52- 



EncvclopcEtii;£ Lib, XXXII. 



. c 1 ■ ■ f„'i Faiopj. D« ^'''''•' generatim vid 



^^^°'"" SuS d&- -.,: puti tegnumj.ea- 

 Chiouica 



Ttalia.pam^ar.tet^clcntn^^^^_^^ & Cc^minxu^: res Tene- 



politauum , f-h.ou.ca .^ -^'_^ ^^^^^^^ _ Ucmm.rn fiue 



toru.n. ^°'"^;'" ,,tSr refpublica Tyrrhenorum ) Ale- 

 '^'^f 'iKtoV ^Ha-^ '" var.a hlrtoria : res Fiorer.- 

 ""'" foi u & Marfilias F.cinus : res Senenfium Pius Se- 

 ' .rium &Li.eu.rumiaem P.us 1 1. & loha.r- 



'qui dicitut Gallia Cifalpina; 

 ""■ cancellarius 



tinorum l 



cunaus: resGcnuen 



,KS Bohemus : Lombard.ain 



c\ oppon.tur Subalpiua ( ra..lus D.aconus 



,e"is UeMerij , Caroius S.gon.us m regno Itah* , & Paa- 



Lf lou.us. Fra>.afius Gu,cc:.xnh»us( quem (ummum h.fto- 



;icumd.citLipr.us) res in Itnl.a geftas acr. luci.c.o defcr.pfit 



abanuo Chrill. 494. vfque ad an.rum in^- Scr,piores rerum 



Hilhanuarum d.lt.ndc videndi (unt , fecundum quatuor .x- 



tates i.u.us rcgni. lutantia igitur Hifpanixobiter attingitur 



aPompouioMcla.qui fu.t Hifpanus. N..nirum Iber. Aqu.- 



!o.iares orti a Thubak hlio lapheti , iuxta M.cot.dem con. 



federuiit & inde colonia deduaa H.fpan.am occuparunt, 



eamque Ibcriam appellarunt. Adolefcentia Hi(i-.ani.x fuit fub 



Romanis & Gothis , quam ex Tacito , D.one , Vop.fco , Sue- 



tomo Procopio , Eufcbio den.que & al.js l.cetcognolcere. lu- 



ueutus & virilicas Hifpani.c fuit illo tempore, quo lugum 



Mauritanum ca:perunt cxcutcre .■ quo .n bello feptingenti, & 



ampli.isa.inietRu.xc.uut. Matura a:tas cocp.t Fcrdmando Ca- 



tholico impcrante, qui Mauros cx vn.uersa Hifpan.a ex- 



pulit. De hac , & prarcedente a:tate , fcripferunt Ifidorus Mi- 



iior , Rodericus Ximenius archiep.fcopusToletanus, lohan- 



nes ii^idius Z jmorcnfis , & FlorianusOcampus , qui manda- 



toCaroliV. Chronicon generale Hifpanije collcgit. iii//or/f« 



G^fera?» refMW? prxcipui funt C. luhusCxfar :Huuibaldus, 



quilibiisiS. complearturres GaUix, qu.asa beliC) Troiano ad 



iTiortem Antenoris, & iude ad Vvaramuudum feu Pharamun- 



(jlumvfque deducit; deinceps in Clodouci temporibusdefinit, 



Paulus jEmylius , qui hiftoriam deducit a Vvaramundo vlque 



adCarolumV III. lohaunes Fcrronins , quicontinuat hillo- 



liam jtmilii vfque ad Francifcum : Co.-.iinxus , qui hifto- 



riam dcdiicit ab anno Chridi i^fi. vfquead inanitionem Lu- 



doiiici XII. Ex his Paulus iEmilius penc vnus inter jiouos 



veram & vetcrem hiflorix viam vidit, eamque pede fir.iio cal- 



cauit , te():e Lipf.o , qui Philippum Cominxu.n ipfi datcomi- 



tem , & ca.'n antiqu.s .iieliotibus co.nparat Res Belgicm de- 



icripferunt Meierqs , Gerhardus Nouiomigus , Ludouicus 



Guicciardinus , Florentinus van der Harr, & femmanuel Mete- 



ranus.Liuius illeBelgarum. Dani^, Norvvegi«,Goihi£ feuSul- 



eit , VaniinliA ^ Fi>ilandi& hiltorias vide apud Albcrtum 



Crant2!U.n,inhilloria Da.ii?,Noruuegia,Suec!?,ab originc eo- 



lumvfquead annum 1504: Saxonis Gra.n.natici libros i6de 



hiftoria Danorum : Olaum MagnumGothum archicpifcopuni 



Vpfalenfem de rebus Gothoru.n"lib ii. Sc.endum ellautem. 



non clFe Gothos hofce fcptentrionalcs, aut Va.idalos, de qui- 



busProcopius , Agathias, lornandes & Aurelius Caniodorus 



fcripfcruut. De Germanis lc2;e Cornelij Taciti& vtne.c Syluij 



Germania.n : lohannem Trithcmium , Abbatem Vrfptrge.i- 



fem , Lambertum Schafnaburgenfem & Marcum Velfcrum. 



Rerum Auftriacarum hiftcrrici liint Vvolfgangns Lazius,& Ri- 



cardusBartolinus: quorum ille hilloriam Aultriacam quatuor 



libriscomprehendit.liic 11. libros Auftriados edidit. Res Baua- 



ricas vide in Chronico ducum Bauaria; & Suecix & apud A- 



vcntinum. Derehus Saxonicis Albertus Crantzius & Vvitikin- 



dus Saxo fcripferunt. De rebtis Hulueticis lcge Stumphium & 



Smilcru.n Res Btljemica^ vide apud Piura II. fiue jEnea.n Syl- 



uium, Iohan.iB Bohemu.n & lohannem Dubrauiu.n : Polo- 



nictti ac PruteWfoi , iapud Martinum Cromcruin epifcopum 



V.armienfc.n &Hcrburtlium Hi/loriam Lithuanorum & Li- 



uonum\\:A}tt PiusII. .n Europa, & lohannes Bohc.nus:qui 



ipfi dclcriplerunt res Ruihenorum fi> Mofcouitarum, vt & Pau- 



lus louius.S: Antonius Pollcuinus. Hiftorici Hungaricarum.fi- 



uePannonicarum, & Tranfyluanicarum rerum (unt Ant.Bon- 



finius decadibus trilius , lohan. Tuiotius , lohan. Boliemus, 



Pius 1 1 fu.e j^iieas Syluius. Hiflorici rerum lUyricarum, fiue 



Sclauicarum , (i.nt P.us I I & Antonius Bonfinius. De rebiis 



Macedonicis vide Diodoru.n Sicuk.m & Piu.n 1 1. Hiftoricire- 



riim Aftaticarum gencratim (unt Geographi , A.inales Baro- 



ni) Ccnturia; Magdcburgenfes & jEneas Syluius. De rebus ge~ 



ftisin ,-ifia tr,inori:,Bithynia,Q' Ponto. \\Ati Appiauum Alexan- 



drinum , Pium 1 1. & fcriptores reru.n Turc.caru.n De Col- 



chide fctiprcrinit itlianus in vari-a hifto.ia & Pius 1 1. in Afia: 



de Jma^^^nibtK Stythicis , de Qafpiis Albaniis, 0- Georgianis 



Gcograph. : dt Caffa,UciA ^ Galatia Pius 1 1. de rebits Tro- 



iarM,V>ardaniisac Fhrygiis D.dys Cretcnfis, Piusl I.Tzetzes 



& Leoniceiius : de rebus Mtforumjoniim , Molum , Uilefio. 



riim t.I.%gnetumfu Uag>.iftorum, Caris, , 'Lydorum,Lycaonis, 



feit LyciA, Cilicitaly Pamfhilis. ^lianus , Pius l I. Tzctzes & 



Lcomccnus : de Syria i/y VUiiicia itlianus & Leonicenus : 



de PaUftina , qux Iudj;am & Sa.nana.n continet , lofephus. 



Egcfippus, lohan, Bohcmus, Vadianus, Tilemaunus Stella 



SifTcncnfis. Hiftorici Arabum fi.ntTzetzcs , Ludouicus Patri- 

 tius, & lohan. Bohemus Rerum Turcicarum hiftorici func Zo - 

 naras , Nicetas , Grcgor.is , Chalcondyla, Andreas Cambdi- 

 nus,Guil Poftellus,Iouius Crufius & Leunclauius. Di; rf^as 

 Verficis Icgantur Zonaras , Nicetas , Grcgoras, Chalcondyla, 

 & lofcphus Scaliger. De rebus Scythicis , feu Tartaricis vide 

 Piumll. lohan ^Bohemum , nauigationes Americi Velputij, 

 Lufitanorum &Belgaru.n , exquibusetia.n res Indix. orienla- 

 lis ^ occidentalu, Chim.Iaponu, AIageUanic& , ^ omnino no- 

 uiorbis plcnc cognolci polluut. Quibus addantur Icfuita: ,vt 

 lohan. Petrus Maffcus,Iohanncs Acofta & alij : quos ta.ncn 

 caute oportet lcgcre , cii.n nimij fint in fuis miraculis & mar- 

 ivribus cxtollcndis Hiftorici ChaUaorum fi.nt Berofus , An- 

 .lius, Herodotus , Tzetzes. Berofustamen & Ann.us pluri- 

 ma habent fabulofa. De rebiis Affyriorum (criplerunt illi ipfi: 

 quibus addc i€lianuin.n varijs Gr.xcis , & lohanncm Bohc- 

 inu.nde Aliyria & inoribus Afifyriorum. De Uedu & Par- 

 this vidc Piuni 1 1. lohanem Bohe.num , & Bcdam de (cx a:ta- 

 thvii.Iam videamus ^fricam. Hislortcirerum Africanarum 

 veteres funt Sallullius , Liuius , Sjlius Italicus , Orofius & 

 ali) : recentiores , louius & Irancifcus Aluarez. Vnus Leo Afer, 

 qui claruit aniio Chrifti m ic. poteft elVc iuftaromiiium. Res 

 JEthtopicoi vide apud lohaniie.n Bohemu.ii & Damianum 

 a Gocs. De rebus Mgypttis praetcr facra.n Scripturam vide 

 lohannem Bohemu.n e recentioribus , Herodotum , Dio- 

 doruin Siculu.n, Manetlioneni , Strabonem , & alios vcteres 

 In vltima clajfe funt hiftorici variarum infularum.fiue illa: fint ! 

 in mari .ncditerranco , fiue in niari Oceano. Infulas Britan- ' 

 nicas ( qua: compleduntur Angliam , Scotiam , Hiberniam, . 

 Hebridcs 4 3 . & Hefpcrides fcu Orcades 31.) dcfcriptas vide a- 

 pud Tzctzcm , Bcdam, Polydoru.n Virgiliu.n ,Ioiian. Bohe- 

 mum , Hcftorem Boetium & Gcorgiu.n Buchananum. Me- 

 teranus ctia.n habet .nultahanc ad rem facicntia : & Guiliel- 

 nius Camdenus poteft effc inft:at omniu.n. Infulas maris Bal- 

 ?/?«>/■ defcribit Olaas Maguus : infulas SarmatiS!. Aftatics. Pii- 

 nius lib.4. 1 2.:infulas noui orbis Velputius & nauigationcs Lufi- 

 ta.iorum, Anglorum,& Bclgarum. InfuU prx.cipuii maris medi^ 

 terranci funt jtgina , Balcaridcs, Cous , Corcyra, Crcta , Cy- 

 prus, Dclus, Chalcis, Gnidus, Icaria, Ithaca .Lcsbos, Mitylciie, 

 Rhodus, Samus, Sicilia, Sardinia, Tencdus , & fimilcs : de qui- 

 bus vide Bcrtium in tabulis contradlis , & Atlantcm maiorcm 

 aut minorem Mercatoris Colophonis loco qua-rcre hceat, 

 quid tribuendum fit Machiauelli fcriptis hiftoricis; De poli- 

 ticis enim liquct illa effe plena vencno : ciam in ijs doceat,. 

 principem fprctoalieno confilio debere fua: inniti prudenti-e: 

 euudcni dcbcre pri fc fcrre pietatcm & religioncm , quam 

 ctiam iion habcat : fi quid in rcligionc falllim fit compro- 

 bandumcfle ac firmandum principi , dum id profit fouendx 

 qualicuuquc rcligioni : religioncm cthnicam Chriftiana: pra;- 

 fercndam effe : doiTtores Chrift'ana' religionis nihili facicn- 

 dosclle principi : fortuna: & cafai felicitatem , non virtuti & 

 ver^reUgioni tribucnda.n efie: non credcndum eUc, Mofisau- 

 thoritatem & legesDeo ac fide , fcd vi & ar.iiis nixas clfc : bcUi 

 uirt.tiainin ca , quam quilque fibi putat , ncccliitatc pofitain 

 eflc : principi , vt o.nnem peniti.s pacis (pein ac dcfiderium: 

 prxcidat, infignibus iniuri)s violandos cUe aduerfaiios : in 

 prouincijs fubadis colon.as fic cile coUocandas , vt vcteres 

 ablegentur incola:; quibus autc.n muratio grauis eft ,omnes. 

 cilc (ubuertcndas, & familias fundit.is toUcndas .-prauis mo-_ 

 ribus implendam cflc focicratcm , aut prouincia.n , quain 

 princeps vclit finc bcUo vlcifci : pnncipi tyrannum aliquem 

 infigncm imitandum c(le , temnendamque crudelitatis fa- 

 inam , dum in officio fubditos contineat : cxpcdire , vt inetua- 

 tur plus , quam ametur : amicitia: haud fidcndum : lconis & ■ 

 vulpis inJuendum ingenium : immanitatcm vno impctu , (eii- 

 fim autem excrccndam benencentiam : fadtiones cllc alcndas ' 

 ii.tcr fubditos : tollcndos dc mcdio boni publici amantes:, 

 ftultum cffe , fi quis putet , vetcrum iniuriarum obliuioncm. 

 iiiduci nouis bcnef.ittis : fi princcps plcdcrc aliqucm velit,_ 

 Ipcciofiim aliquid cfle pr.Ttcxendum ipeflima denique omnia. 

 artc doloue efle perperranda. Qu.i: omnia (olide rcfutata 

 vide in Antiinachiaucllo. Cii.n vero , inquiat aliquis , Ma- 

 chiauellus t.ilia dos^mata in libris fuis hiltoricis non propi- 

 nct , o.nnino videntur illi viilicer legi pofle: prxleitim cura , 

 huic (criptori non defucrit acumen. Huic brcuicei reipon- 

 dco, Machiauelli hiftoriam h.iberc multum rccondita: pvu- 

 dcntia:, fi lcgacur ab ijs, qui ( vt eft in proue.bio ) auru.n Vir- 

 gilianum ex Enniano ftcrcore poflunc elicere. Sicc. gr. liber 

 priiiius hiftorixFlorentinrE ab ip(b edit.a: , (ucciniSc ac elcg.in- 

 tet oftendit ruina.n Impcrij Romani pcr.mille aiinoscxK..i- 

 fino , Socrate , Euagrio , Cafliodoro , Procopio , Marcenino. 

 lornandc , Platina , Sabellico , Blondo , Volatcirano , acalijs 

 probatis authoribus. In reliquis eiuldem hii^orix libris mul- 

 ta quoqueoccutrunt infigiiia. Nec refcrt, quod inteidum iu- 

 fpergat axioinata , quibus mali quorundam in.ignatuni mo- 

 res taxanturiquale eft illud libr.8. Vnde liquet,non chartas, 

 fcripturm,autobligationes,fedvim atqueneceffitatem,principcs 

 ad ftdem fernandam ddigere. Sed quia Machiauelli nomea 



omnibus 



I 



