40 ^ncydopxdix Lib. XXXII. 



lafticx crt ab an.Chnfti loio v(qi ad annum i rzo hoc ordme. 

 Papiciilis : cpifcopiis Cantiiancnhs tn Anglia. 



.,an- 



II©. 



(« Papiciilis : cpilcopiis c.antiiani:ims ui /^nj^i 

 •„s\.Anshdmus,co\^^A°^?^°'^^- interlineans.a 

 litiode S.Viilorc: :.arthu(ianus ('arilienfis.an 1 1 z 



I. Lanfranctn , Papu 

 1 Guitmiindu 



rGMLtSn'ipiIatordccreroruiii , anno 1 1 p. 6. P./r«. 



i..;,i^r,/«. . cognomcnto Magi(ter (entent,arum : quia colle- 



Pit theoloaiam cx fcntentns Patrum.anno i i6o. 7. Fetriis Co~ 



%etlor, frafernothus Lombardi.8. Fetru^ ClencH, ^. RufertHs. 



\o LeoTufcus. 11. Gniliehnus Antijiodorenjis. 11. (. yrtllus, 



Carraelua, (juifcripfit nouum Euangelium. 13. FetrusClu- 



nincenfis n.Bernhadus Compoftelltinus.l ^.Hu^o Barcinonen- 



(ls.it: Vincentius CMiis . 17- Atexnnder ab Alcs,(en Aieniis: 



qui piimus commcntatus ell in quatuor libros (ententiarum 



lombardi, quos non meptc dixeris Biblia Scliolalticorum.' 8. 



Gualterus FicJauien/is.Hic cemporis periodo florueruncii/fr- 



mannus C(;«/»'aA".monachus& hidoricusanno 10 jo. Hai- 



wo.monachus : Lamhertus^SchafnaburgenJis , aionachus & hi- 



/l:oricus:0£;«»»e»'«^.anno lO^o.quiPatribus accenfeturrjV//?- 



rianusScotus : Pctrus Vamianns-.Anshelmus , archiepifcopus 



Cantuarienfis,anno 10S6. Sigebertus, hiftoricus in Bclgio, qui 



fcripfit concra Hiklebrandum pro Henrico i V, an.Chr. 1090. 



Kupsrtus, C4bb.)S Tuicicnlis:Ber«/7«j^«i Burgundus, mouachus 



^poftea abbas Clareuaileniis, anno 110. qiii refcrtur in cata- 



loo-um V:\mmv.Helmoldus, hiiloncus-.Gutl.rorretanus : Ottho 



Frijingenjis , cpKcopus & hi(1:oricus , patruus Friderici Barba- 



rofiicanno 1140. l)e fcholafticis pruni' .itatis memineris, il- 



los inucdas in ecclefiam opiniones , nondiuinaruni Scripcura- 



tum celtimoniis, fcd Patrum fententiis malc dccortis , & vcrbo 



Dci a:quatis,dctendere conacos elle.Etprimus cx iis Lanfran- 



cus , priino fciiola: Papienfis in Italia profelfor , nuper excogi- 



tatam tianirubftantianonis doftrinam acerrimc propugna- 



uic i cui fc oppofuic Berengarius, cuiusfententia vcra quatuor 



Conciliis oppolitis fuit damnata , & ipfe Bercngarius trucu- 



icntillimis Pap.rNicolai minis coaduselt ad palinodiam,quam 



ipfiptafcripfit Concilium Florentiiuim.*Scd hic hbcr fuit fup- 



prellus, & fenccncia L.infranci prxualuit. Bernhardus camcn 



paulopoft dilerce fctipfic infermone de Cccna , lacramencum 



dici facrum fignum , fiue facrum fecretum ; & adfcrt fimile 



annuli , qui datur ad inueftiendum aliquem dc hacreditate, 



cjuem qui accipit , poteft diccre , (e accipcre hancdicaccm. 



Ad eundcm modum Deus de gracia fua inueftiri curauit fuos. 



Vvaldenfes etiani circa anuum Chrifti 1165. veram ill:am de 



S.Euchariftia fcntentiam tenuerunt.llli ("unt ita didi,n0(i quod 



in fyluis degeicnt ob perlccutionem , fed a VvaldoneLugdu- 



nenfi , qui ob fingularem pietatem exolus fuit epilcopo Lug- 



duncnfi , adeo vt tandem exiho muliftaretur. Hunc fecuti funt 



multi, &percotam Europam dilperfi. Tandem in Bohemia 



confcderunt. Ad illos Lutherus auno i fi^. epiltolam fcripfit, 



in qua illos humaninime fratrum nomine coinpcllat. Canoni- 



fis, hoc temporis traitulunt orti , fic diifti, qnod Canones Gra- 



tiani fcquercntur. Medici fcholasiict , feu epitalis, eft ab anno 



112.0. vfquc adDurandum , anno Dominiij^o. Hac .xcate 



philolbphia (ccularis facram chcologiam fua. curiofitate inuci- 



li focdare ccEpic , vt fcribit Trithemius. Hinc faiflum , vt qui 



illo (eculo cclebriorcs theologi haberi vellcnt , plus opcrx ac 



fludij ponerenc in Ariftotcle , tanquam indomcftico piofelTio- 



nis fux fubiedlo , quam in lanclo Dei verbo. Plurima enim 



jiionaftcria his temporibus extruda , in quihus inlinica locu- 



ftaiumexamina fe concinuerunt. Srholaltici huius a:tatis fuc- 



runtilli : i. .Albertus magntis, cpifcopusRatisbonenfis, Tho- 



ma: pra;ceptor. 1. Tbomoi Aquinas , anno Domim 1 1 f y. qui 



plurima fcripfit. Ab hoc dicti funt Thomiftx, ficut ab Alberco 



Albcrtiftx. Pontifici j Thomam vocanc Doiaorcm Angelicum; 



& lefuitx ipfius placita dcfendunt in philofophicis^uxta &c 



theologicis. ^. Bonaiientura ; i^ni ^innoitj^. fit Cardinahs. 



4. 1'etrus Hifpanus; qui poft Papa eft faiflus, nominc loannes 



XXL 5. lacobus de Voragine : fic diftus, quod clTec quafi vora- 



^o Bibliorum, propccr crebras allegationcs. 6. Henricus Gan- 



dauenfis 7. loannes Duns , ali.i.s Scotus : cognomenco magifter 



fubtilis. Flicfuitprimus&perpetuusThom.i; impugnator. Ab 



illo dicli lunt ' cotilLr. 8 ■^/.««aj : cognomento Doiftor vni- 



ucrfalis. 9, Nicolaus de Lyra. anno Domini 1 510. dcquoLu- 



therus:Nifi (inquic) Lyra lyralfct , parum intelligcrcmus de 



Scnptura ; Scvulgus ait, Nifi Lyra lyraflec, tocus mundus dcli- 



radet. 10. Gulielmus Occam, Anglus :qui Scaligerodicitur h- 



ma fubtilitatis. Ab hocdicuncurbccamiftx. Aquctum orcx 



funtfcax Nominahum & Rcalium, dcquibus fupra in Arche- 



logia. \i.AUnus delnfults. 11. Atexander de /liexandria. 



15. Augitfiinus de Ancona.u^- Durandus , cognomcnto Do- 



dlor irrehagabilis.Huic difplicuit fophifticaThom.x.Sic itaque 



in Ccrbcrum triclpiccm dcfiit mcdia Scholaftica; fcclam vidcli- 



cct Thomiftamm , Scutiftarum, &Occamiftarum:cuiuscapita 



refec.ire aggrclUis cltDuiandus. Hoc temporis tra(ilu vixerunt 



Vvilhelmus deS amorc.mw fcripfic contra mendlcantes.& aPapa 



hxrcfcos cft damnatus : Nicephorus Calliftus:MarJilius Vata- 



«/««/.coiECancus Occamo.cri quo fcrihit contra Papam lohan- 



ncm XXII. pro Ludouico Bauato Imperatorc, vt ex libro cius, 



qui mfciibitur Defenfor paci5,v\iete ed.Tertia fchola/?ici theo- 

 logia a:tas,qux diciair notia fcholaftlca, caqucpcllima & dcle- 

 ter!a,poft Duiandum cfcpic ab Heteno de Boio,Bricone,& Car- 

 melita.vrque dum aLuchcro, circa annum i f t6, cuerci coepit. 

 Hac.vtate modeftia,qu.cfueratin media fcholaftica.ne teinere 

 de quibudlam quaftiombus aliquid affirniarctur , fuit (iiblata. 

 Habuit hic aetas lohanncm de kegno.Henricum de Vrim.aria. 

 lohannem C apreolum , Pctrum de Aliaco Caidmalem Came- 

 racenfcin,lohannem Gcrlonem Canccllarium Parilicnfein,Ga- 

 briclc Bicl,Holcot,Bricot,Tricot,& alios. Pios nihilominus vi- 

 ros ha;c a:tas tulic,videlicet lehannem Taulerum , concionato- 

 rem Argentinenlcm, qui dixit, Ecclcfia iniligerc graui reforma- 

 tionc.an. Doinini 13 JO. lohanne Vviclefl^n<ze\\x , quicircaan. 

 Domini 1 360.IC oppoluit Vo'M\^c\]v.lohannem Hujf.^ Hiero- 

 !iy??ium Pragenfem , aiino 1400. Hac ctiam a'cace Soibona 

 Panfiis fuir inlticuca, anno 1411. Atquc hi func Dodtores Ec- 

 cleli.-E vctercs : fequuntur recentiores, qui inde a tempore repur- 

 gatx dodhinx ckuiieiunt. li lunt Papiftici, vcl Euangehci, Fa- 

 fiftict innt , qui vna cum verbo Dei traditiones humanaspro 

 norma fidci agnofcunt.quorumalii funt monachi, ali) Icluit.T, ' 

 quorum focictascft reccncior, vtpotc circa annum Chr. 1 5-40 ' 

 ab Ignatio Lojola inftitutus & confirmatus a Paulo III. To-'^ 

 tum corpus iftius fociccacis habet Gcncralem, ceu capucordi-' 

 nis,& (cx homlnum gencra, videlicet i. Cjuatuorvotorum 

 profcllbsiqui pr.tter tiia communiavota, paupertatis, caftita- 

 tis, & obcdientiar, vouent peculiariccr obedicntiam quandani 

 c.Tcam. Voucnt autem Romano Pontifici. i. Trium votorum 

 profcllos , ;. Coadiutorcs (piritualcs:vt (unc lacerdotes, & pro- 

 Icfiores thcoloi;i.x ac philofbphia\ 4. Coadiutorcs tempora- 

 les. j. Scholalticos 6. Nouitios. Hic ordo hodic totuinter- 

 tarum orbcin non alitcr ac diluuium quoddam inundauit. De 

 monachorum oidinibus paulb poft agcinus. Dociores Euange- 

 lici int\:, aui folum Euangehum , fcufcriptum Dei veibura, 

 pro vnico vcr.c thcologix piincipio , & vnica fidei vitarquc 

 Chrirtian.i: norma agnofcuut. Hi abieruntin duas parces, di- 

 ftraiSi bcllo , vt vocant , facramentaiio , cuius ortum & pro- 

 grcllum paucis accipe. AnnoChrilli lyii. Andreas Carlofta- 

 dius Bodcnftcin archidiaconus Vvittebergcnlis imac,ines a 

 templo eijcir, Lutherus reuerlusex Pathmo lcu eremo fuain- 

 digne fcrens hanc leformacionem improbatfacilum Carlofta- 

 dit, qui aliquot libcllos edit Bafilex. Anno l j if • Luthcrus rc- 

 Ipondet ad Iftoslibellos, edito libro , quem infcripfit contra 

 co:Iert:cs prophetas , fiuc fanaticos. Paulb pbft Zuuinglius & 

 OEcoIampadius liain quoque (cntentiam de Cana Domini, 

 cditisinluceui commentarijs, deciarant. Hos adoriturLuthe- 

 rus annoi6. Zuuinglius anno i^.edit amicam exegefin adLu- 

 therum. Anno 18. Lutherus emttitluam Confcflionem Ma- 

 gnain de Ccena , vbi non parcit Zuuinglio & OEcoIamp.adio. 

 Cum hoc modo infclix iftud certamen multis lcriptionum 

 velicacionibus in annum fere quarcum protiacflum cllet , Phi- 

 lippus HaflicX Landgtaiiius fortillimus an. 15. Lucherii & Zu- 

 uinglium ad colloquium inuirat. Comparuerunt ibi Lutherus, 

 Mcl.inchthon & luftus lonas ex Saxonia,Andreas Ofiander No- 

 limheiga, BienriusHala Sueuoiii.Stcphaiius As^ricola Augu- 

 fta Vindclicorum, Zuuinglius & OEcoIampadius cx Hcluccia, 

 Buccrus & Hcdio Aigencnia. Sed conuentus ille abfque frudla 

 folutus eft. Anno jf. idem Landgrauius Melanchihonem & 

 Bucerum Caflellas euocauit. Duorum iftorum viiorum ftudio 

 concordiaeft inicainterLutherum & HeIuetios,vt ipfe Luche- 

 rus liceiis ad Hcluecios exaracis fallus eft. Veriim h.ec concordii 

 vix durauicbiennium.Nam Lutherus Zuuingliii Neftorianifnw 

 accufauit.Poft Lutheii mortcm,aimo Domini i ^46, hoccerta- 

 mcnaliquandiu fopitum fuit:qu6d vi(ftoria Caroli V. ftatuseC- 

 clcfiarum in Gcrmani.i afflictinimus eflet,primariiquc Procefta- 

 tium principes iu carceribus dctineientur. Sed poft an. i j y z.tra- 

 ciuillitas ifta turbatafuitaIoachimoVveftphalo,Heshufio;Mat- 

 tnia Fl.accio IUy tico, lohanne Brccio, & l,-;co|:)0 Schmidlinojin- 

 primis poft morte Melachtonis.Tii enim Schimidlinus.alius la- 

 cobus Andrcj; , per Saxoniain fufrragia Paftorum & profellb- 

 rumcolligere inftituit : qubd Vvittebergenfes a Vvircembcrgi- 

 cis&aliisaccufarencur Zuuinglianifmi. Hac repcrmotus Au- 

 guftus EIe(Sor Saxonix indixit conuentum Toiga: an. i (-74. 

 quindecim thcologorum. Ifti concordia: quandam formulam 

 fcripscrc : quain cum Vvittcbergenfes theologi. Cafpar Cruci- 

 ger, Henricus Mollerus, Chriftophorus Pezelius, & Fridericus 

 Vvidebramus , tcrtium fblicitati (ua fublcnpcione approbare 

 nollent , Torga Lipfiam funt abduc^i. Ciam verc) Quindecim- 

 uinTorgenfcsnon omnibusfatisfeciircnt , idem Eledloranno 

 76. in arcem Lichtcnbergenfcm alios theologosconuocaf.qui 

 decernunt conuentum elle habendum fblenncm. Elcclor ita- 

 que anno pracdiifto conuocat theologos ad conucncum Tor- 

 genlem altetum, non tantum fu.r ditionis homines , fcd etiam 

 Brandeburgenles, Biunfuuicenfcs , Meg.ipoIitanos , &Vvii<- 

 tembcrgcnlcs. Huius conucntijs pricipui gubernaiorcs fue- 

 runt Sclimidlinus, Chemnicius, Selneccerus, Chycrxus , Mu- 

 (culus, & Cornerus. Ibi concordia iiicer Vbiquill:as& Flaccia- 

 nos fancica fuit , fcripta Philippi damnata, & nouum do(fIrin.T; 

 corpus cufum. FormulajftaTorgenfis ab ftusafto £lc(5toie 



ffiiila 



