Hiftoricaj Cap. X. 



59 



« aqua tcrraqne afccndentibus Sc attiaclis ali affiimaiuiit. 

 Heraclitui folcni acccnioncni eirc dixit cx ni.iii.qu;c in oiien- 

 te accenJatur.in occiJcntc cxtinouatur. Pairituti lil>.i ^.Pan- 

 eefmias Cf Fra/icifcus yallejitis lib. de facr.i fhilofophia allc- 

 runt ca-lnni & aftra cllc ii^nca : ll-cuti , vt viJctut , Pafiliuin 

 kom. i.in Gen.j^mhrof.lib.i.hexaiim. Th.-oioretum, Itijfiiium 

 Marlyrcm , ey alios. Duobus auttjni pr.rcipuc nituntur ari;u- 

 nientis patroni liuius fcntcntix : i. quoii onmc kiciilum lit 

 igneum. i. quoii flcUa: calcfaciant. Scd ncc omnc luciduni cll: 

 igneum , vtdeclarant oculi felium & lconuni , & coniplurcs 

 gemmx lignaquc putrida:nccomne quod calcfacit.calidum cll; 

 ■mtStiliKas fubieffiue Sufiicit,fi calidum fit &n^^'>tT,Kt! s^^virtt^a- 

 liter. Ita motus, vinum, fcmen papaucris,& ali.T rcs plurim.T: 

 eillciunt talia , qualia non funtipfa. Redc autcm lu.t illa pri- 

 niigenia Gen. i. ftatuitur matcria fl:c!larum:ita vt illa in certos 

 veluti globos a Dcofueritcompada Vidc Damafc. i. ciefiii. 

 erthod.Crcg.Na :^an<^in orat.de nouo die Dominico.Theodere- 

 tnm o* Pttrgenjcmfuper Cenef. De formd fiellarum innumcrje 

 quoque fucrunt opinioncs. Pythagorcu (^ eiu6 difcipttli fc- 

 cuti Zoroaftrum, Hcrmctcm , Orphcum , Thalctcm , Hcra- 

 clitum & Democtitum , animam propric didani corporibus 

 cosleftibus tribuerunt. Qjiam fententiam amplcxi funt Scoici, 

 Cicero, &_alij. Arijloteles, &cum eo l'eripatus,intelligcntiam 

 dicunt clle formam ftcllarum alTirtentem. Origenes virtutis 

 & vitij capaces ft.eLlas fomniat. Hieronymus , Thomas , Scotm 

 ^ C/i/f//j»«« ftcllas pucaruntomnino incclli^cntes. Bodinus 

 lib. ^.thcat.nat. ftellas dehnit aiiimalia Cffilcltia inccllcdus & 

 luce pra:dita. Multi exiftimanc coclum carere forma inter- 

 na , & habere tantum formam exccrnam , dc quibus Kecher- 

 mannut tnSyjl. Phyfic. Recentiorcs rciicpronunciant forniam 

 cccli cflc nacuram quandam citf^?!xiJ qu.c a poftcriori tan- 

 tum colligatui. De ftellts fixis \\xc fucrunc philofophorum 

 afiaxivm. Plinins lib.t. nat. hiJi.cap.A- 1 .afleiit^vetuftiorcs ali- 

 quosadnotafleftellas i6oi. iniignes effcCtu , vifuquc digeftas 

 in 71. ligna. Hipparchm , vt Plmius tradit ,primusaulus cft 

 rem cciam Deo improbam , numerare ftcllas , ac fydera ad 

 normamexpangerc, organisexcogicatis Acque hic obfcruauit 

 ftellas loii.afterifmis conteucas. Tycho Prahe ftellas fixas 800. 

 c quibus 74. circicer a veceribus propcer exilitatem neglccfa;, 

 adiecitnumero veterum. Imaginesfiellarumfixaruma.meHe- 

 fiodi & Homeri tcmpora fuerunt cognic.-e : falcem aliqiLX. Illi 

 enim faciunt mentionem Hyadum , Orionis, l^Iciadum, & fi- 

 inilium. Americtu Vefpuciu* &alijnoua: Indix perluftrato- 

 resnumerum ftellarum locupletarunt. Deprchenderunt enim, 

 plagam auftralem cum feptentrione certare ftellarum multitu- 

 dine. Hinc Vefpucius intet alia fic, [cnhit: Percenfui ferl: la. 

 tantt claritatis, vt Venus ^ Iupiter:(y inprimts tres Canopos 

 confptcatut fiim. Demagnitudinejlellarttmvnia funtavariis 

 prodita. HeraclitusSc Epicurtti Solis magnirudinem cam efle, 

 qui oculis cernitur, alTcuerarunt. Anaximander & Empedocles 

 acqualem terr.T pronuntiarunt. S/o/Wlunamterra maiorem, & 

 quidem decics ac nouies Anaximandcr.-foli iqualem Parme- 

 nides voluit. De quibus videaturDii)^. LaOrt (^ Vlutarchus 

 lib.z.deplacitU philofoph.cap. zi. .^ Iphraganits & omnino ve- 

 teres exiftunarunt, ftcllam in coslo vixvifu notabilcm fuperare 

 tenam decies & odies : & ftellas piimi honoris fcu primx 

 magnitudinis tcrra m.aioies dixerunc centics fcpties : fecundx 

 90. tertis 7i.quartx 54. quinta: 56. fcxtac 18. Sed Atlas ille 

 Tycho Brahe ftcllas primx magnitudinis non omnes pari quan- 

 latis honore gauderc, fed quafdam maximas, vtSirium & Ly- 

 raiTi,itiaiori luminisprxrogatiua prxditas,& ca:teras fuiordinis 

 anteccUere deprehendit, & in diametro vifibili i.min. fcc. fub- 

 tendere, adeoque corpulencia fuaterram 96. vel ico vicibus 

 excedere:quefdaiTi ininores in diam.vifib.i min. comprehende- 

 rCjterram autera fuperare vicibus 68. aliquas adhuc minutio- 

 res in diamet. vifib. i. min.4 j.fec. habere,ideoque terram vincc- 

 1646. magnitudinc.Intcrfecundiordinis4y infigniorumdiam. 

 vifib.i. min.jc. fcc. exceflus fjpra terram 18'. Tertia: magni- 

 tudinis ftclla: loy.indiam.vifib. continent i min.l f.fec &'ter- 

 rae globofitatem includunt fere vndecics.Quartx 477.in diam. 

 vifib. fubtendunt 45-. fec. globo terreftri maiorcs vicibus jf. 

 Quintae 1 r^.diam. vifl 30. kc. cxccfllis fupra tcrram i j\ Sex- 

 ta; demuin magnit.ftcllx 49.indiaiTi.vif1b.10. fccica vtglobus 

 terrshis fic maior. Magna igicur efl differencia incer Tychonis 

 & veterum dimenfioncm hoc modo: 



StcUas magnitu- luxta vetetes Maio- luxta Tychoncm 

 dinis res terra Maiores tcrra. 



Prima: 107 96. vel 100 68.&46, 



Secundz. Sfi.veljO, iSj. 



Tcrcia: yt. if; 



Quartx. I+|.. ji. 



Quinta;. ji.veljfi. lyj. 



Sextx. 18. Minotes terra. 



luxtaHersbachium Saturnus maiorcft terra 91. lupiter 9f. 

 Mars ij. Sol 166 rcliqui planetxfunc minores terra. De Itimi- 

 ue ajlrorum alij dixerunt, illud cffc corpus materix expers , vt 

 Academici : Democritus.Leucippus, & Epicurus mattriatam: 

 slij fubltantiam fpixitualem , uiter corpoream & incorpo- 



rcam medio fe hubenccni modo : alij form.im ful^antia- 

 lcm,qu,T lubftantificct, quidtpiid fubftancificatui in liis tegio- 

 iiibus:alii maiiifcftacioncni coloraci : quidanielHuxum cx cor- 

 porc luminolo : Proclus igncm,ali] accidcns rcalc , alii incen- 

 tionalc , alij dcniquc accidens reale ac intcntionalc limul. 

 VijeP.xtrittum lib. j. PanpfychiA (y Bartho/inum in .'ftrolo- 

 giapag.^j. o> fcqq. Porio lumcn Itell.uum ali) propiium, alij 

 mutuaiitium, alij dcniquc paitini piopriiim , p.iirim mutua- 

 titium cllc Itacuerunc. Sic Lucictius aic, lunam laClare nocham 

 e ccrporc luceni. Exhis ccrcia (cntcncia cft prolia. Natiuum 

 quippe lumen forcita; funt fuigula: ttellx in crcacione , quo 

 ali.E pallcnc, alix liucnt , ali.v rabent, ali c fulgent Hinc 1. Co- 

 rinth. 1 5. diciturcflc alia clarit.^s folis.alia lunx,alia ttcllarum. 

 Mutuatitiumlunicn liabcnt a fol. Nam planctx quoafole 

 remociorcs, c6 magis clarc luccnt, qu6 pioximiores, eo ma<'is 

 minuuntur lumine. Hinc fol ab Hcraclico nuncupacur foiis 

 ca:Ieftisluminis,abOrphcoviuilicus cosli oculus,aninia mun- 

 di aPlatonicis,abaIiispaterluniinis, dator vic.c , corcoc!i& 

 pIanctarum.yidcP«jm//><OT Itb i.Panaiigii.De motu (tellarHm 

 Ux inprimis f ucrunt opiiiioncs. Pythagorat ^ ] lato cxiilinia- 

 runt mocuni corporum ca-Icflium cfficcrc fu.-rucm harmo- 

 niam. Peripatetici certos orbcs & vcluti camcras ftatucrunr, 

 qux diuerfimode moueancur. Multi reccnciorcs , in quibus 

 Coperniciu & ryf^ofamiliam ducunc, ca-lum iiiiracibilc dixe- 

 runt , Copernicu4 eciam & Origanus terram moueri conten- 

 dunt. Dtjiantia JlelUriim a tcrra maximc quoque variat apud 

 vetcrcs & ncotericos. Sccundum Tychonem Luna terra: 

 proxima diftat ab ea fcmidiamctris tcrrx yj. Meicuiius 6y. 

 Venus 167. Sol 1 1 li. & fccundumquofilam 1 ii^.Mars ii>6. 

 lupitcr 8Sy4. Saturnus 14378. Luna vero remotiirima & 

 altiflimafemidiamctristcrra; 64. Merc. 167. Venus 1070. Sol 

 iiio.Mars 8011 lupiier i + ^i^.Saturnus 18 foo.ftellarum fi- 

 xarum fphanam fcmidiametris ccrra: 14000. ica tamcn vc alijc 

 ftelLxlintalciorcSjalia; humiliores. Sph.rra ftellarum hxarum 

 lecundum Alphr.iganum cft fcmidiametcr terix 2.008 i[. fe- 

 cundumPtolciuxum & Alhaccgiiiam j 90CS. Cafpaius Hctf- 

 bachius hxc ita computat. Se^midiamcter cerrx iuxta Rcgio- 

 inontanumcftmiiliar. Gcrm. 915. Luna diftat accntro terrx 

 3 j.lcmidianictrisjfeu milliar Germ.30119.ita vt fmgulxregio- 

 ncs aifris habcant 1 1. fcmidiam.fcu milliaria 10043'". ficompu- 

 teturdiftantia acentio terrx.Mercurius 64. femidiam. ^8^84. 

 milliar.Germ.Venus 167. f-:m.i J2471.M.S0I.1 110. S. 10115-60. 

 M Marsiiio.S.iii386o-S Iupiter6678. S.S 103788. M. Satur- 

 nusioiio femid. 18360430. Milliar.fphxraodaua 40110. S. 

 36710860. Milliaria. Sed hxcomniaci srAarM funt accipien- 

 da. Fieiienimnon poteft, vtdiftantiasftclhrum a tcria pofli- 

 nius rcuocareadax,!jipe:«, calculi. Memincris . Iiic Solcmno- 

 ftro xuo viciniorcm efll- terris quam olim. De fckitillattone 

 Jiellarumfixaritm , vnde fcilicct ifta proueniat , plurim.c ctiam 

 funt fentcntix. Cantuaricnfis & alij Optici hancputant elfe 

 caufam , qu6d ftellx fpeculorum intlar radios folis icfleiflant, 

 & proptcr concinuum mocum varienc angulam intidencix ac 

 reflexionis. Ali| caulain quxrunc in pcrpttuo acris motu : alij 

 in halituum copia, roridis vaporibus, denfilque nubibus. Car 

 danus & alij cx rapidillimo lirmamenti motu trepidationem 

 iftameliciunt : ali] cx niotu trcpidationis: alii cx nimiadiftan- 

 tia : alij dcniqueconiungunt icmocionem a vifn, aerem tre- 

 mulum , vcntos & halituum copiani, luminis difFulionem cuiii 

 motu faiflam & ftcll.x fplendorcm oculos noftros perftrin- 

 gentem. De Galaxid, leu via laBea quanta cll opinionum va- 

 rictas ? AriHotetes voluit circ mQKoion: Anaxagoras terrx vm- 

 bram :P«rOTf»/W(?jlpilTirariquemixturam:Pot'/(e viani anima- 

 rum ab infcris in calum , illullrium virorum donuim, Phaii- 

 tontis cafum &coniburtioncin, lac Opis vel lunonis; Pojfido^ 

 nim afpergincm fyderei caloris , pcr quam folis calor ad cxtre- 

 masmundi orasdifFundatut : /vWoraj igncm denfatx con- 

 cretxque naturx : Theophra,''td compagem duorum hxmi- 

 f;-dixriorum:DfwcfWr/«,ScaIiger.& plerique rcccntiores, con- 

 geriem ftellarum minunflimarum : Tyc' Brahe luccm difFu- 

 fam & certis locis c.xpanfam. De planetis h.xcfucrunt pr.t-ci- 

 puadogmata. Hieronymtvs in 38.cap.I0b tantumqliinquepla- 

 netas agnofcit. GaliUtts noftra xtate fVdcra quxdain circa Sa- 

 turnum feoblcruafle f'cribit,qux \oca.tfydera Medicea.Inpla- 

 netarttm ordine flatuendo magna fuit dilcrcpantia. Piolem&iis 

 author elt , antiquillimis philofophis eum otdinem probari, 

 quofblin incdio locatur , & fupra eum Saturnus , lupiter & 

 Mars, infraVenu.s, Mercurius & Luna. Ciceroi. de nat. deo- 

 rum &dc vniuerf tribus fupenotibus Mcrcurium fubiungit, 

 deinde Vencreiii, & tandem Solein ac Lunam. Eudoxui (y Ca- 

 lipptts, Hermes item & f/^i/o iblem penultimo collocabancor- 

 dine. Alpetragiti-s fbicm aiitcpenultmio ponebatloco, & Ve- 

 nerem poft Martem. Dcmocritus folc fuperiorcm putabac 

 Vcnerem. j^rijlarchus Samiits 400. aiitc Ptolem.vum auiiis 

 (blcm facicbat inundi centruni , eique lubiungit Meicurium, 

 huic Veneris fphxram : quain lencentiam fequitur Coperni- 

 cus. Crates Sc Metrodorus coWocinmtSoXcm &iLun3.m lupra 

 ftellas fixas. Vide Plutarchum de placitts philoflib. i .r . i y. Ad 

 qnantttatem planetaram quod atiiuet , noii minov inter Ty- 



chonem 



