Sedio 1 1 Critica. 



dca pertraitrunt,Trcs aute m \n nabylonii crant fdiolaicclc- 



bcrrim c. in vrbibus NcharH.va , Sori, & Pumbcditha. Ex hjs 



fchola Nchardcclis imicaprima capuuitatcui Uabyloni.i pcr- 



durallcputatat.Porroii^ycntcs Babylonij c6 vft^ijuthoritatis 



pciicncMlt, vt cx ilioru pr i-lcaion b. & Jilputationibu.'; fupcr 



M (chnah cnlcdum luTalnuki B.ibvlonicri,i)uod opprcllir, 



oblcurauic, S: pfnc in nihilam rcdcj^it I alniu J Hicrofolymi- 



tanuni.vt co vniucrla natio ludaica.qua: lub ccclo crt.inde ab 



an.Ch.^cp.fciuo obfinnarum cftTalmud illud liabylonicumj 



rci^atur taiKjuamrcj^ulaaliqtu Polyclcti.C.rtcrum quomodo 



rtcs ift.f (chohr in Babylonia Horuci int,prolixc doccnc Chro- 



iiicaHcbr.xorum, inde aS an. Chr. ijo, vf), adan.1037.quo 



£choIsBabt'lonispror('usl:"ucruntabolit.c,f3picntib.in Hilpa- 



263 



quatuornumcrati,viJe!Toru.T,IuJiciim.S.imuclis,&Re"um- 

 policnorcs totiJcm.Lfaias. Icicmias, Ezcchiel,& duodccitn 

 prophcta:.Hi cnim in vnum libruni,& vcluri (vrtcma.fucrijni: 

 couiundi,ncparuiratc("u.idil(iahcrcntur,jutpcrircnt. Libcr 

 R:iih ad librum ludicuni propter paruitatcm & hidonx con- 

 tinuatioiicm:r/;w« ad Icrcmiam proprcr patuitatcm 5,; eiin. 

 dcm authorem tucrunt idin. H.^^.o^r^pka primitus fuerunc 

 nonciTi:Plalmi.Pioucrbi.i,Iob.Caniicum,Ecclc(ia(tcs,E(Uicr, 

 Danicl.Eira & Ch.onica Vbi h/.ra Nchcmiam comprchcn- 

 dit. Hac diltmaionelibri Itihliciin vniucrlum computati 

 tucruntXXII. luxtanumcrum litcrarum Hcbraicarum. Id 



{ , / //''' '■"">"" '■>pP>or,cm . Or,!<e„eapud hiifibmra 

 r.iam aliafq, fcut .p.i' partes protugis. His ita conftitutis di(p.- fa,.inp(almos,H,eronymo ,n prolo^o .aU-aro y>d 

 ciamus.quomo.oMafora nolha mtohoc tcmporc fchabuc- lcntentiam rccitauimus paulo a^nte aU Canor,, 

 iit.Aircrimusautcm ludfos in tcriaI(iaclis&liabylonis,Ma « • .^ - 



ibrama maioribus acccptam (ludioscc6;i:rua(le,non vcto il- 

 lam contcci(rc. Q^am fcntcntiam ita conlirmamus. 



I. Si Iud?i confccidcnt Ma(biam:proculdubio id literispro- 

 didillcnt : prout coiifcdioncm vcnufque TalmuJ (ludiose 

 confignaront. 



I I. luJci TiberiaJis circa ann.Chr.yoo.fueruntaucnul- 

 li.aut admoJum obfcuri. 



III. Si maximc circa illud tempus fuilTcnc ludii Tibc 



c qu.c in lianc 



, L 11 .' "■•' " ''"' Bi^liorum, 



Atquc ti.i:c elt antiquUhma partitio libiorum V.T.cx tiadi- 

 tionc luJxornm. 



Recemior eerundem l,hror,4m trdo cfl apuj doclorcs Hs- 

 bi.xorum Talmudicos.llli autem Jc /<.?e confcntmnt:in reli- 



merant,aIio tamcn or- 



quis vanant Etficnim «^?.^<.^Wnu.....„...,..,. ..,„,.. „,. 



dinc illoscollocat:dcquo ciadunt in 1.8aua Bathra cap.i.fol 

 l4^Docucrunc Rabbini nolln:Otdo prophctarum cft.Iofua 

 Iudices,Samucr& Rcscs,Icrcmias,Ezcchicl,Efaias, fr Duo- 



., r r r -.■ , ,j ^f^™ P'^"?'»"* m'"0'". Eodcm ordine in Mafora mf.bi- 



riade.camcn hnc confenfu,opcra.& approbacionc ludiorum bliothcca: Palacin* rcccnfcntur ifti hbn. InHaiioorathi, nu 



Bajiylomcorum tam 3"""^ opus ^gf^Kii in animum non meranc libros vndccim hoc ord[ne:Ruth,Pfalmi,lob Pioucrl 



XT . D,u..i 1 „_..:. j bia,Eccle(ia(tcs,Canncum, Thrcni, Elthcr, Efra, Chionica" 



induxidcnr. Nam pcncs Babylonios crac culmcn omnisdo- 

 «Srini luJaicx. 



I V. Maforafuitconfcripta antcTalmud vtrumque:quip- 

 pe quoJ mcminit Malon, & rerum prxcipuarum in Mafora 

 contentarum. Vidc accrnmum &: accuratillinium huius fcn- 

 Icncia; defcnfore lohan.Bu^ torfium c.^.cementartjMaforethici. 



V. L vi^ua (anila indc a fuis mcunabulis fuit pcrft da:& 

 proinJc (uas habuic conlonautes ic vocjIcs. His cnim , can 



HincliquccTalmudicos in vniueifum libros X XI V.facrs 

 Icnprurs confticuilTc, vnJc & deinccps Biblia appel/aca fuc- 

 runt in hurc vfq; diem npsiNi oniyy Vtpm, & quatHtr. 

 HincinTargum Cancici cancicoruni i f. v. ,0. Icgicur- 

 >ojn£n j^inn-iNi jnso npanNi jniyya pTyi pamsi 



r-iNuj Et occupatus efi in ■vtgmt, qnatulr Uiru , qui fuiit 



^uam corporc & anima.continctur quaiiibct lingua.Faccfsac '«^'•t?' verba prophetit,^- hagiographa. Lco-untut hic in cdi- 



icaque.quiludiOsTibcricnfcs faciunt authorcspuncaorum. tiombus Vcnctis:in Rcgiis &: Bafilccnfibu^ oraittuntur vc- 



V I. In libro Zohar , qui oinnium Iuda:orum confcnfli, Pft'-" blafphema. Hoc Taigum autem incerti cft authoris & 

 antc Talraud cft confcriptus , fit mentio pumflorum & ac- Talmudc poftcrius , quippc quod fcx parciuTalmudicarurn 

 ccncuHm.ltaqucilloruminucntiopetperam tribuitur ludaeis ''o^ codem loco mcntiouemfaciat.CTtetum Hicronymi te- 

 Tiberienlibus. Porc lia:c cnumcratio intcr quoff: vfitatafuic.vt ex Piolco 



V IL Duoilli,AbenEzra& Elias Leaica, (ine tcfic , finc ga'<:ato vidcrceft.Sed concludarjius hoc Jc partitione libro- 

 xatione.contra communcm omnium ludiorum fcntentiam rum facrorum vetbis lohannisMcrceri.quipr.Tfac.in librurn 



artcm puniSationis & Maforaadfcribunt ludaeis Tibetiadis. 

 VIII. Si ludzi Tibencnfcs punfta addiderunt texcui, & 

 Maforam confecerunc, Canon vctus coco ifto temporc defti- 

 tucasfuicornamentis longcmaximis.&fitraaracntisomncm 

 humanam fai^acitatem fupciantibus, 



Ex hisctficitur, ludios inde ab anno Chtini 69. vfquead 

 an.iojy.Maforam noncoiifccilfc, fcJ religiosecuftodiuifle. 

 Secundum curriculum Maforn eft in Je ab an.Ch.lo 3 7. vfquc 

 adan.l y if.Quo toto tcmporc Maforaprimo in manufcripns 

 peculiaribus.avoluminibusBibliorum fcparatis,fuic confcr- 

 uata,& in fcholis luJjEoruro publice cxplicata.Ciim vero ex- 

 emplaria if>a in vlgus cmanarcnt, fadum cft vt lcribie libro- 

 rum BibIicorum,fcientia Maforcthica tumiJi.coepennt Ma- 

 foram particuiatiir. fingiiiis paginis librorum Biblicoru,aJ- 

 /cribcrc.non camboni publicicausa.quam vc fcientiam (uam 

 i«anibusbu'lis in publicum proflaicnr.&cxtcrnam fcriptura: 

 {\ix fpcciem variis liguris , imaguncuiis, & flofculis exorna- 

 tam.populo oftcntatcnt, & libetalionargcnro emungcrcnt. 

 Ttrtium curricnlum Mafsre,cce.fn an.Ch.i f ij.Nam ab il- 

 lo tepotc Elias Leuita Germanus,& R.Iacob filius Chajim, 

 luJtus Afcr Tunctanus,Vcnctiiscxul,Ma(oram infignitcr il- 

 Inftiarunt.Ec Elias quidem omnibus Rabbinis in Mafor^ to- 

 tius cxplicatione,& cius curiosa tradatione laude praenpuit, 

 edito libro Mafnteth hammaforeth. At R.lacob bcn Chajim, 

 aafpiciis & fumtibus Danielis Bonibcrgi , cx vanis Mafori 

 manufcriptislibris magno pretio conquifitis,ingenti laborc, 

 ftudio immani , & vigilantia horribili Mafor , raagnam per 

 parccs a fcribis aJ tcxtum valdc confusc & defcde adfcripta, 

 in eum ordinera.qLicm hodic in imprcffis libris vidcraus, di- 

 geflic & adtcxtum fingularum paginaium difpofuic. 



Huius Mafbr,T vitcbimus formam , vl^iim , & dcfeftum. 

 Mafon forma. ^ otdo , quahs in imptcllis Bibliis Vcnctis 

 todie ccinitur, polita eli in fcric librorum Bibiicorum, Ma- 

 forz paititionc,& cenfdia MaforcthiciPrincipio itaqueoc- 

 cutntfcries lihorum fa(rc.r,4m:qi\oium generalis partitio in 

 Icgem , Piophctas , & Ha^^iogiapha eft primiiioitium Ma- 

 forx.Nam,vt fupradiximus, hira cum viris magn« fynago- 

 g3E, cui vltimi prophcta: interfuerunt, facrse fcriptura:cano- 

 ncm ccrtis libiis dcfiniueiunt , & in partes trcs gcneralcs di- 

 ftribucrunt , qu.x dcinccps fempcr in ccclefia ludaicaobfcr- 

 nat.T fuerupt i & ctiamnum obicruintur. 



Hs trcs partcs portca fueiunr (iibdiuifa: in alias , lidrts 

 tttamalio aiqite alto ordiiie coHiicaits. 



Aniicjuijfimm ordo libtorum Biilicorum hic eft. Lex pro di- 

 ^jUetfitatcmatjria: &hift:orif in quinque libios fuit fubdiuifa. 

 'Ifrtphsti in ptiorcs & poftcrioies fucrunt difhibuti. Ptioics 



lob ita ktiha-.Hetrjiorum doBores in Batta Paihn Peiek pri- 

 mo,inter Hagiographa tertio loco l.Iob coIloc.it, vt Rath fit 

 prinio oco.cjuatfuit ludicum temporibus:proximc (equan- 

 ur Pfalm. a Dauidc cditi,qui cx Ruth originem craxit:tertio 

 loco lob , .uxta corum fcntcntiam qui ipfum putant arquale 

 tuitfc rcginae Saba. Deinccps tics Salomonis libios (ubiun- 

 gunt,Prouc.b,a.Ecclc(iaften(qui funt libri Sapient.s & C5- 

 ticumcantico.ri.quodiam fcncx fcnp(ifl-ev,dctur:hinc Thrc- 

 nos Icrem.*, quiSalomoncmfubfecutuseft:Daniclem, qui 

 po(t Icremiatuit tempoicNabuchcdonofor in exilio:Efthcr. 

 poil illum fub Airucro:Ezram qu. claruit fub Daiio fccrnidp 

 qui tuitpoft Alfucrum : ad cxtremum librum, Paralipomc- 

 non.velut totius h.ftori^ Biblice brcuiarium.At iuxta eos,qui 

 lobum Mofis temporefuifleputant. lobpnraus intcr Iibroj 

 Hagiogiaphosftatucndusvidcbitur, A.-aforiti longaalium 

 tenucrut oidine vt Elias docet in pra:fationc tertia libn Ma- 

 Iorethh.iraraaforcth,quanquamicidera Pfalceno librumlob 

 lubieccrunr.Sed pnmum oninium librum paralip.collocanr. 

 deinccps Pfalcerium,Iob.Prouerbia:tum j-nbjo -i/on i.quin- 

 que libcllos.hoc ordine, Ruth.Cancicum cautKO^ um.Eccle- 

 (iailen,Thrcnos,E(thcr:&poftiemoloco Danielcm & Ez- 

 ram.Qucm ordinem in Regina: Hibliis.q']»: pcnes me habcQ. 

 inueniiquem &in Hifpanicis excmplanbus olifcrua.. tradit 

 il.as. Cstwiim .n Geimaiiicis hacfcricdifpofitadicit Ha- 

 giographa:Plaiterium,Proucrbia,lob, quinquc volumina (ic 

 ordinata vc ca lcgunc in fuis fynagogis.Cancic.Ruth.Thrcn. 

 Ecclef.Efth.Dan.Ezr.& Paialip. Qui quidem oiJo»« Biliis 

 ytnetianu,&t. omnibus dcinccps eicufis obfcruari (blct.Iuxta 

 huncordine lob fcquitur Piouei bia.qui in duabus prioribus 

 ordinarionibus pra:ccdcbat mox poft Pfaltcrium.Noftri lo- 

 biiPfalrciio pra'pofuerunt,vt fancantiquioi viJetur Pfalce- 

 rio commodc fubiunxeiur.t ties Salomonis libros.Nam Ru- 

 th.« hilloriam in alium locii leiecctunr, poft librum iudicii, 

 fub quibus ea accidic. Libris Rcgum aniicxuerunt libros Pa- 

 ralip.eiufdemargumenti:poft quos vt tenipoium ratio fcrc- 

 bat, tlJiam & Nchcmiam : inde Tobiam & luJith Apociy- 

 phos:tuin Efthcr pioxim J ante Iob:pioplictas cxtremo loco, 

 interquos &Daniclc,Alij omneslibros apoc. (imul compc- 

 gcriit poft Canonicos id quoj potiuscft Hec apud Mcrccru. 

 Scqiiitur^am//(J Mnforsi in magnam & paruam. 

 Maforah magna cft , qui lotam Criticcm facram compre- 

 heiidit,aJeoquc fc(flioiics,voccs,& literas S.Scriptucac numc- 

 rat.earumquc vatias a(fe,5tionesaJnotat. 



Maforah feHionum cA n.aioium & minofum. 

 SeBiones maiores ali.x fniit in lcgc ali.r in prophetis. Illi 

 <Jif uutur Parafchot : ha: , Haphtatoth. qua dc re paucis .ta 



habendum. 



