<8 ^ncyclopxdix Lib. X X X 1 1. 



o , ,•; rl idp fiint Arabes : in quaita Rab- 

 nat. Galen,a^ I.ucrna Wk Un^_^^ ^.^^ ^ ^^^^_ ^_ 



rum 



Hiftotii 

 niathe- 

 Biaiici 

 qiulcs! 



Iftiurniodl 



lium, & aninnlium 

 in C. Plinii Seci 

 naliumAnftotelistlibnsiy. 



hirtorws accurate tradatas 

 iiiftoria 



lUlll. . . 11-1 



'"•) ■• r Plinii Secundi hilVoriamundiibns 56.1.1 



vide in C. 1 iniil ^'"^;, ,.,_ ^ ^jj^,,; ^^ animahbLis : luho 



animaiium^.u-'----^ (-■ .j3„u,„ : Cardano de fubtihtate 

 Cxfare Scahgc.o ^^"i." "-^yB^j;,,, ., Rondcletio; denique, 

 P ;^r VXuaS^^ui';: couft,tuunt tr.gam do- 

 Sorum^pfyficomm abiolunfllmam. Cxterum var.as opr- 

 rnhilorophotum phylkoium pete ex metaphyficis & 

 rtoSS; itcuLi^cexiis. qui(ir,pleruntv,tasillu- 

 fttiumphilolophorum. 



V. 



Hipru mathemmufunt vel demathefiinge- 

 nercvel defingid^ difcifmti tmithema- 

 ticii injpecie. 



m tenere hiftoria: roathematica: traaant de mathcfi Eucli- 

 dca Ptolemaica, & Archimedea.Yidcfupra \h.^.ci:..lnj^ec,t 

 hiftoris mathematicx ita habent. hiftoru ariihmettce. tra- 

 ftant partim de ortu huius rcientis , qucm ed.flcrutmus lu- 

 T,ra lib.4.c.i ;. partim dc pro^reiTu ipfius,adeoque de vacis au- 

 thoribus, quales luat Barlaamus ,n Lc^iftica, Batocius de nu- 

 meris Platonicis; Boctius in Anthmctica ; Bombcllus.qui edi- 

 dit Alc^ebram; Diophantcs,de numeris poly"onns. quiprimus 

 condiJit Al<;cbra,i, ; Gcmma Frifius ; Chrillophorus Clauius; 

 lordanus ; Leonhardus Pifanut ; Ludolphus a Collcii M.chacl 

 Stiphchus ; Petrus Gregorius in fyntax, artis muabihs i Pctrus 

 Ramus ; Vrftifius ; Pferii quadiiuium ; Theologumena Aiith- 

 metices.Robertus a YlviA.HiftorUgeometricA traaant fimihter 

 de ipfius ortu.quem exprcnimus fupra lib 4.CI 3. & progrellu, 

 vbi runt varij authores . putaEuclides , princcps Geometia- 

 rumiArchimedes, princeps i^ncchanicorum ; Albcrrus Durcrus, 

 pr,ncepspiftorum ;Iohannes lucundus , architcaus lummusi 

 Proclu5;RegiomontanusiDafypodwsi Orontius, Chriftopho- 

 tusClauiusiBarthoIomxusPiiircusi GcmmaFrifiusi Pctrus 

 Ramusi Petrus Ryf i Adrianus Romanus; Ludolphus a Collcn; 

 Adrianus Metius i lohannes Krabbius. HtUorU Cefmogra- 

 phicA rationem vide fupra lih.^- c. 1 3. Htftoris. aftronomutt, O" 

 allrolo^ics. ortum & progrcITum huius fcientia: explicant. De 

 ortu latis raulta tum fupia hb. 4.d.c. tuminantecedencibus 

 capitibus huius libri. ProgrelTuin difcerc eft ex his autho- 

 libus. Atlantcs Aftronoinix fueruntChaldii , inprirais tem- 

 pore Nabonaflari , Hipparch'js te,-npore Maccaba:orum , 

 i'to!em.):us tcmpore Antonini Imp. Nicol Copernicus an- 

 no Chrifti i f40. &;TychoBrahc,quiobiit hoc iioftro feculo. 

 Sphxrica fcripferunt Theodofius , lohanncs dc Sacro Borco 

 vnacumClauij co,n,-nencariis , Henilchius inSph.Tram Pro- 

 cli, Campanus,Alexandcr Picolhoni,neus .Scribonius , Peuce- 

 rus , Selnecccrus , Orontius Fineus, Scultetus , Kcckcrman- 

 nus , Ftilchlinus , Metius. Theotias planctarum copiosc per- 

 fccuti lunt Copernicus , Rcinholdus , Purbachius & Onga- 

 nus. Computi lcriptorcs funt lofephus Scaliger , Hcnifchius, 

 Bero.-tldus in Chronico , Keckermannus. Aftrologiam fcripris 

 illuftrarunt ProJemxus , Cardanus , Rantzouius , Origanus. 

 ittates Aiiionomix Keplerut prifatione in talrulit! Kudolfhi- 

 nm itafere comincnorat. Vt nihil dica,n de Chald,rorum in- 

 ftitutis, longinquitatc cemporis obfoletis , vt eorutii vix tenuis 

 ad nos vfque fama perduret : in Parapegmatibus ccrcc Grx- 

 coruin , pueritia; quandam videas imaginem : videas& in .111- 

 no fixo coolcfti Dionyfti ; qui ciam deprehendillct , tempefta- 

 tes annuas neque cum Enncakxdecateridis vagx raa:andris, 

 ncque etiatn cum cxortibus & occultationibits liderum afti- 

 xorurn, conftanccrad luosdies reuerti ; coepit quinque Erro- 

 rcsfufpectare, aurerahicChaldxispr.vberc , adquosfubre- 

 gibus Seleucidis , CQcperunt coraraeare Aftronomi Grxci; 

 capit apparitiones Erronu,n , & occultationcs , ortus occafuC- 

 quceorum acronychos, cumfixarum & lun.x apparitionibus 

 coniutigcre , & in Parapegmatibus annorurn ttanfaiflorura, 

 mcmotix causa confignai^e , mutationes aeris confecucas 

 comparare. Nec extat his Grxcis vctuftiorum confignatio- 

 num mcmoria. Has vero planetaru,ii obferuaciones Grx- 

 cas , pofterior H;/>/'*r<r/;j<j cranirumcasS: digcflit, & cu,n fui 

 ternporiscxpcricntia comparauit , rudimenturaquequoddam 

 Tahubrum cdidit , ex quo planecx cuiufque pcriodi tcnpo- 

 rari.i: confpici, ftationuniquc & rctroi;radationum tcrnpora, 

 laxioncalc.,loprrfnii,ipollent. Itaquehxc vcluci adolcfccn- 

 MTabMl.MuiTi habcvi poteft.l'rimus Ftolem/itis fuit.qui coa- 

 Ctis mvnumcum .adiutncntis vcteru,n , inprimirqucHippar- 

 chi , tum lu, tcmiK>ris motibus , Tabularum opus edeicc in- 

 tcgrum , canimqucqu.af, iuuentutcm adultxproceritaciscon- 

 Uituctct. Scd,nc,a,tphilofo,,h,a, fiib Ptolem.ci ruccclForum- 

 quc xtatcm , m dtfticiha tunpora, c,-ira Grxcia reruirct Roma- 

 nis, cum vnacum hbcrtatc, pttftinus ctiam ille ,n-eniorum 

 vigor concid.irct. Qttn, ctiam Chnftiani arrcn aftrSloaicam, 

 varusmquuiatara fuperftitionibus.iis accenfebant artibus, cpias 



doccre ac difcere fas non eiret. Ex alia partc oriebantur gen- 

 tcs barbari , Hunni & Gothi , qui libcrales artcs Europa exu- 

 larefacicbant Hac igitur occafione fideralis philofopliij de- 

 iioluta ertin Africam , ad Arabes , & feruitutcm Icru,u,ttur- 

 pillima,!! fub ipfis , vtpotc Sortileg,s, Cenethliacis , Magis, ■ 

 C^xftionariis. Itaque fidcrum iiirpeaio , Tabularumque 

 certicudo curx haudqu.iquain fuic per aliquot fecula. Doncc ' 

 tandcm nono & dccimo poft Chriftura fcculo, & Gothi Fran- 

 ciquebarbaricm , & Saraccni luperftitionem paulacim cxuc" 

 re cceperunc. Tunc & Europxi dodrinani diuinitacis plcnai-n 

 paulatitn rcpecerc, & Arabcs , paritcqucIudaEi dodi , ciufdcm 

 iinpcrfci51ioncin mederi , curaraque cmcndationis fuC:ipere. 

 Sic pioccdcnribus fcculis faclum tandem eft, fub imperio Fri- 

 derici I L Sueui lmp.& Alphonfi regis Hifpani, cuni Saracenis 

 in Palxftina, Siciha,ltalia, HifpaniaiCommercio vc artis exer- 

 citiura & cura ad Chriftianos occidenristranfiict , tranflatis 

 ex Arabicain Larinam linguam libris ciim aftrologicis plu- 

 rimis, tum ipfo etiam opcte magnoPtolenixi , cpiod Ar.abcs 

 AIma"eftum , quafi r ,w!?<5i'* , appcUare confiieuerant. Tum 

 etianicuia .^^//i^cw/» planc rcgia adornatx fucrunt Tabulx, 

 quas cx eo Aiphonlinas dicinnis. Tabulas fub Alphonfo 

 eniendatas fclix litcris xtas excepit , inqua cx paucis antiquis 

 plutimx noux pcrEuiopam Acadcmix funt excitacx : qu« 

 jam virilcm quandam Aftibnomix confttcuunt xcacem. Igi- 

 turccitatim iiiculturam artis incumbcntcs Gcrmani , prxci- 

 pucSchindclius, Peurbachius , & Regiomontaxm. breuidepre- 

 hendcrunc Alphonfinarum Tabularum bonitatem & ccrd- 

 tudineni fama niinorem- Itaquc tumipfi , tu,n corum difci- 

 puli , Vvahhcrus Noribcrg.T , Dominicus MariaBononix,oh- 

 feruacionibus fideru,-n diligcnciiis incumbcre , carqucconfcri- 

 berc. Ec quatnuis Regiomoncanum ingenio parcin operi fu- 

 tururadcftituini^txtas immaturo fato terminaca :fuccc(Titta- 

 nien in curam emendacionis Nicolaus Copernictu , Canonicus 

 Vannienfis Boruflus , Dominici Maria difcipulus , maximo ■ 

 vir ingenio , & quod in hoc exercitio in.agni raonumcnti eftj 

 animoliber. Is opus rcuolutiomitn plauetarum , quod emcn- 

 dacionein Tabularum ccnplcdcbarur , publici iuris fccir. 

 Succeir,r proximis annis Erafmt^ Retnho!du.!,\k ad machema- 

 ticas arccs nacurafatTIusi qui opus Tabularum Copernici iam 

 faro func^ti , transformandum fufcepit , Prutenicafque , vel 4 

 Copernico Pruteno , vel a Mocccnace fuo , PrulTix ducc , co- 

 gnominauit. Etfi autcmReinholdus incrcdibilera inhocope- 

 re laborcm haufit : non tamen ad pcrfciflionem hoc opus per- 

 duxit, Nnnquod illedc Alphonfinis arfirmat , Icire artifices, 

 quod ex cum phxnoracnis non amp!i,'is congruant : idem 

 etiam dcPrutenicis, &qucfti funt multi , inobfcruationibus 

 excrcitatifliini i &annus i6iy. documento fuit euidentiflimo: 

 Vt in quo toco, ftella Martis longc promocior dcprehenfa eft 

 in ca:!o , quam calculiisPrucenicuspr.cdixcrac i creuicquede- 

 fedus ifte racnfibus Augufto , Scpcembri , Oftobri , vfque ad 

 quacuor, &quam proximcad quinquc graduum magnicudi-. 

 nem. Huiufmodi igicur abcrracioncs Prucenicarum , ctun in- 

 de exquo illx fueruntcditx, viri dotSi & in fiderutn obfi;rua- 

 tionibus exercitati dcprchcndinent , quos inter funitno fuo 

 tnerito coramemorandus eft , vt coryph,xus, Illuftriflimus 

 Cactorum Princeps G«//>/»3«5:coortus eftdcniqucryc/.JO.B»'*-' 



he, cx rcgni Danix nobilitacc prxcipua , qui Aftronomi.c re- 

 ftauracionem ingenci animocomplexus , hoc vnicum opus fibi 

 delegit, in quo xtatem fuain tranfigcret.opcfqueauitas fplcii- 

 didas impcnderet. Hic igitur eft ille piimus TabularumRU' 

 dolphinarum nuncupator ■ hic mille Fixarum ordinator , folis 

 & lunxinotuumexplorator, planecarum omnium per 58. an- 

 nos,& ex his per 10. pofteriorcs continuos,obIeruator,diIigeti- 

 lia, circuinfpeftione, paticntia, conftantia , omnem fideni hu- 

 raanam exupetans. HasTabulasa Tychone affcdas fcliciter 

 ftifcck lohannes Keplerta , & anno 1617. publiciiuris fecit. j 

 Porro ad hiftoriam Vranomccrix percinere meraenco xKg/i« , 

 A'|«< prxcipuorumauthoruin , hiftorias edipfium & noua- , 

 rum ftellarum, hoc modo. De ftellarttm materia, prxcipux ' 

 opiniones fucrunc iftx. Epicurns aftra fecit tcrrcam denfi- ' 

 tateraac raolem epumicea materia. Diogenes , Antipho if 

 Hecat&us aftra dixerunt tcrrea & pumicca.ac quafi mundi fpi- 

 racula. Heraclides ac pleriqtte Fythagorici vnumquodquc 

 aftrum munduni dixere, quo aer iuxta & terra contincrentur. 

 Xenophanes ftcllas ex nubibus ignitis compofirascflcfoninia- 

 uit , vt intcrdiu extinftx ccnrcantur , noitu inftar caibo- 

 num acccndancur. ^«<j^«>«a»i<r purauit ryderaex acre lo,- 

 maca, atque in gyrum vtrotas agi , igneque implcta flam- 

 ma.scQoincre:& lolcm eire cauum fornicem igne plenum. A- 

 MaA:/j^(,r«,ftatuit aftra eflelapidcs igncos , folcra candcns fa- 

 xum. Vnde difcipulus cius EurtpiJes folem appcllac glebam 

 auream. Democrittu & Metrodorm eodcm modo foleni fecc- 

 rc iaxum ferriimve ignitutn : Philolata Fythagoretu vicreum. 

 Empedocles duos ftatuic foles, alccrum archecypum , alcerum, 

 qucm ccrnimus , archccypi imagincm. rhilo tnulr.x fl.imms 

 comn.-igem folem indigecauit. biogenes flimmara in fiiis pu- 

 micihus. Flato in Timso caleftia corpora ex igne conftaie. 

 contendit. Stoici non folum ignea fydera, fcd etiain vaporibus. 



e: 



