Architedonic;;^ Cap. I V. 233 





>- 



res 

 hi- 

 5- 



alij iufti, quifunt intermeJij. Alij deiiique fuiit fufci.alij al- 

 hl:ulil tralucidi.alij opaci. De l*fiiluin prepnelaltbHS lunt li.tc 

 tiioorcniata. i. LiptiUs alhifufcis fnnt fnctliorrs; iralutiiU 

 epnci* ancltliores; falim imtianles iniraciahiliores.Arena infper' 

 'i , fHnt afpi.ri i qiiihin fcmtilli auret intermicant , coniuma- 

 ces i Kii^taniihns Jcaientts punciu iiniomilt i <^utns angnlartius 

 afperfi flrmiotes , qu.i„> qui roiundis ; c^ qno minora guttt, 

 tblapis lolerantior : jy qiio cuiqite cclor purgalior ac timpidior, 

 eo magps Aternin ; qno minns vcnarum habci, eo inlegrior.i. Ve- 

 rtA laptdam coloratt , iquabtlcsi tcnncs , mo'ofos , anfraHuofA, 

 ati/lens i internO'iol& , acerhfs qHodammodo indicani. S« mul' 

 tiftierini venii.taptiiem dilfimilcm jibi (y inconflantem arguunt. 

 } . Lapis confracltts , qlio 'ntnhi erii cute nfpera , eo h.tlitlior ertt 

 fcabrouanUtUtires mmus sui ob/cquctes.^.Cruatorcs aqua afper- 

 fi , tardiiu arefcunt : gr.:ues leutbHS foltdtores , minusqtte fria- 

 iites : qui dumfertuntur rcfonanl , fwUis lienfiorcs , & 7"' "'♦ 

 fcalfTum coniumaciorss , aduerfus iempeflale>funt valentiores. 

 ^.JE;tale,»on hyeme tapis ad idificium iffodiendus ,^ Jub dio ha- 

 tenutn.nec ante bieniiium in opere loca^duii.^Nim ventis.gclici- 

 diii,imbriliusac cxtcns tcnipcrtatibus allucfacicndi iunt , vt 

 lint poftinodu conftantcs,& inuidi aduerfus omnes inmrias. 

 tj_iii hch tucrintjin lubterraneas ftrutluras vtiiitcr coniiclen- 

 turirciiquiprobati velut a naiura.cccio conim'ttcntur.«.X.3/'K 

 htnneiiatiu ferro cjl Iraciabitior , qnam cttm e.\ariierii. 



III. Laterufn dito ftint genera. Nam alij ad Solern 

 ficcaijtttr , alif ad ignem cec^immiir. Ifti crudi , hi 

 tejiiicetdtctt/itur. De vtnfqtteftint iuctheoremata. 



I. Laterei fibiad vfum commodi, ad gratiam apti , ad pe- 

 Tenmtaiem firmi. i. Laierts ducantur , non de luio arenofo,cal- 

 attofo, negrnuitatem fypondui iniufium haheant : ne ctim ab 

 imbrihm maduertui, pautatiin dttahanturtn pariete:ne priterea 

 qui tpfis admifcendi ftint palex , propter ajperiiatem ncqueant 

 cohirere. Fiant igitur ds lerra atbic Ante , crstosa ,fiucde rtibri- 

 ra Aitt eiiam mafculo fnbulone 5, Lateres vere (y autiimno dif 

 cantitr. Probe ad Solem vet tgnemficcentur Nec fimul vt ducli 

 fuertnt , infornacem immittaniur 7)'fi admodum ficci fint. Nec 

 l/ero ante bienntum aiefcent fatis , ^ invmbia co" modius, 

 qua'n in Sole ficeabuntur. ,Nunq'iam parentur per fotfiiiium. 

 iiam SoUffidet , vt artJi ■videnrur , citm intus ficci nortilum 

 fint , ^ firpoflmodum ficcefcenio contrahuntur. Ofoitit aa- 

 tcm latcres planc liccos effc: ne fi in (rruduram rccen- 

 tes & liumidiotcs veniant , obduiSo & obfolidato te- 

 dorio (idcntcs , ipfi parem cum eo aititudinem non te- 

 ncant, contradtioncque rcfugientes, abeius cohiundionc 

 diuellantnr. 4, Si necejfiras coitgerit , per hybirnum tempus fin- 

 gere laieres,ttticoficci{fima arena operiuntiir.fiper mediam ifla' 

 /e»w, ^«otWij />«/««. Sic cnim noii iindentur , iieque contor. 

 quebuntur. 5. Tria fitnt geneialaicrum , qutfipe mifientur 

 ernittusgra'ia.iXmA3Wi^nm\ong\ felquipede, lati pedem: 

 quidani palmos quinqne quoquouerfus : quidam palmos 

 non plus quatuor. Illi minotes , i(K maiores , hi mediocres. 



IV. De calcefmt hitctheoremata. 



I. Calci efftciendi inutihs fiint lapides aridi , putrefcentei, 

 exhausli. Siqmdem tertia paric mitjus habere ponderis «al- 

 cem oportet.quam (ou» lapis habuerir. i.Tcriofm tapuimpu^ 

 ram reddit caicem 5. Optima coliio de faXo albo, pnduro , j^ 

 admodn n fpijfo : aiit fit-ce, q'iit. in tcfludtntbtts viititaiem ma- 

 gnnm pnflabtt. '§}:t4i coHa efi de jijtulofis lapiJibtM , dejlinabi- 

 lur teSioriis. Elt enim dudihor , & opcra fplcndida rcddit. 

 4. Ex colleHititi torreniium tapidibiu , glohofis , fiifcu ^ prs,- 

 tiieris ,paraiur calx nonconiemnenda. flilior tiimen effnffui tn- 

 ft(,quam colleBiliu* , (^ ex fodnta vmbrosa ac humcnti , quam 

 exarenti. 1;. Lapi^ feruorefi^mmaratn in calcem redigiiur non 

 minits hcris fex^gintit. Poitquam coflus fuerir , intra fe 

 latentem ignem cohibet i aqua luperfusa cxardefcit , oleo 

 extinj^uitur. 6. ' alx exiinBacum materia ad aptam tempe- 

 raiuram ita confundtiur , vt vna pars cum tribm arentfojfiiii, 

 ifyrurfut vna. tum duabiti fiwAiaticn aut titoratibuf pitrmtfcea- 

 tur.-;. Cal.v efl nauci, qu£ exfornacibif.f apportitur glebis non 

 integrif.fed refotutu,vatdequc putueritlentis. froba efl qUA can- 

 dica', qtii teuu (yfonora , qu&qriefi aifergas aqtiam , miitium 

 •vaporis tmittii. 8. Catx lenaciits a^hi'et laptdibus ex ea- 

 demfodina, quSfn externu, 9. Cypfum efi calcis gentci , ^ 

 eemparatur "e cocio t.tpide , qui tenet eji (y. friahitu , horii 

 non plui vtginii. Dc fornace calcaria cft apud Catonem 

 cap 38. 



V. Arent. tria funt generafoffitia,f.mialU, 



■ . & litoralU. 



. Arem faffuia maxime laudatur; eftque nigra , cana , ru- 



bra,carbunculus, glareofa. In iis facilcprimas tenct carban- 



cutm: qui fir c raatcria molliore , quam fit tophus , & foli- 



idiotc,c]uam(lt cctra ignibus naturaperufta in Hctruria.Cd- 



Tom. 1 V. 



na locum tcnet poftremum. Clareofa fundamcntis facien- 

 dis aJhibctur. Ea cft optima ,qui c flucnto po(t primam 

 cutcni abrcptam cximitur. Fluuialis feu fluuiatica c(t op- 

 tima, qux cx toirentibus pctitur. Litoralu fcu mariua, 

 cll vJtima bonicatc , tcdotiis optim.'), (i cius faKugo ablua- 

 tur dulci humore. Potto thcotcinaca de aicna (unt hac. 

 J. Ftuuiatitis arena humidior eji , qiikm fojfina, aique idcir- 

 co diiiltbiltor , (jf tctloriu hahil or. i. drenafojjitia cb pingue- 

 dinem tenacior. 3. Optima infito genetc arcna eji , qui rnanu 

 corfrictta Jlridorsm edit , citra afperitatcm terrol» pro\elia- 

 que tn candidum ■veiiimtnium ^ tnde exiitfjanon focdatum 

 retinquens , nec lerram dimitteris ibidcm. 4. Non bona ejl are- 

 na.qttx perje lencs,cotore odoreque terram tuicam imitaturtitcm, 

 qtti tnira aquam exagttaia eam vatde luihuloitam reddit fy 

 limofam.^. Arena fojfitia breui tn firulittra arefcit i perdurant 

 cum ea tellori» i cvncainerationes perpeltiur, (1 modo recensfit, 

 De his matcrialibus .TdiHciorum ptolixc & dodc lcriplctunc 

 Vtiruiiiiis tib.z.talladiui lil/,l. MbertMLeolib.i.Hy Barbariis 

 lib. i.archiieci. 



A P V T 



IV. 



De Loco ddifcif. 



Prj€CEPTA. 



MAteria sdificij cocxiftens eft, ex cjiia xdificium 

 conftac. 

 Ea fpedatur rationeloci & partium' integralium, 

 Locusert communisjvel prpprius. 

 Locus communis eft regio ; in qua quinque ve- 

 niunc fpe^itanda : videlicct coelum, acr,aqua, terra, 8i, 

 ornamenta. 



Locus proprius eftarea, qua: conlideracur totaliter 

 &partialicer. 



R E G V L -ffi. - 



\. Ccelum conjideretur ab architeElo cjnattm adz.onai 

 & cltmata : qui& referantttr ad dnsdecimjigna cdefiia. 



Ha:cautem petantur partim ex Sphsricis.pattimex Aftro- 

 logicrs.partim deniquc cx Geographicis. 



I L Aeri^falubritoi his frobii ,vt vocant,feii 

 indicii^ deprehendittir. 



Aer iudicetltr falubris i .Si eiin fimplicitati nultus fpiritutfi- 

 cutentui,perfptcuttatt nihilfiimtdiim, teititaii nuUa graniins fe 

 permifcuerit.r.Si ventts agiletttrfubinde ^ .ii nunc frigore pnrge- 

 iur,nunc calore. Ratio priiiic-e probac cHi quia vapures &c ne- 

 bula fermc (unt catarrhofi & peftilentialcs. Ratio fccunda; 

 prob^ eftsquia fi agitationis fit expers,cralk(cit,inquinatur, 

 &vaporibus nociuis opplctur. Vcnti autem piobancur ij, 

 qui oppoficu fyluarum aut montium antc refradi & acciii 

 (unt.aut tanquam de longinquo itinercfcni (pirant , nequc 

 cooriuntur dc locis palu!l:ribus,lacuftribus. fcctidis, conta.-, 

 giofis.Gcnitorem,cuftodem,reflitutorem bona: valctudinis 

 Aquilonem ; Isjiguoris , pituitK , morborumque patrem & 

 conciliacorem Aulhuni vocant. III ius natuta quafiniafcula 

 e(l &durior,huiusfcEininea & niollior.quo rcgnancenc pe- 

 cudcs quidem cuco in pratis errare arbitrantur poetx. Bc 

 gentes lcpcentrionales auihalibus incorruptiori vtuntur va- 

 letudinc. Racio terrae piob.E e(l ; quia frigus dcnfat noxios 

 vaporcs,quos calor confumit & diifipat. 



Wl. Aquam confiderant architeHi iuxta hoi reguloi, 



i.Aquigenera funt quinque.Ed cnim piuuiaIis,fontana,flu- 

 uiatilis,puteorij,& fta^nans.Primo ac laudannimo loco funt 

 pluuialcs : fccundofontani:tcrtio fluuiatilcs, fi lcues.ckr*, 

 molles,bonat:quarto puceorum.qua: (unt inlalubies:quinto 

 ac vltimd ftagnorum , qus funt peflimx. Vidc Laurentium 

 ■ loberium in quifi.medtc.i. Aqiiifiint examinandi partim gu- 

 flatu,partimigne,partimpendere ,partim denique diuiina afjer- 

 «3rio«e,Laudati(iimi faporis,odoris,colons illam aqiiam de- 

 cernunt.qux omni fipore,odore,co!ore carct : quod eft eie- 

 gans paradoxum Phylico-atchitcdonicum. Itcm qua: aqua 

 pellucida & tenuisjqux candido fupcrfula linrcocuilas labes 

 aut maculas relinquit i qu.-E nihil fui po(t aliquam quieccm 

 perdit.aut in fundo relinquiciquae poftquam calcfada defer- 

 buit(vocant defiadamj&quieuit, nihil lirai, fxcis aut arc- 

 nfitii in ioio vafis relinquic -, qua: cum farina fubada bonum 



V 3 panem 



Quomo- 

 do acchi- 

 teftus de. 

 beat con. 

 fideiate 

 coelum? 



Qiy fint 

 ptobiE ae- 

 lis! 



Qiij Cnt 



ptobs 



aquaruir} 



