E afpeifludetinentur. 



PERORATIO LIBRI XXX. 



ITa ergo delineauimus artcs mechanicas numero tres Sc 

 deccm, qu.-e funt ptopagincs artium mathematicarum. Vbi 

 memineris,quemadmodum artes mathematica',alia: funt puiar, 

 alia; mcdix,ideft,velmathematica: tantum.vel mathematico- 

 phyficae,vtitadicam : ficattes mechanicas , qua? funt tiadiices 

 mathefcoSjefTe vel pure machematicas,vel mathcmatico-phy- 

 ficas,femper autem a potiori,hoc cft,a modoconfiderandi, qui 

 eft formale fubicfti in qualibct difciplina , ficri df nomina- 

 tionem. 



I l N I S M E C H A N O L O G 1 JE. 



