70 Encyclop^di^ Lib. XXXII. 



rtofiniflio 

 qnx} 



Veftltus 



ptimus 



hominum 



vnde.Sc 



quis! 



do genus 

 hiimanum 

 priino fit 

 pr^jga. 

 fuuir 



Pana «neial.s tft re(i>eflu totms mundi, m qucm tan- 

 quam in ^ommis l«rcJitatem maicdiaio eft etFufa. Etfienmi 

 crcatutx .at.onis expcites non peccauennt , ta«ien qu.a funt 

 res liominum pcccntorum , & veluti fam.lia ipforura , pocnam 

 quoque icbcilionis fenferunti quemadmodum iii ciiminc \xU 

 li,3iellatlsauthor,vxor,Iibcr,.& familiavniuerfa fimul puniun- 

 tur Pana fpecialis eft i. Diaboli i cums caput elt contntum. 

 1 Serpentis, cuius incelfus eil abieaifTimus Sc vidus diftcilli- 

 mus. Hucetiam pcrtinent inimicitix , qu.r ipfi cum homine 

 funtpcrpctuar.j.Communitervtriufqueprotoplafti : puta eic- 

 (ftio ex paradifo, nuditas & mors tum animi,tum corporis:vn- 

 de morbi fecuti, & peccataorta , vidclicet tenebra: inmeutc, 

 & rebdlio in coide.4. Sin»ularitcr viri:vt ell labor perpetuus & 

 anxius.acin laborc malccdaio.y.SinguIaritcr ipliusfccmiii.t:vt 

 eftfubiediofiib viro, damnum ratiocinationis , & dolor in 

 partu maximus. 6. Oninium pofterorum naturalmm:in quos 

 tranliit reatus & culpa : & ex reatu corruptio : cx corruptione 

 poena. Nam protoplarii fuetunt radix &fons vniuerfi gcneris 

 fiumani , vnde in ramos & riuulos tranlit fapor inlitus. Nimi- 

 rum omnes homines in Adami lumbis defecerunt , & facli 

 lunt apoftat.r.Hanc defcaioncm fcquitut corruptio, tanqiiara 

 pocnaiufta. 



III. Prima pmnijfto tiefemine mtilitrii Qta.l.tripUx 



habet effechtm. 



Ancelis malis non fuit ptomiirus feruator , quia illi malitia 

 fuaceciderunt , & hominem proftrauerunt. Deinde non tota 

 natura antrclicaperiit, humana verd natura tota eft lapfa.ideo- 

 quc ne penitus perdcretur, datus eft ipfia Dco redemptor , & 

 ftatim poft laplum promilTus hisverbis : Inimicitiampono in- 

 tcr te ^ mntierem hanc:Jimiliterque inter femen tuttm , ^fe- 

 men huiuf.hoc conteret til/i caput. Cmaik promilfioiiis(qux vli- 

 tate dicitur proteuangelium ) triplex ell efFedum- 1. Generale; 

 quodeftomniumhominum , quatenus illi funt femen mulie- 

 ris:videlicetgeneraIeodium iuter homines & Diabolum.i Spe- 

 cialejquod elteleftorum : videlicet conterere caput fcrpentis in 

 Chrilto. ^.Proprium Chrifti : videlicet plcna vidoria dc lerpen- 

 tc : qux iam fada eft a Chrifto in lefe , & in nobis quotidie fit 

 atque impletur. Hinc iftaproinifTio deconterendocapite lcr- 

 pentis ad folum Chriftum pertinet principaliter, communica- 

 tiue ad cleflos Licct cnim omnes honiines Chrifto communi- 

 cent, quatcnus cft horno : Ibli tamen fideles ei communicant, 

 quatenus eft Chriftus,id cft, vndtuspropheta,faccrdos, & rex. 

 Atque hanc promiirioncm dc fcmine mulieris Adam videtur 

 lefpexille, quando Gen. 5. vxoris lux nomen Ifcha mutauit, & 

 fubftituit C^/i««« ; quodelfet futura mater viucntium , ciim 

 poft lapfum ante acctptam promiirioneni eirct Mota. feu Maue- 

 ta , vt loquitur Dan&iu in Antiq. id eft caula mortis. Ita nir 

 mirum Adaiii voluit folaii vxoreni , & mutando nomen ipflus 

 indicare mutatam conditionem.Ineptus i taque eftPhiloIudxus, 

 quando tradit,Euam notate VAE:cui rcdtc opponitur audtori- 

 tas lofcphi. 



I V. Primtu homimm veflittu efij^eculurn rni' 

 fertA hominii. 



Ante lapfum homines protoplafti nudi erant, neque illos pu- 



debat nuditatis:quia nullum turpem motum in membris fen- 



tiebant.nihilque deformitatisin iis cernebatur.Sed poftlapfum 



Deus vcftiuit vtruraque hominem ; quia vtrumquc pudebat 



nudltatis,iniprimis gcnitalium.Deindcnac ratione homo iniu- 



li.im coeli a le prohibere potuit. Dcus itaquc vefticndo homi- 



nes , primo declarauit fuam (paa.9?^'f'«». quatenus ipfos mu- 



niitaduerfus inclcmentiam cocli. Deindeiram fuam fignifica- 



uit.quando pct veftes iplisvoluit in memoriam icuocaK , illos 



in coiifpcdtu fuo veluti foetere , ac proin non dignos elle , qui 



ab ipfo ccrnantur. Denique Deus hoc modo peccati monumen- 



tuin erexit Et idco ex pcUibuspotius animalium occifonim, 



quam ex foliis vel lino fecit iltas vcftes, vt moneiet hominem, 



ipfum in pelUbus iftis rccentibus velut in fcpulchro & raonu- 



mento mortis vcrfari. Hic obitec obferua Deum occidendo 



anuTi.ilia monftrauilfc vfum animalium in ami^ftu : vnde non 



"'^'"''|<^o"i;4ituripforum vfusin vidu. Atquc hocficit con- 



tra Py thagortos & Manichxos, q ui cxiftimant ncfas cllc carni- 



Dusbcftiarumvefci. 



V. Ai.Am & Etiapofl Upfum gemermt liberos ad 

 imaginem fttmi. 



Ad imagincm fuam, ,d cft, raifcros : liue peccatum,liuc pec- 

 cati pocnam fpcclcmus. Etf. cnim imago Dci non crat planc 

 obhtcrata poft lapfum : tamcn quia imago Adami prxualcbar, 

 Scriptura vtitur hac phraf, Pumi autem pnmorum parcn- 

 tum hbci 1 fucrunt Ca,n.AM.& Seth : quos quidcm Scriptuix 

 cxprimunt. Pixter cos Philo Iuda:us rccitat ti filios,& no- 

 ucmfihas, mquibuseftNo.ib.i. Quid verb ? Annon inccftx 

 nu^ix fi*erunt mtct libctos Adami &Eux?Minimc vero Tum 



cnim necefHtas ineiiitabihs , qux dicitut^H^«»«x'"!> cxceptio- 

 nem & difpcnlationem legisnatutx pcpent , approbante Dco: 

 qui tanquara fuminus legillator difpcnfaic potcltabfqucpec- 

 cato. 



V I. Artes omniumprimo inuentd., exercitA ac infii- 



tiitx. ifuerunt dua , .AgricultHra ^ 



Pafioritia. 



Ef agricukuram quidem Adam & Cain, paftoritiam veto 

 Abcl primus exercuit. Hmc illud vulgatum : Vrnnm agricola, 

 Adam, primtts paftor Abel. Atque hx dux prinii artes inpri- 

 mis lunt naturales. ReliqucE veio poftea funt inuenti ma- 

 gis ad fplendorem, quxftum , & cupiditates explendas , quam 

 adn3tui.t: vitxque huius necellitatem. Ex his autem duabus 

 artibus agricultura folum quatuor habet partes , paltoritia 

 vero feu pccuaria ad minimum ocloginta & vnam ,vtauthor 

 eft Varro. Hinc veteres pecuariam vocabant artein primam 

 & incentiuam , agriculturam polteriorem & fuccentiuara. 

 Porro artcra paftoritiam ex Caint pofteris quam diligentifTi- 

 me cxcoluit labal , filius Lamechi , qui priinus vixit in raapa?.» 

 libus & tentoriis fub dio , vt pcruigilem pollct adhiberc tu- 

 ram. Qua ratione,vitrque inftituto failum eft.vt defertx tcr- 

 rx habitarentur, & ita genus humanuni pcr orbem tetrarum 

 lefe difFunderct. Frater labalis lubal inucnit Muficam orga- 

 nicam, id cftcani artcm, qu* deleflationem animiquc volu- 

 ptatem adfcrre poteft. Non igitutcx cocli motu & concentu, 

 aut ex fcrrariarum officinarum tinnitu , vti habent Aifjm ;nif <*», 

 Muficapnmijmeft inucnta : fedintelledtus agentis ope ac vi- 

 uacitateeft parta. Eodeni pene tempore artem fcrrariain & 

 xrariam inucnit Tubalcain : qui hoc nomine videtur fuilfeap- 

 pellatus,vt in ipfo, tanquam viro egiegio, mcmoria Caini con- 

 icruaretur. Alias fimplicitcr Tubal, vti fratres ipfius Iabal& 

 lubal, potuiflct appellari, 



VII. /« facrificio primo , qttod Scriptura memorat < 



proponu/itur fitnd.if/ienta cmitatis ' 



Dei & DiaboU. , 



Auguftinus in libris de ciuitate Dei doret , fundamenta 

 duarum ciuitatum nobis proponi in facrificio Caini & Abclis: 

 quarum vna fit terrena , altera caleftis : illa affligens iftam : 

 illa fuperans illam. Hoc autem elt primum lacrihcium me- 

 morabile : quod nempe habuit manifcfta & confpicua diuini 

 fauoris & acceptationis figna, quibus an;eriora,qux ab Adaino 

 proculdiibio lunt oblata, catuerunt. 



VIII. Frirna excommunicatio pofl eieBionem primo- 

 rumparentttm e.v paradifofutt Caini. 



Adam & Eua eicdti funt cx paradifo tanquam hominet 

 fcelcrati , qui metu confcientiaque perpctiati lccleris ex vno 

 loco in aUum fugiunt. Eicitio ilta cft prima cxcominunica- 

 tio , qua protoplalti fcparati lunt a comraunione fiue focicta- 

 teDei& famftorum Angelorum. Excoromunicatio Caini eft 

 prima feparatio aconfortio Dei & hominuiii. Cain inquam 

 tuit exclulus a conlortio aliorum , ita vt hic cernatur duple.t 

 excommunicatio. Prima eft animi , qua Cain a facie Dci & 

 Ecclelue fuit excommunicatus : altera corporis , qua fuit ex- 

 clufus a politia , & odiura aliorum lioi»Bum incurrit.Mcritus 

 autem cit hanc tantam posnam primo malcficio publico pcr- 

 petrato, putafratricidio , cj.uofecundamgencris humani par- 

 tem delclTe dicitur. Hic Rabbini anxie dilputant , quale fueric 

 fignum, quo Cain dicitur fuille notatus ? Alij putantfuille 

 ciulatum mirum , alij furorem , ali) vagam fugam , .ilij perpe- 

 tuumcorporis tremorera, alij reptatuminftar infantis,ali| no- 

 tam peculiarem ipfiinuftam & veluti cauteriuni ,quo ab .iliis. 

 hominibus dignofcerctur. Non tamen feiiiper videtur fuillc' 

 v.igus , fed dilucida habuilfe interualla , vt Oreftes occisa ina- ,' 

 tre .OEdipus occifopatre, &BeIlerophon, qui vagabatiir fu- ' 

 ribuiidusin carapisCilicix, 



Ipfefuum cor edens , hominum ve/ligia vitans , vt canic 

 Homcrus. 



I X. Vrhsprimafuit conditaa Caino. 



Philo recitat fex liberos Caiui . & fcptemciuitates, quas 

 condidcrit. Scrintura mcmiHit vnlus ciuitatis , quam Cain ex- 

 truxcnt, & a nominc fili) fui Enochi fcu Chanochi) appella- 

 ucdt Enochiam feu Chanochiam. Quamuis enim Dcus fi- 

 gnum in iplb pofuerat , neeum quilquam occidcret : ille ta- 

 menconfcientix funis & terrore veluti Panico pcrpetuo agita- 

 batur tanquam Orcftcs quidarn , ideoquc vrbcm xdifica- 

 bat vbi fecontinerct, tantilpcrdumlicuit perintcrmittentcm 

 ipfiusfurorcm. Hoc Caini xdificiumpoftea ali) liint imitati, 

 vt fe,tutos pra;ftarcni , & ab aliorum hominum infidiis , & a 



bcftiaruni ; 



