io6 Encyclopa:dicT Lib; XXXII. 



Hiftoria 

 Maxirai- 

 iiani I. 



Hiftotia 

 (eculi de- 

 cimifexti 

 W.T. 



Iconora AU.lioiifi Portugallii rcgis filia : vnJc in vnani do- 

 mum coaluerunt Auihiati & Hilpani. Ckdes Varnenfis n: 

 Hunaaria inciJitinannum 1444- Hoc tempore annoi440. 

 ars typoTraphica Uufpiimiun publicata Mogunti.v, dcmde Ai- 

 eentinam & Romam tradiit^a. In Cliiua tamcn alunt jiu 

 antea cognitam fuilTe , ,'|aemadmodum & bcmbaidas. An- 

 no 14^3.^19. Mii", Conftantinopolis capta ert a Mahomete, 

 ciiii. durafTet annosiiii. Nimirum Imperatorcs Grjcci , &. 

 aniis Conflantinus , tanta erant ignauia, vtncc Imperio. ncc ■ 

 f bi eiTent vfui. Capit autem illa vrbs a Conllantmo M- & 

 Grcgorio patriarcha , & defiit in Conftantino Impcratore Sc 

 Gre^-orio patnarcha. Ciuitas triduum veiata fuit , ftupra c.i:- 

 <1ibus Sc cxdes ftupris additx. Mufa tum ex Orientc m Occi- 

 «ientem , puta in Italiam concctlerunt , indcque pofteaalpes 

 tranfuolarunc in Germaniam Mahomet ilic appellatus cft 

 ptimusTurcarum Impcracor.qut.dvtrumciuc Imperium Con- 

 ftantinopoHtanum & Trapezuntmum euertiflet , & 1 1. ' te- 

 gna fux poteftati fubicciflet , & vrbes uouiinis Chriftiani oc- 

 cupalTet ducentas. Tanta fuit crudclitatc , vt mors ipluis 

 ipfis Tutcis magnam l.rtitiam attulciit. Vcneti claflem fuam 

 ferius emittences a multis accufannir , quod vrbem taiUam 

 non eripuerint e faucibus iftius tyranni. Idem Mahomet 

 Rhodum obfedit , fed irrito conatu. I» Hungariam quoquc 

 & Apuliam expediuit arma. Carolus VIII. rex Galli.c inui- 

 tatus a Ludouico Sforti^ in Italiam .^ incredibili ccleritate 

 rec^num Neapolitanum occupat,tum quod rcgni iftius vt & Si- 

 ci^s hxreditatem ad fe pertinere diceret , tum quod Ncapo- 

 Ltani prelTi longa & dura tyrannidc Fcrdiuandi & Alphonfi 

 legum Hifpanix , ipfum libentcs volcntes admitterenc. ied 

 breui exciait illo regno , quod omncs dignitatesGallisattri- 

 bucret, qui nobilicatem indignc trac^abant. Ita peruenit rc- 

 gnum Neapolicanum cum Sicilia ad Ferdinandum Cai:hoii- 

 f um auum Caroli V. fic cognominatum , quod Mauros fupra 

 feptinuentos aunos Hifpama potitus excgiflct. Hicronymus 

 Sauanorola comburitur propcer veruacis confcflionem. Ma- 

 ximilianus filius Ftiderici cligitur rex Romanorum anno 14S6. 

 Hic ab infantia fuit balbus , poftea euafit difcrtiflimus & do- 

 <aiirmius , adeoquidem vt fcripferit opus poetlcum , dc in- 

 uidia 3c curiofitate , & porram honoris iiterjs confignauc- 

 lit , "cnealogias deniquc heroum primus inicr gcrmania: 

 princlpes indagarit : De prJEcepcore fuo plagofo & fpinofo di- 

 xic : Si iam ■viueret pmceptor mcus , daret poendSjQt&fiitili- 

 tatu Duxit Mariam Caroli Burgundi iiliam , & hac occa- 

 fione Bmgundiam & Belgij partem accepit. Exillaconiuge 

 fufiepit Philippum , 8f Margaretham , qua; Carolo VIII, 

 Gallorum regi fuic defponfata , a quo poftea fuit faftidita. 

 Cum ipfe Maximihanus agerevellct tutorem tilij , omnesfeie 

 crouincis, quas in dotem acceperac , ab co alicnac.T: func , regis 

 Galli« fubfidio freca:. Hanc iniuriam cum ille viclfci vcUct, 

 Bru»« a fubditis fuis captus fuic, Tanjeiij apacre Friderico fuit 

 liberatus ope principura Imperij. Anno 1491. Fcrdinandus 

 Catholicus regnum Granatae eripuic Mauris , qui Hirpaniam 

 iufeflabant. 



V, Maximilianus I. fit Ca^far anno 1495. Heluetlis bcllum 

 infert,fed pastandei>i fac^ljjPicus Mirandula floret,di(5tus Pha:- 

 nix Italiae. 



C A P V T XXIV. 

 j)e ^titnto articulo qnartx monarchi^. 



PR./ECEPTA. 



QVintLis articulus qnartx monarchii cft a Ca- 

 rolo V.ad noftram vfque £etatem,id cft.ab anno 

 Chrilti lyi^.vfque ad 1630. 



Tituli cius funt V I- iuxta numerum Impp. qui 

 func: 



I t 3 



Carlus,Terd>ia!idus,poJl Maximus, .^nnlinnHS, 

 Kttdolph-iMfitth"!^ > Ferdnandus dmiq} Cjifar. 



Hoc interuallum compleclitur duo fccula : videli- 

 cet decimumfextum &c dccimumfeptimum. 



R E G V L ./E- 

 I. Seculiim X VI. N. T. habet tittdos qtmqne. 



T, Sub inltium huius feculi adhuc fiorct Maxiniilianrs I. 

 Sed epocha ipfius figitur ia Carolo QHiinto, fubqtiojcx-pit 



icformatio. Ni(i malis dicere , fcculum hoc a naciulraieCa- 

 loli V. cfl^e inchoandum , adcoque ab anno Chrifti i f 00. Ca;- 

 terum ab il^o anno i foo.vfqiie ad i y 19. ifta fiimmacim (rc- 

 tuncur. Maximllianus Vcnecos in funimas redigit anguftias. 

 Carolus V. iuitio huiiis feculi natusert , cui Abbjtesad bapti- 

 fterlum dono obtulerunt Vetus & N. Teftamentujn , cum hac 

 inlctiiptionc : Scrutamini Jcripturai. In exordio huiusfecuM 

 fundata eft academia Vvittebcrgenils , it^mque Francofur- 

 tcnds. feutherus , poftquam anno a;tatis 11. cccnobium in- 

 grefliis efll-t annoChnfti loy. anno cctatis if. Vvitebergam 

 ad Anftotelicam profeflionem acccrfltus , iiccntiam Tlico- 

 logicam fub Caroloftadio adcptus eft. Anno lyiy. iepursj;a- 

 tioncm Euangellj priceflit vallis loachimic.T vberrlma fct- 

 tilltas, cuius etcoftichon eft hoc : ECCefLorent VaLLes C Vi\i 

 eVangeLlo. Luthcrus fcrlbit contra indulgentlas. Anno lyiS. 

 plurimi fe oppoiiunt Luthero , inprinns Eccius & C,T|et.i- 

 nus lcgatus Leonis dccimi in dioeti? Auguftanis fub Maximi- 

 liano. Lco citat Luthcrum vt Rom.x pr jfto iit : fed Lutherus 

 reliftit, Anno ifijj. Maximilianus rebus humanis cxcci-- 

 fic , qui pheiecrum fecum per quinquennlum & amphus 

 ineumvfum circumduxit vt mortis mcminiiret. De hocim- 

 peratore fcrlbic Scaliger , fi eum dixero omnibus uumetis 

 pra:ftitlfre reliqms principibus , minus forfan dixcro qnani v^-- 

 rum eft. 



//. Carolus F.Maximilianiex Philippofilio neposfic Augii- 

 flus anno 1119. quo ip(b anno Solimannus qi^oque fadlusc!' 

 imperacorTurcicus:&Zvvingliusccrplcdocere.Abhocannoiii- 

 cipic fcpcima & vkima periodus Apocalyptlca , qu,x ad fincm 

 mu)idi feexcendit ApQcal. 10. ©> 1 1. Et huc pocefl apcari illud 

 Lutheri Epitaphiuni : 



Pesiis eram 'viuus,morirns tua mors ero Fapa. 



Cartcrum tota Caroli vica nihll fere allud fuic , quam perpc- 

 tua belligeratio. Ideo hiftorias liulus temporls diftingucmus 

 iecundum i y. bella qu.x geflit hic impcracor , & ica compcn- 

 dio crademus , qua: Paulus louius , lohan. Sleldanus , Sc !aco- 

 bus Auguftus Thuanus de hoc Imperatorc memorii pro- 

 diderunc. Primum it.ique belluin geflit Carolus V. annoa-ta- 

 tis , atque adeo huius (eculi 18. aducrfus Maranos rebclles S. 

 Hifpanos fcditiofos. Anno 2.0. renafcentibus bonis litcrls 

 thcologi quidam tcholaftlci , Inpnrals Colonicnles , lltcin 

 moucrunt Rcuchlino , qui contcndebat libros Hcluxoruni 

 efle retincndos. Quidani vt monachis illuderent , eorum bar- 

 bariem imitati funt in cpiftolis obfcurorum virormii. An- 

 noii. Csrolus publico edido Vvormatia: cauic inftauratio- 

 ncm reheionis. Anno 13. ad diaftam Imperialem Norinbei- 

 genfem Papa Adrianus Sextus legatum midt, & (ignlficauit 

 conuentui , a Sacerdotibus (caturirc originem iniquitatis po- 

 piili , Sc iam a multis annis multa vitia Romae pergraflari , &: 

 ab ipfo capite Pontificio malum dilflucre in membra infe- 

 riora: fed fe in pofterum opcram daturum , vtcsula mali Ro- 

 maprima omnium feuerc corrigatur : promittit etiani conci- 

 liuni oecumenicum in Germanialndicendum. Sed P.ipa mor- 

 te pra;uentus id pra:ftare non potuit. Principes Imperij ege- 

 runtgratias huic Icgato , Sc rogarunt vt Iibcrum Concilium 

 primo quoque temporc , intra annum vidclicet , indiceretur. 

 Incerea temporis (e curaturos elTe vt Euangelluin pure li- 

 ne vcrborum aculeis fccundum recepcas Sc approbatas Ec- 

 clcfla: incerprecationes doceretur. Secui^ni bellum Ca- 

 rolusgeflitaduerlus Francifcum Galliceregem anno if. qucm 

 ccpitapud-Tlclnum In Lombardia , & abduxlt in Hifpanlas: 

 fed diniiiit ipfum hac conditione , vt cedercc iurc rcgni Nea^ 

 politani & Siculi , & ducatu Burgundix , & fororem fuain 

 Leonoram duceret. Eodcm hocanno authoie Thom.i Mlmt- 

 jeio, pacre furoris Anabapclftici , ccrpit bcllum rufticorum 

 in Sueuia , Fr.-inconia , Tliuringia , AUatia , & ad Rlieuum, 

 Hiuc verfus : 



CaptVs erat GaLtV s ,CoeVnt CVM rVre Cohortes. 

 Scd iniferi illl bellatores fine numero fueruntdebellati. Scholq 

 Marpurgenfis anno i6. infticuta , longe poft demum adcpta 

 crt priuilegia. Tertiuin bellum Carolusgeflit anno 17. aduer- 

 fus Ligaiii fandiflimam , vtvocabacur, id eft: , confocderacos 

 Italos, Poncificem, Vcnetos , & Florentinos, quibus fclices Ca- 

 roli fucccflus formidlncm inieccrant. In hoc bcllo Pontifcx 

 Clcmens VII. captus & vrbs P..onia a Cxfarianis dircpra mi-- 

 lcrrimeque vexata fuit. Carolus interea temporisin Hilpanii 

 dcgens , anxic fe excufat Pontlfici , iniuflu fuo omnia elTc ge- , 

 fta. Qjjartum Caroli bellum eft conrra Francifcum regcm 

 Galllarum, quicontrafidcm datam icpctcbat Neapolin. Hunc 

 cocgit nujnerare duas auri connas , & tandcmduccrc fororeiii 

 fuam. Quintum belium gcflit contia Caiolum Gcldri* dii- 

 cem , Galli partes (ccutum. Sextum incidit in annum Chiirti 

 29. quo Sollniannus Vicnnam obfedit ,ccntenis& qiiadragin- 

 13. niiUibus ; 'izA coaflus eft foluere obddioncni. Hoc anno 

 di.cta ert habita Splrx,in qua inccrfuic Ferdlnandus Caroli 

 fraccr : vbiintcr aliadecrecum , vc mifla omnibus locis rcrti- 

 tueictur. Scdhuic decrcco intcrccflcrunt Refurnuti , & prote- 

 ftatl funt , illud pugnarcCBmverboDci ; vndenoincnciatura 

 Ptotcftantium. Iidtm tum tempons Sc.erroresScabufui Ec- 



ciCii« 



