ArchiteaCap.XIV. 



141 



miiifs tnthedix- Homirirs .lut funt fani.autargroti.Hoium cfl 

 T.iletudiiiariui\i:i]lispji;indi loca, vbi habitcnt.vbi coquant, vbi 

 fccxcrccant.vbi lauent.Et ideo opuscflcnbicuii$,ccenaculis,gy- 

 nxccis,culina, Uibqua compielienduntur focus.caminus, intii- 

 mibuium feu ruiiiariii & furnus. Opus ctiam eft gyiTinafio,quo 

 pcitinct (phxnftcrium &.\yll:us:iteni thciniis feu balncis. Loca. 

 ieftiarum funt ftabula & viiiaria.In illis c;rci;cs& armcntaclaii- 

 duntur,viidcouile,caprilc,hara,cqnile. Tutilfinium e(laducrlus 

 ignem.llabula per tcfludincm concamcrari.proprcr paleas & fce- 

 num,qu.t in illis contiaentur partc fupcriori.qua' diciturfccnile. 

 His fcr.x concluduntiir:qu6pcrtinent lcpotaiia,cortcs,&pifcin.Tr. 

 Lcca iiiaiiimorHin lunt armamcntaria.vbi arma &tela:vel tabli- 

 na,vbi tabul.r & monumcnta rcponuntuv.Gnci OTr«>(j(inx«f vo- 

 cant. Partes habitationis fitperioris vcniunt nominc contignatio- 

 nis;adquain aiccnditur fcalis, quarum gradus funt lignei vcl la- 

 pidci. Scalx , quibus pcr pyrum afccndimus, a fimilitudinc vo- 

 cantur cochlidcs. Contignationis partes funt pauimentum,coaf. 

 (atio,Iacunar. Paaimeinnm eft pars inferior. CoalTatio elt axiu, 

 feu tabularum ligncarum feclilium combinatio:alias coaxatio. 

 Dicimus enim & axes & aflcs. Alias vocatur laterum, feu paric- 

 tum contabulatio. Lacunar, fcu laquearium, eft pars fuperior. 

 Solet autc vt plurimum triplex fieri contignatio, infima,mcdi3, 

 fuprema. 6. TeBum vliimo loco rejiat : quod efl vel pcdinatum 

 Icu difpluuiitum.vcl telhidinatum.Pi?c?/«ar«»» fit trabium iun- 

 £liscapitibus mutuoinnixu.paribulqicontra fc ponderibus iinis 

 partibus diuaricatis. Tiftmiinatii in quatuor partes efi; denexri. 

 Alias partes tecli funt tum fafligium.pars editillima doinus,qU2 

 in fpccicm trianguli attollitLir,vt hinc atque hinc pluuia decidat; 

 tUmculmcn,quodcfl: pars tccli exlignis& tcgulis conftans.Z.»- 

 gna. deniquc/fffi funt i.Tranftra; ligna tranlucrfa a pariete in 

 parlctem proieda.t C«/'reo/(i!ignaatranfuer(istrabibusadcul- 

 men vfquc eic(2j,qu.E totum culme fufliiiendo colligunt: alias 

 canterij. H.-cc ligna fi longius prouehuntur.fuggrunam faciunt. 

 3 TeguU, alfercs tranfuerfi capreolis infixi.ad tcgulas fuftinen- 

 das.HcE lunt plani,vel incuruat?, qi dicuntur iiTibrices:vnde te- 

 ftum iinbricatu.4. SianduU.tiheWs lignea-.qua: tegulisfubii- 

 ciuntnr.Ad imum tegularum eft (tillicidiu, quod vcl in implu- 

 uium decidit.vel in tubulos tcretcs,canalcfve lemirotiidos colli- 

 gitur, vtextraimpluium decidat , neftilli cadentes lateritiutn 

 inarmoreiimue cauadi) pauimentum corrumpant. 



C A P V T. XIV. 



T>e architeSiura militari. 

 Pr^cepta. 



Dl^a cfl ratio xdficij togati : fuperefl; dicenda 

 ratio idificij fagati feu militaris. 

 Idveioell; triplc-x. i.arx. 2. armamentariu.^.caftia. 



K E G V L JE. 



I. De arce teneantur ifia dejimtiones. 



"" i<rA:(generaliter) eflquiuis locusinunitus. Germanis citt fc< 

 (ilttlCte. Vulgo Tortalitiiim. Arx regularis efl,qu<; aequalibus & 

 lateribus&a'ngulisconftat.v.gr.quatuor,quinqjfex,feptem,0(ao 

 &c. irregutaru contra.Latit^ arcis eO linea circufcrcntiar.Vulgo 

 folygo-.vi eft A B in figura feq. Dicitur haec linea polygona, quia 

 eft pliirium angulorii : videlicet tetragona,pcntagona,hexagona 

 &c. Angtdtts circnferentii clt angulus in cxtremitatc,vt H £ I: 

 Angulus centri eft angulus in mecfiOjVt E N K, fiue A N B Cor- 

 tina e(t linea liuclongitudo valliinterduo propugnacula inter- 

 iefta. VuIg6cor//»;v'tettC F. VropugnacHlumck^iomwmna. 

 defcndtns arce:v t cfl D E I L. Jtill bcltocrcf.F-tc/" propugna- 

 eulie(\: extrema propugnaculi Iinea;eaqiduplcx,vtD E,E L.Vuj- 

 irbfacie. Alapropitgnaculi ell linea connciSens facie & cortina; 

 eaq; duplcx.Vulg6^/r//<i:vt C D, L R. CoUSpropitgnaciiU eft li- 

 nca cxtrema iateris,adhxrens cortinx; caqi dupkx.Vulgo dici- 

 taigola-.vt CB,F A.Huc pcrrinent ilta: voces^CiDfcngcfcll/fpilf^ 

 fcnc!cfc(l/facicnf(3cfclf. ^ngnluiproptignacult efl anguiuscu- 

 fpidisfcu exticmitatis : vt D E L. Vulgodicitur angulM defen- 

 fin,ka Uefendendns Eius arcus efl H I. Angitliu defendens efl 

 antjulusinconcurfulincarumdefenfionisduorupropngnaculo- 

 xum : vt G O P. Linea princeps propttgnaculi eft mcdia linea 

 propnirnaculi , du<fta cx iplius centro. Vulgo ^ic ()aupt(im/ 

 vtBE. Linea diftanlix. cfl linca inter punitta duorum pro- 

 pugnaculorum: vt E K Linea defenfionis eft linea dcfcnacns 

 a»^ulumpropugnaculi;vt P D &GM.Vulg6 bicftrtncfinin,<{ 

 flufj Bcr CCVttlt.'^ Tuncliim decujfationis eft in concuriu duaru 

 lincarum dcknCioins.Extnma propugniicul.i funt cxtreniitatcs 

 fiuc cufpides propugnaculoru : vt puniSa F. & K. Ceatrii propu- 

 ffiaculied panAa e qiio ducitur linca piinceps feu media pro- 

 puonjculi: vt funtpunifta A & B. Centrum arcis eft pun(Su iii 

 concufu diamctrorum : vt 'N Diameter arcis edVmu duclaper 

 centrum arcis:vt N E & N VL.Perper.diculaus hoc loco eft reiTta 

 acetro aicis in linea ciiftantiar;vt N Q. Viftmtiafuncioruin cft 

 Tom. 1 V. 



ic(fta iutcriaccs inter punifla;vt diftantia pun(Soru E & K ab in- 

 uicem cft rciila E K : diftantia vcr6 corundem illoru puniftorii 

 a fuis ccntiis,hoc crta c««tro arcis N , cft leifla N E vel N Jw 



f33 



Se^uentes definitiones pertinent ad figttram A B C D , quA 

 continet feHionem valli. 



Valltim eft munimentum ex terra aggefta faiftum ! vc 

 A B C D. Lorica eft pars valli fupcrior,pro'tcgens ftantes in co; 

 vt F I K p. Gerinanis cin briifttrclji-. Scamnum cft pars lori- 

 caj,in qua ftatur : vt E F N H. Se^io valli eftipfius in partes 

 diftributio : vt in fequeti fchematc funt A S. S V. V X. X C. 

 ^ccliuitas valli exterior eft vcrfus folfam.vt P B.interior, ver- 

 fus arcci-n,vt A G. jiccliuitas loria itidem eftduplex. Corptn 

 valli eft tota ipfius moles.Ide de corpore lorici, iudiciti.C«<r««- 

 tumvalti ei\,pei quam illudeft aliqua fui parte rotundum. 



Schema feHionis valli. 



F R 



Altitudo huius valli eft G C to. pedum:Iatitiido majima A B 

 90. minima C D 60. accliuitas inttrior A G.altitudinicequalis, 

 nempeio.pedum.-accliuitasexterior P B ad altitudinem fubdu- 

 pla.nempc lo.pedum.Loricx latitudo maximaF D i^.minima 

 I K ii. pedum:accliuitas M D 1. pedum.altirudo F I vel M K 

 4. pedum, I L v. FL 6 pedum. Scamni latitudo E F 5 ped.alti- 

 tudo EN vniuspcdis.f»/7ieftreccpraculum aqus circa val- 

 lum:vtAEBF. 



A.....G H B 



V. 



C D F 



Foffs huius laritudo fuprema A B (it loo. pedum, infima CD 

 1 60. pcdum; altitudo fiuc profiinditas , A E lo.decliiiitas EC 

 itidem lo.pedum. Opus cornntum eftpra:munitio vltrafolTain 

 exiftens Germanis, cili ^orutvcrcf. Caftrum cft munitiuncula 

 campeftris. Germanis cin fcf;anijc. Vide paulo ante fchema 

 piopugnaculi quadrangulare. 



1 1. .Arx trium latertm & angidorHm nidlius 

 efi pretij. 



Neque quatuor laterum arx multum valet. Igitur ad mini- 

 mu.mquinque latcrum & angulorum eifc debet Qu6 plurium 

 aurcm eft angulorum,e6eft ad defenfionem coinmodior. Huc 

 pertinct ilkid Gcrraanorum architeiftoriim. ^c nicftrwincfct 

 vii^ fcitcnbas 6o[IiDcrrFbat/ ic ff.ircFcr twirb ^cr anou- 

 lus V»om Doffwcrcf . Item : Kctn triangulum a:quilaterum if? 

 5uv fortification bicnficf;. 



1 1 1. I» arce regulari,data midtititdine laterum,qiian- 



titas angulorum circiimferentidt, intie- 



nitur hoc modo. 



Circultim totum arci circumfcriptum, qui circulus fempu' 

 ponitiir 560. graduura , diuide per multitudincm laterum , & 

 quotum a femiciiculo , hoc eft: , a duobus reiSis fubtrahe: 

 quod reftat , erit angulus circumferentix arcis , exeinpli gra- 

 tia, Sit arx E B C. 



X feptem 



/ 



Arxttia 

 laterum 

 qualisi 



Iti arce 



regulaii 



quantitas 



anguloiQ 



circumfe- 



teti?quo- 



modo in> 



