252 Encyclopedi^ Lib. XXXV. 



Ciiiica 

 guidJ 



ScripW 

 ^ecmana. 



Signa 



Ciitico- 



cum. 



Maforah gencralis fpeaatur in protafi , epitafi, & 



cataftrophe. 



Protafis eft fub Efdra^anno M. 3 r n • 



Epirafiscft fub Simeone lurto.an, M.?(?io. 



Cataftrophecernitur in propagationeMaforx apud 

 liidxos,8c imitatione apud Chriftianos. 



l'ropaga,tio apiid ludzos habet tiia curricula Ma- 

 forx, hoc ordine. 



Primum eft ab anno Chrifti 69. ad an.1057. 



Secundumeftaban.Chrifti lojy.ad an.M 1 v 



Tertium eft anno Chrifti 1^5. vbi eft Maforac 

 forma,vfus,& dcfedus. 



Forma cernitur in fcrie hbrorum facrorum V. T. 

 partitionc Maforae in magnam & paruam : & cenfura 

 Maforethica. 



Vfus eftjVt Maforah fit fepes legis. 



Defedus eft in variis erratis , quae in Mafora ho- 

 dierna cernuntur. 



Imitatio Maforac apud Chtiftianos eft in difcretio- 

 ne Ubrorum canonicorum & apocryphorum , diftin- 

 ftionecapitum & verfuum,&:dele£tu variarura le6tio- 



num. 



Maforah fpccialis percurrit hnguloslibros canoni- 



cos. 



Critica Ecclefiaftica occupatur in conftituendo nu- 

 rnero Patrum.quos vocant , & in gcnuinls tum ipfo- 

 rum tum aliorum quorundam vetcrum Ecclefia: Od. 

 fcriptis difcernendis a fuppofititiis. 



Critica luridica imprimis occupatur circa Corpus 

 iuris, quod vocant. 



Critica Medica inprimis fcrt iudicium de fcriptis 

 Hippocratis & Galeni. 



R E G V L ^. 



I. Critica efifacultoi iudicandi ■^avro imng-tfTlv ,quan-' 



twn cuique datum ■• & froinde efi e.ximia 

 & nohilijfma ars. 



Criticus , x&«Z<(jf , eft iudicandi peritus:& nominatim iu- 

 flex, ccnfor, exaftor, e:nendatoralicnorum fcriptorum. Eu- 

 ftathius:Criticos vocabant %»<; >»-m. ■HvJ ^«.^/.nc^UyJjM Tm^h- 

 oiv «Jl!&5 xsJiiM 7« 7reiii'fyi& : fcd non fola poemara , vcium 

 srai' To ems-ijT-o», qaantum cuique datum ei\. Bonnim lieralio- 

 ne difcendi c i. ait:Emendatio librotum apud vcteicsad Cri- 

 ticos fpedabat:dc ratione autcm cmcndandl qua vfi funt Cri- 

 tici,confulantur Robortcllus,Schoppius, Viues lib. i. de cauf. 

 corrupt. anium. Jdemcap. y. Scd mcminerint ftudioli, hanc 

 conditionem ad lcdores paulo cruditiotes potKfimum perti- 

 Bcrc:nec enim tyronis cft.de lcftis ludicatc.nifi hoc fercndum 

 forte quis putct, vtdamnet , qusnon intellij^ati laudet quae 

 noncapiat.quod Impetiti eft ludicis. 



II. Primum Critici officiurn efl fronuntiare defcri- 

 Vto, an tllitd ft y\ii\aic\< vel um^oAi/j.cw.v fcn 



yo^Xo[Xitor,id efi , genuinumvel 

 fuppojitittum. 



rruftta enim leflio & emendatio impenditut fcriptis fup- 

 pofititiis.Duoautcm potKTiroum canones hic funt obferuan- 

 di.l- lndicium(tntiquitati4,^confen[usprope ■vniuerfalis , eji 

 optitnanorma pronu>:tiandi degermanitatefcripti.Et hacc qui- 

 dcm normae(t prima.led non primaria. Prima.inquam.ordi- 

 nc:quiateqiiiiitur hic fidcshiftorica,quiconfirmatur poftca 

 variisatgumcntis.Primariaautem normacfteaquifcquitur. 

 x.Charalier [ermonis, feu idea dicendi , qua vtitur author, efi 

 primariaCriticei norma.i'\c\it cnim cx vnguc leoncm : ira cr ' 

 charadtcrc authorem cognofcimus. Ita fi quis dicat otatione 

 hancellc Cicctonis,ftylusautem no (it Ciceronc digaus,inc- 

 rltollla rclicitur. Simllitet fcrlpta prophetica & apodollca 

 cogriof,.uturex ftylo & charaacieprophctis & apoltolis vfi- 

 tato I(aquc<ru;/xa<j)f paritccvtifnmam&folldlfrimamK2/('»i». 



III. Cnticiin cenfendii fcriptis amhormn mtii qui- 



bufdam vtmitur, attt verhn quit, e regio- 

 nefcribunt. 



pe hac Qotandi tatioae audiamus lofephnm Scali^ernm in 



Varronem de re ruJiicA. llia nota L.qux toties hicinfcita cft, 

 ac dcqua Vidtorius anipliusdclibcrandum pronunciauit, ni- 

 hll allud eft quam ftudioli leftorls aomonitio , qul in vfu.m 

 fuum fentcntlas, quas vcllet , cx hoc autlioie annotabat. Vc 

 enlm Gr2cl,fi quld probabant in autboribus,^ii5-b» auc>^n'7j- 

 fjiSii , autX literam.qua; idcm valet, apponetiant, vt quoties 

 opus cfict habcrent quod in vfu chriaru/n & fentcntlatumde- 

 promcre poftcnr^fic quod infigne duxit & notatu dignum Ic- 

 dor hotum librorum , ad Id vcl notam compcndiariam L, 

 Laudabilis.hoc eft,Locuslaudabilis, appofuit . aut L,quo id 

 Laudabilcfignificarl vellet,vel Laudablliter.Sane hoc Ita clTc 

 vtiam admonuimus.patet cx commcntarlolo notarum Pro- 

 bi.In zocn\m\cg\im.L.L.l»cu^iaHdatilis.(\\i6A niniirumefiet 

 ca ■m^mt/n.etains annotacain vetcium libiis.E/OTO.r.-Hoc igi- 

 tur figno notabanrur fententi* illa', qua; fimul cum authotc 

 (uo citabantur.vt hic fententia ifta Varronis dcolca.lta cira- 

 da fult, Varrodixit,oleam fritiiuam meliorem ejfe qua digiiis 

 nudti,qiiam qu£ cum diptalibusflringttur.Qnx Gia:ce dicix- 

 tur^^riai. vt chna elt illa:Ari(l:oteies dixit homincm ellcjsJoi 

 •mv aiTai fSft hi) ^aIihsi , 'n^a,x.1<i(s» A' Ao.T-oii. Latini vcteres vo- 

 cariic fcica & oracula.vt oracula Catonis,qu2 lempcr ad au- 

 thorcm fuum rcfeiuntur.quod Latini vocant haudare. Lau- 

 darc authotem.Indc dlda funt Laud3billa,&Loci laudabiles. 

 Et paucis interieilis Gtxc\voCii\c ^^4it4s, Sc ^iii;if^,Sl p^n^a. 

 Sic Euftathlusaliquando veterum tcftimonia producit,vt vo- 

 CCtca^nJj/f : vt. h^ tpi^t^^iTm^' 'AiXlai Anitzijiu^f^^yiiTisK^iiteu 

 •re;<«/'Tii.dcindeadfcrt verfum Cratini.Scholaftlcorum fine du- 

 bio funt annotata,prouc intcr declamandum ab illls exccpca 

 fuere:qua; & 6^otidiana dicebantur. tunt enim qus pueruli 

 diftantibusmagillris cxclplunt.Ttaquctn vctcribusColloqulis 

 puerilibusalt pucr:/'o/? h£c dimijjits confedi meoloco. lihrum 

 accepi fcrtpfi S)uot!diana,.Qn:>xcia:i\\ii luillcol. fciipfit libros 

 Aurcorum, & Quotldianorum, hoceftleledtorum & lauda- 

 bllium. Nam taliadiccbantur aurra. Lucrct. 



Otnnia nos itidem decerpimu<s aiirea dicia. 

 Vt Igitur ea fclcdta difta , qux vocabant Laiidabllia , vcl 

 nota L , vcl X Grico notabatit:ita ctlam contra, ca qua: im- 

 probabant.litcra»' defignabant. Sidonius: 

 Jfti qui volet exarationi 

 Diftricium bentu a.pplicaretheta. Pcrfius: 

 Etpotts es vitio nigrumprajigere theta. 

 Ad Id enira rcfcrenda mens Perfij.nam & eadem Iltcta da-- 

 iiatos, Item & mortuos mllltes fignlficabant:vt eft In infcri- 

 ptlonibus.Eafcrlpta quibus theta inuftum erat,dicebantur a 

 Gtammaticis deculpata.vt apudGellmm Ilb.i9.cap. 10 ver- 

 bum deculpatum.l^im culps diccbantur annotamcnca vitio- 

 rum in allen:s fcriptis,*:,' «i)£T>!!r«c vt loquuntur vctetes Cri- 

 tlci.Hoc nos docet idem Gelllus lib.17 cap.i.C«OT,inquit,/»- 

 brum veteris fcriptoris legebamus . conabamur poftea mimorit. 

 njegetdd^ gratik indipifi animo, ac recenferc qii£ in Itbro fcri- 

 pta cjjent , laiidis aut culps. annotamcntis digna. Vidcsno- 

 minc laudis laudabllla liitclligeic .- nomineculpx contraria, 

 Aulonlus dc (uls fcriptis: 



Pabnas,non culpas ejfe putabo meas. 

 Idcm ad Thcodofiani Inip. 



Jnque tuisculpk tn tibi d» venixm. 

 ApudHoiaclum ad P'(i>ncs: 



allinet atrum 



Tranfuerjo calamofgnum. 

 Ibi fiiCio-.Notam eiitii.ftgTnJicat.Ntm notare verfum malefor- 

 znatum dicimin Hxc ille.Ctltlci In recenlcndhopciibiis Pla- 

 tonlsculp. s hoc cft,T«,- «SeTi)5-«if, o.Si>a notarunc,laudabllia, 

 hoc eft , tIi; 'iK/.cylis 7?? >(»VMpecc(f:taf Til :>■ «tfe<is"f;,«(v^. quod 

 nihil allud fignificac quam; ^«'i/i/^sf.vt hic L noflrum.lsuda- 

 bilc.HiEcScaiigerd.l. Confer cundcm Animaduerf.in 'Eufeb. 

 Sed paulo plennis perfcquamui hancCiltices partcm.7/ii/o)'«i 

 /»^.l.f/!/).io.c6menioiat feptem & viginci notas fententiarj, 

 qulbus Cntici vtebatur.Eas videamus,& alicubi expliccmus. 

 1. JI{lerifcii4,K,rte/.i"c®-,z(i ftellula *,pcr quam IUucefcunt, 

 quac deefle videntur. 



1. Obelies,cbelifcus,i"i>.'i>i,'s^i}j7i'.;^,ii eft vcru, eft viigula 

 iaccns , qua aliquid lugulatur vt fupcruacuum aut falfum, 

 vt •Ninilrum obelus eft vlrgula vt veru cufpldem habens, 

 idoncam ad transfigendum; qua apfiofita fignificabant , ali- 

 quid confodlcnduni,& e mcdlo tollcndum e(IcincmpC5->i,K£ia» 

 aHnutxs vt Bafillus loqultur. Euftaihlj veiba funt : iSiAas to 

 ji^cc^iH^v crifi^ov Toif KTfTovf^vais 0fi-/i^,(ci5 \vnrt Trx^iii.ijo , itis 

 aitgJiux^Toii a.g/^oi.7rt(P(viTia/joii-oZi>.oi ii ofioi) i(ff.i aa^Krx^ 

 TOI; et^yt^X fitv Tti^^XTf^OiS, ft-yi K^x^C'^^ ci xeifcitots. 



5. Obeltti fuperne appunliatn4 ponltur in iis.dequibus du- 

 biratur,vtruiii tollidcbcant ncc ne,vc — . 



4. LimnifciiiScii lcinnifcus,('fafcia)vlrgula inccr geminos 

 pumftos apponitur In ils locls, qua: eodem (cnlu, fed diuetfis 

 fermonlbus incetpretes rranftulerunc,vc — -. 



5. Antigraphtu ( q. concia lcripcus ) cum pundlo , vbl in 

 tranflaclon busdiucrius (cnlushabecur.vt 5/. 



6. Afterifcm cum obelo * — iis apponebatur vetfibus, qui 

 nonfuo loco poficictant. 



7. Varagraphut 



