Mnemonica!. Cap IV. 



<]uilitatibus, faciiiserit correilio.fi remouenda lemoueantur: 

 vbi eicelluiu giari odores.qui maj^nam cum fpiiitibus corpo- 

 risliabcnt cognationem.Di''«rf£ folidaiii & bumidani paitium 

 naturam oportct rclHtuerc conucnientibus cfculcntis & potu- 

 lentis.rcrf;o fupcrflua funt fcccrnend.i.&Ciiloris natiui fuffo- 

 catio ell proliibcnda: idquc partim cuacuacionc ac rctcntio- 

 ne conuenicnti, partim variis & modetatis corporis exercitiis 

 g«.jr/a laborandum cfl in eo, vt per lomnumatquc vigiliam 

 fcruiamus caloris natiui colleLbioni, yiriumquc teftitutioni, 

 Venique id opera danda , vt humores acque fpiritu'! corporis 

 moderatacommotionc alteren!urperafrc(flus,put.iper l.rtitia 

 fpenijdclidcriuiniSc (imiles. Atquc hx funt fcx rcs non-n.itu- 

 lales.vti vocant ; dc quibus prolixc & cruditc tradatur in Me- 

 dicinA Snlfmitan/i,'^ in duobus l'bris Gregonj Horfttj de tuen- 

 dafmitateftndioforum jj- litcrntcrum, vbi lib.i.c. i.dc curace- 

 rebri fumniatim ha;c traduntur.Qui pra;dituscftmediocnnic- 

 fcoria,hocmodo illam optimcconferuabit.Ptimocligatur itt-)- 

 purus , qui in atrentibus qu.ilitatibus maximc tempcratUi lir. 

 Habitatiolit fublimior, verfusortum potius, qu.im aliamcceli 

 plag.mi. lutetdum arte aeris d'fpofitio corrii^atur, flratishinc 

 &indcrcbusodorifcris. nimirumfloribus faluiis Iauendul;E, 

 rodlmarini, maioranr, tuto;, origani,fcrpiUi, thymi, &c. vel 

 j ctiam iucenlisbaccis iuniperi eiufdcmque radicc fumus exci- 

 tetur in mulco.cui vfui infcruiunt etiam [hus.ftyrax calamita, 

 b'enzoi,ladanum,anibta, mofchus, luccinum, 5c fi viuis carbo- 

 nibusaliquid iilorura infpergatuc . Cauendum autem , ne fu- 

 mus cralTior excitctur. Deinde ci^' elij^antur facilis conco- 

 ftionis, qui parum excrcmeiititiorum nuaiorum generent ; 

 cainium videl. Iicedorum, a^norura, pullorumiauium monta- 

 narum . pifcium faxatilium , ouorum forbilium , iulculoruni 

 vini cum aqua rofacea & pauxillo macis atque croci condito- 

 rum , iufculorum ccruiliicum baccis lauri, cumino &: vitellls 

 ouorum pr.«paratorum ,iufculorum carnium cum ouis dilTo- 

 iutis mcdulla panistriticei veletiamamygdalis confcftorum. 

 Panis fale , cumino, vel carui fcmine condiatur. Inter condi- 

 mcntacibl prarcipue adhibeantur faluia, maioritana,tofmati- 

 nj^ , fem;n fa;niculi, cinnamomum, crocus, nux raofchata, 

 ' Quibus adde vfUm carui & macis. Pof«/(j»M flnt temperata, 

 jtniinisque euaporantia. Qjiaraob caufam a generoliirimis& 

 calidifTimis,7t etiam a crudis vinis abftincndum. Eligatur au- 

 tem potus diureticus, vinum videl. mediocris virtutis,& ceras- 

 uiliabene cocla iufteque dcpurata, ncc admodumeuaporans: 

 Qui pojus eo comraodiorredditur pro ingenio corroboiando, 

 n intundantur radices heIenij,caryophyHat.r,hcrbafalui.^, to- 

 rilmairini, bcronic^, fcmina fQenicuii , anifi, $cc. Nominarira 

 vino conditurB gratia infuudantur radiccs helcni j, faluia flo- 

 re.s lauandula:, (ummitates rorirmarini,nux mofchata & (imi- 

 lia. Sic ccreuitia maximc rcdditur accommodata pro quoti- 

 diano potu literatorum. fi cum baccis lauri, galanga, caryo- 

 pbyllis, mace.nuce mofchata,feminibuspcEonix,granis para- 

 oi(i,& fimilibus condiatur, eaquantitate, ve! omnibus vclfin- 

 gu.is rcccptis.vtfapor indeiucundus proueniat. Imprimis am- 

 bragrifeain vinura quotidianipotus modice infufa, fpirltus 

 ttnlmales optime corroborat , tam diu , quam diu fapor eius 

 qualitates indicat. Porro in fuperfuis excernendis diligens fit 

 homo literatus refpeftu cerebri : cum hoc vita5,genus proe cx- 

 teris olsnoxium fit capitis lluxionibus. Adhibcatur itaque vni- 

 uerfalis euacuatio, fi opus fit, vel ctiam particulatis: promo- 

 ucndo vidcl.excretionem fuperfluorum quotidianum perna- 

 res , palatum , aurcs, oculos , &c. Quo etiam pertinet capitis 

 friftio. Balneum nonnifi modcrate vfurpctur : ciim faclle re- 

 plcat caput, & fluxiouibus bonam memoriam debilitet. Cor- 

 pus exerceatnr, modcratc iurtoquc terapore ; ita vt excrcitia 

 corporis pro calore excitando cibum prxcedant crebriora . ad 

 incipientcm vfque leuemcorporis fudorem. Excrcitia poftci- 

 bum fumptum fufcipiantur peraftis concoftionihus infirai 

 "cntris. Somnus tribus horis acoena fiar, & non vltra fcptem 

 horas prottahatur. Animi affcftns fint concicatiores, qui ob- 

 icdo grato fufcitantur. Inprimis huc facic fcientii defide- 

 tium ;quam obcaufam impreflio firma per amorem rei dif- 

 cenda: proucniens , intcr alia plurima memoriam adiuuat , 

 ideo vt in hoc defiderio primum efficiens omnis eruditionis 

 confiftat, cui fi accedat roethodicadifciplina, latcntes facul- 

 tatcs ad intelligendmn incredibili impctu rapiuntur.Hxcfunt 

 prscipua ,qui(anamcorporis conftitutioncm conferuant, & 

 sxconfequcnti mcmoriam atque iudicium corrobotant. Vbi 

 ;non pra;tereundum eft illud: vires ingenij plurimum cner- 



iiati per ea , qur fpiritus difToluunt , cilorem natiuura debi- 

 itanc, vel etiam crudis humoribus coaceruandis , adeoque 

 pitituum infeclioni, promptamoccafionem pra:bent. Vitan- 

 fiaigicur excedens vigiliaftudioruminordinata ratio , & cta- 

 pula fiuc ebrietas. ^ivavigilii. excedentes atque lucubrationcs 

 ipirituum diffoluunt , coipus pcrdunt , virefque cerebci fcn- 

 fim deftiuunt , immodcratam ficcitatcm gignendo , auc co- 

 piolos humores excitando. Sicciorem cerebri conftitutioncm 

 3uod attinec, illam iuuaSunt lotiones capitis cx aqua dukj 

 Tom. IV. 



cum rofis.foliis falicis&vitium.atquccapiiibus papauetis'itciu 

 lotioncs pcdum cx dccoL^ionc foliorfi faiicis.iapitumpupjuv - 

 tis,vitiuni, lathica; , flotum iiyniph.r.i" , furam;tatu:n auctlii, 

 & fiir.ilium : qu.c funt adhibcnda antc ingrcllum lcifii. H;c 

 ttiam commcndatur laL^^ucacirca finc^ii cctna; vna cuni hau- 

 ftu vini. Humidiori capltis conflitutloni ( quam ex capit!'; , 

 graucdine , fomno profundo , ftupore & torpore , aurium 

 tinuitu , cxcrcmcntis cercbri pluribus & copiolioribus , & 

 finiilibusfacilccft deprchcndcic ) huic , inquam , conftitu- 

 tioiii fucgurrcndum cft pcr cuacuationcs conueniciites , in- 

 primis vcrno& autumnali temport fufccptas , & ca mcdica. 

 nienra, qu.cccrcbro pcculiarircr in tali caiu conucniunt. Ta- 

 lia lunt . nux mofchitta, qua: mcmoriam non tantiim mani- 

 fcftis , fcd etiam ocailtis qualitaiibus corroborat , fi fxpc 

 ieiuno ftomacho itcmquc vefptri mafticctur, & orc dctinca- 

 tur : item ptilnis oUbnni feleiii , & fimllia , dc quibus mox 

 regu!. feq. Vouo ftudim-iim inordinnt^rMio mcmori.T: pluri- 

 muiy nocet. Vitentur itaque ftudia incctifiora poft cibum ; ' 



quippe qua: caput cruditatibus rcplent , fimulquc fundiones 

 naturales in cibisclabojandis detcriorcs icddunt , dum calo- 

 rcra & fpiritum ab organis concoftionis ad capijc reuocant. 

 Poiius igitut tempus raaturinum.acquc a ptandio poft horam 

 vnam atqucaltcram ftudioftis eligat, & lcAionem tcmpcra- 

 tani, quam non laflTitudo , fcd confilium finiat,ardcnti cogni- 

 tionisamore inftitu^t ; non curfim acpropcrantcr inateriani 

 fibi (ubiedam tranfeat, aut diuerfarum rcrum ftudia confun- 

 dat. Denique crapula ftudiis admodum eft noxia. Ha'c enira 

 crudis humiditatibuscercbrum repler. caloreranatiuum debi- 

 litat,& fpiritus impuros'icddit.Hinc cbrij balbuciunt, ccrebro 

 multa humiditate pcrfufo.Iinguaque multitudinc humoris ob 

 caloris fu|)prc(rioncm grauata , ^ vcrtiginosa atque imbecil- 

 liori vifione afliciuntur ,quod fpiritus animales cxhalationi- 

 bus potulentorura non folum pcrturbcntur, fed fimul etiam 

 inficiantur. & imbccillitatemcontrahaiicinnato calido labe- 

 fa^ato.&cruditatibus fluxionum collcdlis. ., ,. 



J 1 1, Afedicina mnemoniciZ admodumparce & mcrti 



caiiti fHm adhibenda. ""' •'°?'" 



■^ <] .uiiiodo 



Ciim enim pleraque medicamcnta mncmonica, qu:e intia adhiljcaJij; 

 corpus adhibentur , oporteatefTc calida & ficca , fi debeant 

 pcnctrare ad organon mcmoria; , & vcro corpora iuucHum 

 pcr fc fintvalde calida , facile accidcre poteft vt ccrcbruin 

 la;datur. Magnopcrc itaque improbamus cacoethcs illo- 

 rum , qui cemcre ac quotidie adhibcnt medicamenta, quo- 

 rum viies non habcnc exploratas. Tutiffima funt illa , qux 

 paulo ante rccitauimus ; quorum adminiftrationcm vide 

 apud Horftium lib. t. de tuenda fanit. ftud^of. pitg. 154. cy 

 feq. Quod attinet ad medicamcnta externa , qu:» dicuntur 

 copica& localia,illa miniis nocent. Scdnehicfimus usTJtiQoXai, 

 tradamus infigniora meraoria; fubfidia , qua: a prxlf antiffimi.s 

 mcdicis commcndantur. 



Htrcules Snxonin obferuationum praBicarum parte i. c^p., 9. 

 §.vlt. lummatim ha;c pra-fcribit. In dcf^Ltu caloris cum in- 

 temperie frigida & ficca conducunt la^iciiiia , butyrum. cc- 

 rcbella animaliumoua forbilia ,vinum modcratum , fomnus, 

 longus, balnea, lotio capitis , inunclioex olco amygdalarurrr, 

 fonfciua borraginis, Quodfi intcmperies fit humida, profunt 

 Theriaca , Mitnridiicum , & inprimis Anacardina contciflio, 

 cuius dofis eft z i. quatuor hoi;is antc cibum. Vbi magna non 

 fit frigiditas , vtor his rotulis. 



2/r nucismofchatJE num.ij. 

 caryophyll. num.vj. 

 lignialoes.^^j 



faccari optimi in aq.maiovanaedifToluti. 

 Fiat confeciioin rotulis,& fingulis diebus 5 j ^ earum 

 afTumancurante prandium. 

 Hiera Pacchij dataad^ij habct vim corrigendi humJdam 

 totius corporis & cerebri intempcriem. Vnde Aetius fingulis 

 dicbus porciunculam exhibet magnitudine faba;. Si cui hyc 

 miniis placeat, detur confcdio anacardina. Ellcborum album 

 mihi quidem probatur , fcd vbi potillimum larditur mcmoria 

 cx melancholia.' 



Fetrus foreftuslib. lo.obferuat ]i.. fcribit hanc in fenten- 

 tiam. Q,uod admedicamenta ( metnorii. ) attinet, materia pi» 

 tuitofa priiis concoquatur.pr.rparctur, dcmum euacuc tur. Pa- 

 rabis cum decoiflo betonica: , fampfuchi, falui.-E , ronfmarini, 

 foliorum lauri, hyffopi, thymi.ferpilli, in aqua vtl mulsi de- 

 coftisadicfto mcile rof oxymcl. lyr. dc beronica.e ftocchadc. 

 Deinde purgabis cum pilulis cochiis, vel aggicgatiuis cum 

 ao-arico, vel adieftis trochifcis de agarico. Mox ctiamad ce- 

 rcbri purgationcs particularcs vtetis apophlcgmanfmis ex 

 maftiche , vua pafsadctradfis vinaccis ,zinzibcre , pyrcthro, ' 

 aJicftis aut nigcllaaut cubcbis : ex quibus manfiles paftillos 

 conficics. Etiam crrhinis Uquidis cxfucco bcta:, fampfuchi, 

 & fuccibraflica: , vel , fi validius qua;ias . ex fucco" cyclam^- 



A } lus 



