Architea:. Cap. V 1 1 1.& Cap. I X. 239 



torum. llludeftaula.- Hoceft vel omniuni fubdico- 

 rum , vel quorundam. 



i€Jificium omnium fubJitorum cft: Curia , i€ra- 

 rium, Forumj Granarium. 



i£dificium quorunJam cft vcl m.ilorum, vt Car- 

 cer;vcL-cgrorum, vt Nolbcomium. 



R E G V L ^E. 



I. Aulaprincipiijit tnlii, ejtix principe digna iitdi-. 

 cetnr a cliitbus & cxteris. 



Sit itaquc loco folitario , tu-.n amanitatis gratia, tuin nc 

 crcbritas falutatorum molcliiiam cx liibcat , tum liciiiquc nc 

 ctebcr afpci:luscontcmtum paiiat. Sit jircctcica ampla,vtho- 

 Ipitcs multos cxcipcrcpoliit. Sit nuinita , & ptobc ornata. 

 Stabulum & fimtlia lint cxtra aulam. 



1 1. In adifcanda curia fpeUentnr ifia. 



1. ConfiiierttHr nobiliiai j^ amplitudo vrlis. Ad eam cnim 

 informanda curis dcfcriptio, non fccus, quam aliorum opc- 

 rum publicorum. i. Si ctiria quatimta fiiertt ,qtiantum fpatinm 

 tenuerit latitiido , tantum ^ femis aliitudo comphBittur. Stn 

 ellonga , longitudo (y latitudo componaniur , ftimmaque cempO' 

 Jila eiiis dimidtapars fiii) lacunariiui altiludini detur. j Parte- 

 tes medij prtcingendi funt coronis, ex intejlina opire, HHt albario, 

 ad dtmiiiium aliitudints , vl ab illupi&ctnHionibtis ,feii trnnf- 

 Mcrfis cingulis , intercepta. ^ velutt repulfi, voces contents. , ^ 

 antequam altttis elata dijfipentur ccalii perctptitntur. Ita fug- 

 j^eltusconcionatorum in tcmplisopcrcintcftmoobtcgiraus: 

 eodem licmicyclas (edcs, quas choros vocant ; pei odea , ne 

 fcil. vox clabatur. ^.Adttusfit TOH»;/«j:ne infima plebs,bcllua 

 iila multotum capitum publicum confilium violct.Ob eam 

 caufam poiticus dcbcntadiici , vbi miniftti publici prxfto- 

 ientur. 5. Curiam>.>.agis lejludtnatam, qiiam contignatam effe 

 conuenit. Ncquccurii modo, fcd locis omnibus, quibus auc 

 iccitantium,aut cantantinm,aut difputantium voces audien- 

 Ax func,magis contignata.q uam teftndinata conueniunt:qui- 

 bus cum vox non retundatur , eani haud perfcde intrare in 

 aures neccflum cft. 



III. (iy£rarij architeBura h&c efio. 



1. Mrariumin media ^ celeberrima vrbis pnrte ponatur, 

 foroque coniungatur. Idquam diligentilfime a Romanis ferua- 

 cum. 1. JS.r.irio ftnt contigns. a.des pnfeHorum fy coaHoriim. 

 Prifccti aetarij dicuntur qu3eftorcs,& vulgo Genctales finan- 

 tiarum.Coaiflores vocantur receptorcs patticu!ares.3../Er«- 

 rium fitfirmijfimum, ^munitionis tnflar. 



IV- ForiarchiteBnra hic efia. 



I. Foriim conflituMur duplex, liberum ^ occupatum^ libe- 

 ■rum elt, quod ab omnibus rcbus vcnalibus fincerum eft, vbi 

 eiuilium negotiorum, aut deledacionis caufa aguntur con- 

 'vcntus. OccupaiHm, vbi resad communes popult vfus para[,T: 

 vcnduntur. Hoc .^rifloislesT.polti.vocatMni^icc^it^y.rerum 

 •venalium forum>q\iod cft boarium.pifcarium.cupcdinarium, 

 fuatium, olitorium , fuburranum. i. Forum ft amplum 0" 

 amoenum. De ipfius conftruftione pafTim Vitruuius. 



V . Gramrium Jic extruitor. 



l.Granarium fit locofolitario : vt nenipe tutum fit arque 

 immunc ab incznd\o. x.Fenefingranarij SpiBent verftu Orien- 

 tcm ^ 'ieptentrtonem. 5. Pauimenta ^ parietes nuUum alant 

 humorem. 4. Dtjimiias habeat thicas:x.a\n pro variis frugibus, 

 tum ne ciufdem gencns frugcs niroium coaceruentur. 



V I. Carceris architeBura hxc ejio. 



I. Carcereflo triplex : \\dt\.honefiior, cui includuntur lite- 

 rati.qui dcliuquunt ; ciuttn, in qucm ciucs includuntur, vcl 

 pnuaricances,vcl ob2rati:fe>«eir(!/<i,in qucm flagitiis nobi- 

 ies dctruduntur.eiquc vclut mancipaiuur. Hic cfto fubter- 

 rancus.arer, & fepuichro limilis ; in ccrtas tamcn contigna- 

 tiones, fuprcmam,mediam &■ infimam dillinftus.pro genere 

 fbntium : 1. S^ilibet carcer pt alamantinus : id clt, talis qui 

 non poffic ctFtingi. Carcerhomjltor ^ eiiiiis locum habeant, 

 vbi venter deticiaiir. ^. C arcerfit poiius in medii vrbisloco, 

 quam m extrema Si cnim f.t in muto , quidam captiuo fuc- 

 currcre inftitucnr, amici nc.Tipe ipfius,vcl manipulus aliquis 

 futum. Huc acccdit , quod m.iioi pudot incutiatur, u quis 

 iiicludaturcai.ceci in uculis mcJix cmicatis. 



VII. Nofocomij Jlrtt^ura hxcejlo. 



I. Nt^focomium invrbe flatuatur.jiferipojftt Ea enim res 

 liabet humanitatcm. Hicipc lcprolorum nofocomia , alio- 

 lumquc, qui morbi.s contagiolis fuiit infcdi. Hi cnim non 

 vrbc rnodo , fcdctiam vi.i piiblic.i rcmoucbuntur. i. Nofo- 

 comia tdificeniur locofili(lcrrimo:vc co dclati a:grotantCF,lo- 

 coiiim bcncficio fiant mcliufculi. Huc facicnt ioca ficca, fa- 

 xofa,vcntis allidui.'; c\pi)fita,non obnoxia Soli.tcpida tamcn; 

 luimida mininu- quia hiimor putredinis patet efl & fomes. 

 y. Kofocomium habeat loca difiinSia : vt ne viri cuin focminis, 

 minifhi cuin a:gtotis, phrcnctici cum reliquis habitcnt. 



C A P V T XI. 



T>e /Edificiis chitlibus extra vrbem. 



Pr^ cepta. 



TT^ Dificium ciuile extra vrbem eft fepulchretum, 

 yj_l«via,pons,nauaIc,& portus. 



Quibusomnibus hoc eftcommune, vt habcantur 

 loco rcrum inuiolabilium. 



R E G V L ^. 



I. Sepulchreti architeElatio h£C ejie. 



I. Septtlchrelum, feu ccemeleriitm, habeatur pto locojacro, 

 e formula legis amiqus. : Vbi corpus dcmortui hominis con- 

 das.locus faccr cfto. x. Sepuhhreta extra mccnta haberi vtile 

 eft, eo in loco,qui ventis expofitus cH : nc fcilicct fcEtot vi ven- 

 torum in vibcm tcpcllatur. Q^iod autcm nonnulli religio- 

 nis & humanitatis crgo volunc ccemctcria in vrbc ftatui , id 

 non leligionis fcd fupciftitionis , non humanitatis fcd ctu- 

 dclitatis in fupetftitcs patandum eft. j. Monumentaiy epi- 

 taphia nefint fumpiuofa. 



I I, De via teneantur ijta theoremata. 



l. Via diflinguatur inmilitarem, ^ nonmilitarem. Vitt 

 wj/jfiim eft, qua inprouinciam cum cxercitu abfque impe- 

 dimentis pioficifccbantur Romani:qu.'E dicitur regia,confu- 

 laris,pra:totia,publica. Scnmilttart^ via eil , qua cx vrbe in 

 agf um cgredimur:qux & priuata,& agtaria,& vicualis, quia 

 in vicos ducit. Ecfi autcm vix funt inccrmedi3e,parcim in vr- 

 bcpattim extra eam:rcdc tamen acccnfcnrur a:dificiis citra 

 vibem.fi potilfima ipfaium pars confideietur. 1. Via mitita- 

 ris efto latior , ^ quiderH mutio , via non-militari. Vcccrcs ita 

 eas facicbant,vt cubitos in latum paterent non rainus ofto. 

 Lcges XII. tabulatum pedcs odo prxfcnbebant. ;.!''» mi- 

 litaris fit patuta ^aperta.vt h.ic rationcafpcftus circuroqua- 

 quccapi queat : nuUts aquis aut ri:t:s impedi!a:ntiU.'funioJecef- 

 Jms, nuUilatelrii j vbi gralTacorcs lacea;u 4./?? vrbe erunl viA 

 amfln. Facic enim res partim ad commoditacc:m,p:rc;m ad fa- 

 nitatcm. Probaruntantiqui viaslabyiinthcas in vrbibus.vt fi 

 foitehoftisfcintuIiHei.ancepshaefitaretopprmcicturquefa- 

 cilius. j-. Prodtft in vrbe ejfe \ias complurts minuiiorts, non in 

 Imgum produH»s,fed in primam viam tran(ve>fam temtnaias. 

 Indeenim domibusluraina paratiora, & holiilesdireptiones 

 impediiiores. Et h^ viae minus principcs erunt loco labyrin- 

 thi qucm veteies in vtbe requircbant. 



III. Pentis (irchiteltttra cjlo talis. 



I . Pons nonftruatur in angulT,alioue feclufo loco:fd sn aper- 

 tns fir medtas regiones ad v[um patenl commodum CT cemmu- 

 nem. 1. Locetur, vL-i (j^ fMtle pojiiuni, ^ impenfa nonmaxinjA 

 perfeBitm , fyiternumfutiirumffierareliceai. Captanda igi- 

 tur vada, non ptofundiota , non abrupta, non inccrta , non 

 niobilia.fcd cosquaca & manfura. Vicandi cum primis vor- 

 ticcs, gurgites & vot agine.s:iccm anfradlus ripaium, quia il- 

 lic rips ruinis func obuoxia: 



I V. Naualia , vbi fcilicct nanes e.xtruuntur & 

 reparantur, Jic debent extrui. 



I. Naualia potijpmhm feptentrionem fpeciabunt. Natn fcr- 

 uotcs mcndionalcs progignunt bruchos , tincas, tcrcdincs, 

 qusmatcfiam eiedunt. i. Nauesidificenturab idibus ciuium 

 Jcparatim : fto^t^x \r\ct\im fcilicct inccndiorum. ^, Naualia 

 fiani ad maximum nauitim modtim. -i,. Inier naualia fy domos 

 cmium tnterftrnentur pi/ieies : quos Germani vocant liirtii&* 



Nofeco- 

 mij atchi- 

 teAuta. 



Atchite- 



ftuia vix. 



roiKcs 



quiffra- 



endi? 



Nauilia 

 qui <:.•<- 

 iiiienda; 



