Hiftoricje Cap. X I. 



67 



kt dotciior. Confcrtur cuin paiclo etiam , proptcr crurfclita- 

 tfni (' hoccnim animal (.iui^uinis luini.uii ell .uiidillunu ) & 

 lummam vclocit.ucm. Quatuor capualiuic bcllu.i: tributa, 

 notant quatuor tci;cs , quibus li.cc monarclua poll obitum 

 Ale.tanJri M.obti>;it. Qiiarta monarcliia clV Romanorum,qui 

 Contcrtur cum tcrio , iiictallo ii;nobili quiJcm , fcd duritic no- 

 l>ili : quia Romani auaritii incxplcbiles , truculcnti.l crudcles, 

 libidinibus fGcdilHmi fucrunt. Hinc Mitbridatcs dixit, Ronia- 

 nos non tcmere ladate conditorcs llios lup.c vberibus alitos. 

 Dcinde ficut fcrrum omnia commiiiuit : ita Romanum Im- 

 pcrium opprenit rcliqua mundi rc<;n.a. Pra-tercapcdcs luto- 

 ftiieiin ifatua Daniclis notant huius Impcrij laccrationcm 

 in oriaitalc & occidentale. Confcrturcum bcftia tcrribdi, vt 

 lignificctur ipfius ferocia. Dentcs huic bclli.x tribuuntur , qui 

 notant Impp. crudelcs , quipedibus fuis tum politias alias, 

 tum in primis ccclefiam Dei conculcarunt. Cornua deccm no- 

 tant dccem rcgna monarchi.t: Roinan. fubdita. In principio 

 quattx huius monarchia; lapisillc an<;ularis 1 e s v s Chri- 

 srvs eccclodefcendit,& totam terram iniplcuit rcgnogratix: 

 & in fine eiufdem rurlus defcendct , vt nos introducat inie- 

 gnum gIoria:,& fit omnia in omnibus.Sic itaque habcmus qu.i- 

 tuor interualIahiftorica.Relic)ua duo itacolliguiuur. Antcini- 

 tium quatuor monatchiarum , i c. Imperiorum pr.rdominaii- 

 tium , dua:epochi in Scriptura funt celebriores, vidcl.creatio- 

 -nis mundi & cataclyfmi feu diluuij vniiicrfalis.Hinc duo inter- 

 ualla exiftunt:primum a creatione niundi vliquc ad diluuium: 

 »lterum a diluuro vfque aJ primam monarchiam. Atque hsc 

 iuntfexilla interualla,quorum numeri exprimunturhis voca- 

 bulis memorialib. Hebraicis : Diluuium 'ijan 16 j6. 1. Mo- 

 narch. ]H\H lyiy. I I. Monarch. V^m 3419. III. Monarch. 

 ohoi 3619. IV. Monarch. yj 3900. Eodcm modo e.xpri- 

 mes hos numeros Iiteris Gr.ccis. Denique in vocibus Latinis 

 jdem procedit ; v: in vocibus Viluiiium, Monarchi.i Ch^LiM, 

 MonarchiaPerfarnm , Monarchia Alexaudrt Magni, (^ fimi- 

 libui fumi pofluntliterx numer.iles, vt vocant, c.gr D 1 L V- 

 VIVM VI FLVXIt noXIo r IVo. itcm'ChaLDjco- 

 iVM fLorebVntlo VI res. Porio in his interuallis conlidc- 

 rare oportet certos articulos , iu articulis titulos , in titulis pa- 

 ratitla articuli funtpartes articuIoru,adeoq, minutillima: partes 

 interuall»tum : paratitla funt breues & fubtiles titulorii intcr- 

 pretationes,& quafi monitoria,fiucclaues eorum, qua: lingulis 

 titulis continentur , & vno verbo lummul.-c cuique titulo ap- 

 pofitK. Iii his autein paratitlis ita verlabimur , vtcompled.i- 

 mur at e* muo^ciy illa quE inprimis (unt alioAo^ in quatuor 

 hiftoria: generibus , qu.c Euftarhius Dionyfij interpres pro- 



ponit : Vti funtTCW7;(9y , J^omf^tn i^cuef.OyiHj' 1 }(ulx^o^ifiy i^ 



vrfxlft^lKSh id eft recenfiolocorum , temporum,perfonarnm, 

 & familiatum , 8c denique rerum geftarum & exemplorum: 

 e quibus topographia & chronoiogia funt duo oculi hifto- 

 ris non aliter atque Arithmetica & Geomctriafunt duse al.i: 

 Aftrologix : prolbpographia & genealogia lunt duo rami ar- 

 boris hiltorics : S ?T^^yf^%>(^t dcnique feu ■!ra.Q^S'nyiAj^r.ii^-', 

 cfthiftorix medulla&quafi anima, vtpotc qux florcs cxenr- 

 plorum dcccrpit , & ceu imagincs quafdam virorum fortilli- 

 ITiorum, non folum .id intuendum , verum ctiam ad imitan- 

 dumproponit, & omniaad regulas vitx ac coiililiorumuor- 

 jnas accommodat. Pczcliu^ vocat quatuor columnas hifto- 

 rix.Hxc itaqueomnia traclabimus,fi non Pindarica,faltem me- 

 diocri diligentia. 



I I. Hifiorid primi & fecundi iuterualU ex vno dttU' 

 taxat Mofepetipojfunt. 



Refte dicit poeta , S«^iif «»©-■ «a-' «»«. Etfi cnimfcraina 



quxd.am diuinitatis , & igniculi quidam luminis narur.t: in ho- 



niine funt reliqui poft lapfum & apoftafiam illam protopl.i- 



ftorura vniuerfalcm:ficri tamcnnon potcft, vt aliquis fit «i,ttj. 



«KJWkt®.' in omnibus , prifertim rc hiftorica. Hic itaquc tra- 



ditio multum potcft. Vctuftillimaautem oninium traditio hi- 



ftorica vni Mofi acccpta eft referenda. Hic enim eft tonus 



primiua: antiquitatis hiftoricus primus & folus : vnde appd- 



latur Oceanus hiftorix; & reciiiis qu.im Herodotus vocari 



potcft parens & fbl hiftoria:. Si enim vctuftillimas gentiliuni 



antiquitates pcrpendamus , deprehendemus plurimas ibi nuta- 



re , viuumque colorcm ipfis decfle , ita vt illi iion aliter atque 



cacci fpiflitudincm corporum duntaxat contredarint , dccus 



autem fucci plcni & viuidi coloris non pcrfpexerint. Et quan- 



quam multos ethnicos Mofaizaflc lcgimus , fcmpcrque ali- 



quas primr veritatis fcintiilas rctinuille , qucmadmodum in 



Corinthi vrbis Graccix quondam opulcntilTima: , poftquam 



a Roinanis eucrfa fuit , ctiam tcnuiflimisruderibus ac rameu- 



tis , multx auri reliquix repertx fcmper fucrunt : attameii fi 



cum diuino Mofc conferantur, non Chcrrilca cum Homc- 



ticisaut ;^«Jxt;<« cum_;j^-jir«<>jf , fed «^'^'^cura lu^^-jytii nos 



coinpararcdcprehcndemus i idque inprimis in duobus priori- 



bus interuallis , qux ethnicis noiuiifi per tranfennam , febrim, 



&fomniumfucruut cognita. Hinc deSolone apudPlaconem 



dicitur:0 Soltn, Solon, Grxcifemper ptieri eftisftnex Gricorum 

 efi nuUtis. 



III. Hifioria prityiA creationis continetnr f^axiuffo) >^ Hiftoria 

 a-aQQa.7ii, id efi,fex dtebm creatioui6,& fep- «:©■&//.- 



timo die cjttietis. "**• 



Natalem mundi figimus in principio Arietis, adeoquc iii 

 xquinodio verno, quod olim canonijiij- , iiu regulariter, fuic 

 if. Martij. Hanc fententiam paucis ita confirmamus. Princi- 

 pio Dcus initium anni facri conftituit in ivquinoflio vcrno 

 Exod, II, vbi fummus ille legillator populofiiorcflituit ini- 

 tium anni ,quodante illos obteruaueranc patriarchx , quod- 

 que illi diuturna ytgyptiorum conuerfatione intcrmifcrant. 

 Hinc eximij hiftorici'& theologi dicunt , Deum reddidifle I- 

 Itaclitis pri((:am anni rationem , verumquc illius initium, par- 

 timvtcflct memoriale exitusex jEgvpto, partim vtrecorda- 

 rentur mundi conditi , partim vt cflct vaticinium de Chtifto, 

 qui hoc temporc paflliruserat:ita vtcoincidantm vnum tem- 

 pus, conftitutio mundi, celebratio Pafchatis, & reftitutio mun- 

 dipcr Chrifti mortem. Qubd autem patriarchij habucrunt hoc 

 anni principiuin , ita patet. Patriarchx habucrunt naturaliiri- 

 niam anni r.itionem. TaLis autem eft illa,qu.x initium anni fi- 

 git in ccquinodio verno. Nam cirm perfeifionis modus fit 

 duplcx; vnus, ciim res fit , alter, cum fafta eft : perfedio con- 

 fummata nullo modo pcrtinet ad natalem ici , fed inchoata &' 

 vcrnans , vt fic dicam. CuiiationiilluSrandx adducipotcft, 

 quod tcmpus vernum eft totiusanni pulcherrimum , amoe- 

 nillimum , & generationi rerum accommodatiirimum. Hoc 

 innuit M.oCi:scap. 1. GeH. quando ait , terram gcrminafle lier- 

 bam vircntcra. Neque ert quod obiicias , Adamum deccrpfiirc 

 frucluniexarbore vetita. Nouimuscnim, in quibufdamO- 

 ticntis plagis, imb & aliis, fruftus bis ptouenire quotannis. v. g. 

 poma aurea in Hifpania proueniunt tcmpore veris & autuiru- 

 ni. Adh.tc magnumilludcoeh volumcn confirmat hanc no- 

 flram fententiam : quia fignum Arictis eft initium anni natu- 

 rahs , quo prima Tckuphah , id cft , conucrfio feu mutatio re- 

 rum fublunarium efficitur. Dcnique Chald.ti f.ipicntiam fuaiu 

 acceperunt ab Hcbrxis.Quare ciiin illi principium anni ftaruc- 

 rintin xquinoflio verno(qiiodctiam feccruntPerfx) verifimiie 

 eft , illoshanc annirationcmabHcbrxiseflemutuatos. Huc 

 pertinet fentcntia pi.t; antiquitatis de i y. die M.irtij , quam his 

 verfibus comprehendi: 



Hac eji illa dies quinta ^ vigefma Marti, 



&ua "jcrbo Doniini mundi textura peraBa eji. 



Mortutit hac Adam.mortem hac deuirit Itswi. 



Hac eii cs.ftts Abelfuit hac maciandtu ifaacm. 



Hac Pafcha indicium:hac Datiidrex diciturvncittt. 



Hinc diem iflum vocarunt)i^E^»v <sr^ro»T:'^« Atque h.i^c 



fententia , qux ftatuit TrSJliv mundi in primo vcre , prsbatur 



Theodoreto quifl. 71. in exod. Ambrof Itbr. i. hexaem. Leoni 



ferm.'). de pajfione. Bed£ de ratione temporum , Francifto lnnio 



comment.in Exod.li.Verkinf. m proleg. Digejl. theol.Scaligero 



patri exercit. IJ7. lam vidcamus fex dies prim.e creationis. 



Ex ijs trcs priores fuerunt extraordinarij, quippequinon pc- 



pendcrunt a Sole, fed a luce primigenia: quod uotanduraei^ 



contraeos, qui Mofcn refutare fiint aL'grcfli, & inter alia hoc, 



adterunt , effedum, puta diem , a Mole flatui priiis causi fua 



puta Sole. Porrb primm hexaemeri dies , qai uobis dicitur 



dies Solis,item feria prinia,eff dies crcatiouispartim iinme- 



diatx , qua Deus creauit ex nihilo angelos , lucem primige- 



niam, tcrram & aquam inforraem ; partim medi.it.i: , qua ce- 



lum produxifle videtur ex luce. Sectmdtn , qui nobis dicitut 



Lun.c & feria fecunda , eft dies diftiniSionis, qua cxpanfum 



fuitinterpofitum intcr aquas inferiorcs & luperiorcs leu ati- 



lias. Tertitu dies vna cum quarto &quinto,id cft dies Martis, 



Mercurij, & louis.dicuntur dics ornatus. Etrer/«Mquidcin cft 



dics ornatus terrx j quia aqu.i: m vuura funt CDllcitl.c, & terra 



cnierfit, hcrbafque&arbores protulit. 6^artus eftdiesorna- 



tus coeli ftellitcri ; quia lux priino die crcata fuit collcfta la 



ftcllis. ShiintM cft dics ornatus aquaruni fupcriorum & inte-. ■ 



rioium ; quiaaucs &pi(ccs tuncfunt produt5ti, &quidcmcx 



aquis. Dies fexius , qui dicitur Veneris, & feria texta, fuit dios 



pcrfedionis & confummatiouis huius niundi ; quia befti.5 



cerrellrcs , qux niaiorem quani reliqux habent cum homine 



cognationcm, funt produ<A;v, & horao tanquani patcrfamiUa? 



& dominus introdutlus fuit in amplilliniam, fpleudidiflimam, 



& inftruiftilfunam domum. Dies fiptimtts fult (abbati , Icti 



quictis : qux non fuit l.iflitudinis, fcd perfetilionis iiiundi , feu 



confiimmati operis, & acquiefcentix Dei indicium. Etlioc di- 



citur n>\rNi3 nsw id eft , labbatum creationis , alias 



legis:cui opponitur n^tt/on n3iy id cft , fabbatum rcdem- 



tionis,alias ,eu.angc-lii.',Vtrumqire eft fymboIumS.ibbati ,cx- 



lcftis ,feu quietisxternx, quod abeCciefia.<Ethiopica dicitur 



Tlijn jnSJD id eft fabbacum Enochi , qui fuit fcptimus 



ab Adaiii, & natus fuit feptimo feculo mundi.putaanno 611. 

 vixicque annos 365 quotfimt dicsanni. C.xterinn dccrearioue 

 homiuis fummacim ifta tciientia, Adam fuit forraatus cxru- 



F 4 bia 



