llo 



Cbtono. 

 logia dif- 

 ciplina 

 coingofi- 



Vtilitas 

 chrono. 

 logut. 



ENCYCLOP^DI^ 



LIBER TRIGEGIMVS 



T E R T I V S. ' 



' E X B I B E N S 



CHRONOLOGIAM. 



Capvt Primvm. 



Be Fine ChronologtA. 



Pr^cepta, 



Hronologia eft difciplina cora- 

 J' pofica, de tempotis emendatione. 



Eftque generalis, vel fpecialis- lUa 

 as;ciologica,haec hiftorica dicicni. 

 Chronologia generalis explicac fi- 

 nem fuura, fubicftum, & media :/?«, tradic principia 

 chronologix. 



Finis Cbronologii eft internus,vel cxternus. 

 Finis internus eft j tradcre raodum emendandi 

 tempus : externus , prodeife hiftoriac , hac Ecmporis 

 emendatione. 



R E G V L jE. 



I, Chronologia eft dtfciphna compoftta ; qnia <tque vt 

 hiftoria fpargitur fer omnes artes i^facuUatcs. 



Sicutcnim phyfica , politica , theologia, iuris pruJciitia &c. 

 fiias habent hilloriasMta quoque fe les habec cum chronologia: 

 quianempe oculus hilloriaseft chronologia. Vbi ergo hiftotia 

 Ibcum habet,ibi& chronologia Deinde chronologia etiam hoc 

 mocto eft compofita , quod ex computo inprirais Sc prseceptis 

 propnis conftat.vt patebit ex fecjuentibus. 



I I. Chromlogia & Topographia fimt diio hiftoria oculi. 



Et primo quidem hiftoria fine temporis notationc nulla.Ti ha- 

 bet gratiam ; quod res gefta: lua indole nos ducant ad hanc cir- 

 cumftantiam. Mcrito itaque chronologia vocatur altcr oculus 

 hiftoria;. Topographiam quod attinct,par cft hic ratio ; quia rcs 

 geftsnotatiouemlocidefiderat.Scdpluribusperfcquamurchro- 

 iiologia: vtilitatem. Atque, vt hiiic ordiar, inreligionis ncgotio 

 vniccnecelTarium cft , vt Itatus Ecclcfi.T ab orbe vlque condito 

 ad nollra fccula c^jtnofci, diuina: prominioncs & promiirioniHu 

 complementa intcr fe confcrri , inprimis vero Mcflix cxhibitio 

 atquc Euangclij per vniucrlum niundum pr.r;dicacio picconli- 

 derari poffu i & infupcr pcrpendi , quomodo coeleftis doftrina 

 confeiuata , & a Satanli tk falfis dodoribus contamuiata,c!cni- 

 que ChLifliaiiorum principumopera prop.igata vclcyrannoruin 

 fxuitia opprtira Fucrit. Ha:c, & fimilia, qui nefcjt, in rcligionis 

 negotio plancca-cutit. Quiddicamdc pojicia? Imperioruni & 

 rerump. confUcutioncs.adminiltracianes , & mutationes llne 

 £eraporis»nocatione chronologica nequereftc tradi.ncque vtili- 

 ter obfcruari polfunt : vt hiftoria fiiic diftinctione tcmporum,fic 

 labyrinthus & indigcft.i moles. E' concrario C\ lux cemporum 

 ^^ccdac,& ordo rerum auceccdentium, costancaruiii, & coiilc. 



quentium omnia digcrat , tUfti dcmum hiftoria vere fuum no-f 

 men tucri potetl: , idquepcronvii.lfacultatLim & difciplinarum 

 genera. Si aiim accuratc infpiciamus,chcologia cft facra qux- 

 ilam hiftoria de crcatiouc,de lapfu,dc redcmptionc,de piopaga-> 

 tione Ecclcfi.t:qua; omnia rcquirunt teniporis notationcm. Si- 

 militer iurifprudentia cll hiftoria de iuris origincdc legibus, da 

 Romanis antiquitatibus : quibus c chronologica annorum di- 

 geftioncmagnum omnino lumcn acccndi , ncmo cllqui igno- 

 rct. Cxtcris quoquc difciplinis longc maximu;n obleftamen- 

 tumadfcrt chronologia : vtpatcbir cunci per fingula ipfarmn 

 mouumenta.Huciam accedit iucunditas incrcdibilis,& digiiitas 

 huius ftudij nihilo inferior. Etenim quid iucundius efle queat, 

 homineqnc liberali magis-dignum , quam fi quis vniuerfam Sc 

 vaftam illam omnium fecuiorum a piima mundr & hominis 

 origine hiftoriam in animo comprehendac , vt continuam tcin- >. 

 porum fcriem perfpicue diftinguerc , & euentus maxime me- 

 morabilcs , item regnorum initia & fines , cclcbrium virorum 

 a;tates, vfitatas cpochas , fingularum facultatum origincs & in- 

 crcmenta , fcholarupi initia & duratioucra , & omiiino gefta 

 qu.£cunque,ad fuum quodque tcmpu^rctcrie & inter fele com- 

 pararc pollit ? Sciiicct h.tc demuni eft hiflori.u aniina.qua viuic 

 vigetquci hxc lux.qu.i illa rcfplcndcns oraniailluflrrac ; hxc (b- 

 lida volupcas, cuius vcl folo gul^u .id hiftoriarum cognitioncni 

 plctiqucalledi funt. ."^c nobis hoc ipfa nacuradidac^vc quaiido 

 inhiltoriam quilpiam incideric , flatim animus tacito quodam 

 dilcurfu inueftiget. ad qux tempora illam refcrre dcbcat ; (]ui. 

 bus cognitis , tum dcmura acquielcit & plenam cius notitiam 

 fcexiflimat airecucum. Sed, inquiat aIiquis,Chronicorum fcri- 

 ptores fere ita ieiuni funt atque exiles , vt non fcdent famcm, 

 fcd augeant. Sed , inquam ego , Chronologia duobustradicur 

 modis. Aut enim feparatira pcrfcquitur (t:rieni ceraporis ; auc 

 mifcet ipfara hifT:oriara. Prius illud elt propriura Chronologia;. 

 Suo itaque munere pcrfuni5lacft,quando hoc prasfticit. Quare 

 nihil ampliiis ab illa rcquirere , fcd cum hiftoria ipfam coniun- 

 gcrc debemus. Ita cniiii fiet,vt nobis conftet fruclus ille,quem 

 copiost; perfccuti fumus. 



III. Chranologia habet fibi propofuam temporis 



emc//dvitiefiem. i( 



B: 



Ifta veioemcndatiohihil eft aliud,quain crrorum,quiapiid n 

 varios authorcs in tcmporis notationc occuriunt, corrcclio , & 

 veri calculi fubfticutio. Reuocantur autcm omncs crrores 

 Clironologici ad Tita^aviafit» -^ /Ai^x^''"'^^" '• ']"■* '■1'-' ■''^ "''i'^ 

 paulo polL 



/ 



A P V T 



I I. 



s 



De Subiecio chronolo(i'nt. 



P R A C E 1' T A. 



Vbiedlum Chronologiir eft triplex ; informatio- 



nisjtratStationis, & opcvacionis. 



Subiedlum informaiionis eft partim intellecf^us 



FJitim 



