Se61io 1 1. Critica. 



259 



DciiiJc Niimeri, dcinde Scciiinii \cx. 



Deinde lefiis &; hidiccs, Riitli oclauns; 



Atiionus dcciniurque libciCiclt.i l<.ei;uai, 



Et Pt.vtermifla, vltinium Eriir.uii li.ilu-s. 



At catmint qiiinque : quorum prmius quideni lob, 



DeinJeD.iuid, Jcindc trc-.Salomonis, 



Eccicli.iftcs, Cantus, & 1'roueiliia. 



Et quinque fimilitcr fpuitus prophetici. 



Vuara quidem infcriptuiam funt duodccim: 



Ofce, & Amos, & Micli.i:as tcrtius, 



Dsinde loel, dcinde lonas, Abdias, 



Naumquc, Abacucquc, & Soplioni.-is, 



At'^.xus, dcindc Zacharias, Malacliias. 



Vr4us quidcm lii(//^er)recundusauccm, Efaias, 



Deinde vocatus lercmias ab infante, 



Deuide Ezcchiol, & Danielis qratia. 



Antiquos quidcm pofui duos & viginti libros, 



Heibr.t:oium litens oppolicos. 



lam vcro cnumero & noui myfierij. 



Matth.cus qu^m fctip(itHehr.cis rairacula Chrifti, 

 ■ Marcusautem Irali.c, Lucas Achaidi, 



Ominibus autem lohannes, pra;co niagnus coeliuagus. 



Deiadc Adta lapientum apoltolorum. 



Deccin autcm Pauli, & quatuor epiftola:. 



Septcm autcm catholica:, quarum lacobi vna, 



Dux autem Pctri, tres autem lohannis rurfus, 



ludx autem eft feptima. Oranes habes 



Siqui.d autem hasf /S/o^oi/f j extra fit , non intcr legiti- 

 ma,?. 



Cur vcto Nazianzenusin hoc fyngrammate omictit librum 

 Efther, &: Apocalvpfin lohannis ? Rarioprioriseft; quialiber 

 Efther coniprchenditur fub Esdr.l , a quo putacur fcriptus.Ra- 

 tio pofterioris eft ; quia Nazianzenus pollicetur ab initio, fc il- 

 loslibros vwnWouf enumeraturum, qui ab omnibus leg; de- 

 bcnt. Quo certe in numero non cft Apocalypfis. 

 (3. Libri fiicri appellantur £iW«<» , nominc fcil. Grxco phirali, 

 /SiffAia , iileft, libelli , quod nomen tamen alia: uationcs per 

 numerum fingularem efFerre foleiit. Sicautem appellantur ifti 

 ^\>l\ n^"i7i.xiiot i^ lia^luj : (\\ioA pra:cellant omnibus aliisli- 

 bris. Alias nominancur verbum Dei, facrs. liierA, fanffi ficri- 

 fturt , Scripturafacra; &c finc epniisto Scripturt, , ac numero 

 fuigulari,Sm//«r«. Etfi vero haec nomina folis \ihnshe7nf<rJ- 

 siif competunt : vulgo tamen libri apocryphi svyjia^-AltxMt 

 etiara in horum titulorum focictatem veniunt 

 y. Hieronymus prifationem illam ,quam facris Bibiliisprx- 

 pofuit, i^^d\zt prologum galeatH.m ; quodineo difcernens li- 

 bros canonicos ab apocryphis , velut commune & galeatum 

 prafidium id velletelTe ,ad tuendam omnium diuinorum vo- 

 luminum authotitatem. Quarc cum idem nobis fit propo- 

 fitum in hoc traclatu, fiue catalogo, nonabrcilliidcm nonien 

 dedimus. 

 A Sacra Scriptura diftinguitur m vcterem & nouam , fiue, 

 quodeftvfitatius. in libros veteris&noui teftamenii. Vbi pcr 

 teflamentum intclligirurfcedusgracijc , quacenus aliteradnii- 

 niftratum eft veteii populo , ante C h ri s t v m in carne 

 cxhibitum, & aliter adiiiiniftratur nouo populo , poftquam 

 Chris tvs cft incarnatus, Legas etia apud Ruffinum, 

 & alios diftmguiin libros vcteris &nouiuili:rumcnti. Vbi per 

 inftrumentum, fignificatu politico ,intelligitur formula folen- 

 nis i qua iiempe nobis exponitur voluntas Dei , per prophetas 

 &apoftolos.Vndeetiam Scripcuiadiftinguitur in propheticam, 

 & apoftolicamaiempe a caulis adniiniftris. Porro quia libri ca- 

 nonici alij funt V. T. alij N. rcde Canon duiiditur in vctercm 

 & nouum, feu vetcris & noui teftamenti.Ille eciani appcllacur 

 , canon Hebrius& ludaicus : hic , Grxcus. Nam canon vctus 

 Hebraice eft cxaratus, & ecclefix ludaici; concreditus : nouus, 

 Gr.-ecefcriptuscft. Totusauccni if^^e canon .?ppellacur cauon 

 eccIefiiE Chriftianaj:quia ecclcfia N T. hoc praeclaium depofi- 

 tum &oicffi^Xict accepicaSpiritu fanilo.poftquam plena accef- 

 fionelibrorum apoftolorum coloplion huic fviitagmati cft im- 

 poficus. Vndc patet canonem fynagoga: ludaici , & ecclefia; 

 Oiriftianse perperam inter CcCc comrait^i ; quafi libri apud lu- 

 Axos apocryphi , Chriftianis pollint effe canonici. v. rr. liber 

 Tobis , Sapientis. Non ita. Nam diftinflio illa canonis huc 

 tantum fpc(fiat, vtvideamusamplitudinem & excellentiam ca- 

 nonisChriltianipra:. ludaico. Cxccrum decanoneveteri , feu 

 dc catalogo librorum V.T fcorfim vidc liids.i^s, bihliothecarios 

 & capfarios Scripturae irdifrimos,nomiK)atim Ma forethiii. item- 

 quee Chnftianis Metitonem Sardenfem ( qui fcripfit ad inip. 

 M. Aurelium Antoninum, cognnincntophilofophumj epiftola 

 adOnefimum,(\\i3.m recitat 'Eufebitis lib.^. hifl ecclef cap. 16. 

 Origenem, apud eundem lib.6.cap ij. ^ Eptphanium de pon- 

 deribics ^menfuris. 

 «. Trcs confticuimus clafles , fiue otdines, librorum canonico- 

 rum, tum V.tumN. T.vc &apocryphorum. Priiracomple- 

 ftiturlibroshiftoricosilecunda , dogmaticos , feudidafcalicosi 

 tertia , prophccicos. Vndcexiftic ovp>ix,'ia pulcherrima, memo- 

 tixque.&ipfiquoque materiz, accommodadflima.Vbi tamen 



dcnominatio ficri intclhgcnda cft ci-w^iaW Q.uod attinct ad trcs 

 noftrasclalles libroruni V.T. ilLv non difcicpantab illa diui- 

 fionc Chrifti Z-Kf.14.44 vbi totidcm clallcs vidctur conft-itucre. 

 Diuidic cnini Scripturam V.T in lcgcni, plaInios,& prophetas. 

 liidxi quoque totidcm claLjcs fiue ordincs agnofcunc. Nain in 

 prima claftc coWocmi duosquinioncs : videl.quuique libros lc- 

 gis,& n^ibjo yan^quinque x)«/»OT/>!«,putaCanticum,Ruth, 

 Thrcnos, Ecdefi.iftcn, & Efther. Et hic quidcm ordo inBibliis 

 Antucrpianis Hebraicis in quarco cft obfcruatus. Aliiautcni 

 quinquc voluminaaccenlcnt hagiographiis.Qua dc rc vide no- 

 ftiani Maforam. SecunUus ordo illis cft prophetaruivi, ta^Niai; 

 qucs diftinguunt in O^^lSVVTi^priores , & 'CZ'^i'\'\m,pofteriorcs, 

 Qux diftributio fumpra cft a tempore , quo proohctx illi flo- 

 rucrunt : quanquam aliis prophcta: minorcs ita didi videirtur, 

 quod in iftis libris .igatur de priniis prophctis. Tertiits dciiique 

 orao eft C3UWa,r«» ^Kpdat fcu iyicy^(pwi.Q^x appellatio- 



nes funt (ynecdochiccc, vocegencraliore Ipcciatim accepta. lu- 

 dxi tamcn aliam huius nomcnc!atur.t laiioncni adtcrunt:quuvi 

 fcil. hi libri (cripti fint, non per prophctiam propric fic didam, 

 aut (piritu prophctico , (ed per immediatuiii Spiritus (anfli in- 

 ftinfhim, feu per excitationem diuini Spiritus,animo,Iingux,& 

 calamo fuggerentis verba confeffionis & laudis. Cclcbeaiina 

 eft hxc diuifio apud Maforethas:vndc abbrcuiatio "1 Jn , id eft, 

 I^JlTnu». D^HiaJ, CSWD. Hic <if 0*7^^0 J» memineris, li- 

 bros apocryphos interdumappellari hagiographo,s. 



Hebrxi numcrant veterisillibaticanonis lihrosXXI V. ita t e'. 

 ncmpe, vt hiftoria Samuelis , icem Regum.Chionica, prophe- 

 tia & threni leremix , &duodecim prophctic minorcs fingulis 

 iibriscomprehendi intclligantur. Atquc h.TC caula cft , quod 

 ludxi Biblia V. T. vfitatiflime ctiamnuin cx vctultillinia 

 maiorum confuetudinc non alicei cjuam nyanH-T aniirj 

 Vtginti 0> ^««?«or, appellant. Meminii huius partitionisH/a- 

 ronymm tn froUigo galeata : vbi ait, prillx Icgis libros uixta 

 quorundam calculuin clfc vii^inti qu,ituor ; qnos fub numcro 

 viginti quatuor fcniorum Apocalypfis inducat. Idem pnfat. 

 in Danielcm docct , Hcbr.tos agnolcere quinque libros k-"i,?, 

 odo prophetarum , & vndecim hagioc;iaphorum. Et hxc cft 

 diuifio , quam in primo fyngrammate (ub liceiis e t proiio- 

 fuimus. Confer cum lit. fcq. & videquoqueinfra Mafoiam 

 noftram. 



Hic proponitur alia qu.xdam partitio librorum V. T. qu* l^, 

 apud veteres paflim occurrit. Sic eniin Jlthanafim fynopft 

 fcript. Sunt itaque canonici vcceris inftrumcnti libri viginti 

 duo , literis Hebraicis numero parcs. Totidcm enim apud 

 Hebrxos funt literarum elementa. Vidc quoquc Hierony 

 mnm prologtgaleato , ^Bamafcenum lib. 4. orthod fideicap. 

 10. vide etiam pauloantc adiib. «. in C.irminibus Nazianzc- 

 ni : & paulo poft Maforam noftram. Vbi & illud obferuant ; \t 

 quinque licerxduplices funt apud Hebrxos,C,!j/i/7. Mem. Nun, 

 l^e, Tyii/^,itaquequinque libros canonicos efle duplices ncm- 

 peSamuelis ,Regum , Chronicorum ,Esr.r , & Icremi.c. Cur 

 autemHebrxinunc XXIL nunc XXIV. libros Biblicos enu- 

 merent , caufa eft, quia primitus numerati fucrunc nouem 

 hagiographa , & poftea vndecim. Vide iiifra in Mafora. 

 Hic fubducitur numcrus librorum. V. T. (igillatim : qui eft 0-,. 

 X X X I X ; vt patet confidcrauti. 



Uteronymus aduersus Heluidiu?n vocat Mo(en authorem S, 

 pentateuchi,hoccft ,quiiiquc voluminum, Hebr.vi appellant 

 r«n^n nuon rn;y_Bn , id cft , ■zrlfti 3r£.7«cr«f ,„,«,0« , qwn- 



que quintas ( fcilpaites ) legis. Accipitur autcm vox ifta 

 ■snniifnrj;^^®' lioc niodo lynccdochice , videl.xaiT' x;TO]ionct.<r'im. 

 Nam Damafcenus lib. 4, orth.fid. cxp. iS. libros V. T. partitur 

 in quatuor pentatcuchos, vimin binarium. Itaenim ait. Quin- 

 que legalcs : Genefis , Exodus , Lcuiticus , Nunicri , Dcutcro- 

 noniium :prima pentateuchus ; qu.v & »o^:(Ke-.«. Deinde 

 alia pentateuchus , qux & > ^xnux u}iiy^x0» , dicituij 

 qu.i; funt hoc niodo : Icfu Naue.Iudices cuiii Ruth.Regnorum 

 primus& fccundus , libcr vnus i & rertius & quartus , liber 

 vnus ; & duo Paraliporacnon , hber vnus ; li.cc fncunda pent.i - 

 teuchus. Tertia pentateuchits ,veiiu (.\£\i]\h\-i'- lob, Pialcai- 

 um .Proueibia Salomonis ,Ecclc(iaftcscius, & Canticacaii- 

 ticorum. Quarta pentateuchttt prophetica : duodccim pro- 

 phetarum liber vnus Elaias , lercmias , Ezechiel ,& Danicl. 

 Deindc Ezrx duo in vnum connefluntur libium , & Eftlier* 

 Poflisetiam quatuoreaangeIia& Ada Apoftolorum appcllare 

 pentateuchum noui tcftamenti. 



Athanafius epifiola ad Marcellinum lyesiilos libios com- ii 

 prchcndit appellaticne triteuchi. 



Hanc vocemdocendicausa finximus: vfi lihertate didafti- y,, 

 ces. Si malis , appclla odareuchum : ita nempe , vt nume- 

 resfingulos libros , excepco Ezra & Nelicmia. Sunt etiam, 

 qui libros hiftoricosV. T. partiunturin pentatcuchum Mofis, 

 &iftiufmodio(3ateuchum ; lofua, ludicum, Ruth , S.imuelis, 

 Regum , Chronicoium , Ezr.i:, & Eftherx. Qu.c fanc partitio 

 ert concinna. Rurfus funt , quiodateuchum vocantodo pr;- 

 mos fandla: Scriptur.^^il^ros , ab initio vidcl. Geneleos v(cpe 



Y 4 ad 



