3°: 



Encyclopxdi^ Lib. X X X V. 



u -,,nfpm Dcrfuafionem imprimit.vt fe fcilicet fieri 



,rW'> dicitiuiomnin^que m omnibus illis imagina- 



- -i Cfficinncvthomincs.fibiperfuadeant feinkones, 

 tionibus,qua:cmciui'i^ , ^t ^ . ^. . ^_ 



exiftiment,quodreueianon 

 qui Ljcan 



'.an« auer&c^i;^u;n.Deus nempe lufto fuo mdicio certos ho- 

 mmes diabolo ita fafcinandos permittit, vt ad earum bcftiarum 

 rmnlitudinem fe accedeicopinentur^.cet reipsa homines fint & 

 '", itiecundaillufiomsfpccieseftmentis.quamdiabolusita 

 , iperepoteft , vt id de te fentias , quod a ventate eft alicnirti- 

 mum-Ita mnltos homines ludificatus eft,vt (eipfos reges.aut re- 

 oum filios,imo Melfiam a DeopromifTuni.eire fibi perfuaderenr, 

 & coram aliis affirmarent atque profiterentur.Hic duo fimt ex- 

 cuticnda:qua vi nempe diabolus opera mirabilia vere poflit elfi- 

 ccie,& quxnam operapoffit velnon poflitperficereMi/ />«;»«»» 

 /juod attinetyOfm ifta fundantur in diaboli natura & cxperien- 

 tia.Diabolns enim eft natura fpiritus. & proinde magna pridi- 

 tus intellioentia & fcicntia, in omnibus i^ebus naturalibus, gua- 

 lefcunque^tandcm fint.Deinde.eft magna prxditus experientia, 

 vtpote cuius facultas & peritia in viribus iiatura indagandis & 

 obferuandis iam fexies mille annorum fpatioeft confirmata. 

 Hinc multorum arcanorum notitiam eft adeptus. Tertio eft 

 Ipiritus adrairandiroboris& potentiae. Denique mira eftipfius 

 celeritas & acilitas. Itaque quatuor hifcc fubfidiis & adminicu- 

 lis adiutus Satanas mira opera prxftare poteft.quae captum pe- 

 sitiffimorum etiam hominum fuperant. Adfecundum refpon- 

 demus in oenere , diabolum non poffeprsftare illaquas requi- 

 runt potentiam agendi infinitam , vtpote qux fohus Dei eft 

 propria : & in fpecie.ipfum non pofle facerc contradidoria , vel 

 ttSiwoih' phyfica. Itaque non poteft creare , aut creaturas com- 

 mutare, aut elementa conuelJere.aut facere vt homo fithomo 

 & auis. Semper autem hic meminiffe oportet. Diabolum poffe 

 tantum efficere , quantum diuina iuftitia permittit, ve! ad pio- 

 rum caftigationem aut explorationem, vel ad impiorum carni- 

 ficiuam,exc3ecationem,indurationem. 



Diutiiatio j j I, Diuwatioefi dmna,diabolica,phyfica,vulz^rii, 



quoiu- "^ I .^ r. 



plex» -uelfolitica. 



TeucerniinaureodiuinaMnumcommentarioconhitmtciMa- 

 tuor primageneraTiiif |1o»?ik>),-. Eftenimdiuinatio mtiOff^itKyi, 

 <jax folum Deum habetauthorem : eft£ft«/2«><Ki),authore Sata- 

 na:eft ipt<37«»,fiue it;^yiioi,ea.(]ue vcl EOTs-u^nKii.qui vtitur fignis 

 infalhbihbus , qux 7ix;|K»'e.«« vocant i velft^s-ixJi . quaenititur 

 fignis contiagentibus,qux ui(s5s appellantur:eft lynj.feu ^»,«41- 

 ^n; , quam vulgus abfque ratione manifefta exercet. Hacc, in- 

 quam, funt quatuor diuinationisgenera apudPeucerum. Nos 

 addimus quintum:videl.diuinationem politicam, qus ex hifto- 

 riis,ade6qae ex prateritis,itcmque cx propria experientia colli- 

 git & coniicitfutura.Sed.vt retineamus ■mfa.f^'ifitceii,<iicimns, 

 diuinationem cUe^»4t'^»'Zix>)», Jictlis^ixiiii,-n%vtxyiv,i(sm'i&c tej;- 

 »(xi» fubdiuidamus in isvnx\iv ^ mMltxitv. Sed hxc quatuor ge- 

 nera ( id quod probe obferuandum cft ) admittunt communes 

 quafdam differentias.e.g.oraculum,prophetia,diuinatioperfor- 

 tem,&c.pertinentaddiuinationem diuinain.diabolicam.vel po- 

 liticam. Hinc eft, quod Peucerus nouem ifta dminationis geiie- 

 ra conftituit.PnWo eft «i©ipiiTe.'«ieaque >eia,vel falfa: & rurfus 

 prophetatum piorum vel impiorum. Secundo Cunt;^>io-fits],/^xi- 

 T<J0^«7K,id eft,oracula ; quxfimilitcrfunt diuina.veldiabolica. 

 Tertio eft C£o^«t«« i cuius author eft diabolus, latiy ^(A/« imi- 

 tatus prxfentiam Dei fpecialcm in lanttis patriarchis , prophe- 

 tis,& apoftolis. Huc pcrtinent 5t«(tys»T«f ,quorum genera funt 

 quatuor. i.Tiufmis , iyfct.i^if(.v6oi , fjfm^iTHs, £>^5-{i^>T«f. 

 i.oii<)8Jias-«y.5.£Xfw7i;(j(,aDiabolo rapti extrafefe. ^.xvn^iS^a- 

 7rai,feu >\vxtt.aing.6^arto ed fi(x.yeix,p>iTtix,ficc}{ictiix : fubquo 

 genere concinentur tixvcfixtTtix , xii(^vcfcxfTeix , yx^^cfixniix, 

 >m9is-7%cfi,xvTHX,x^Vfa^cfcxvTeiX, d^xxlvi^icfixvTeiujOiv^^cftxvTeix, 

 ui^cfcxvTe^x, ai^ofcxnHX, 6^inte funt 'fa-iiiS^ci^^nmc^cci, incanta- 

 tioncs , incantamenta. Subhocgenere funt^«f^ax«c6,ietrxi«o- 



^■MTttXjUi^ivCftMTHX, xKpaXcUOfiXPTHX, xXiKT^VCfiXtTHX. SCXtO 



cfta5(j™o3('«,diuinatio ex facnficii.s.Sub hoc generefunt ^vn- 

 HS^tx, S-uIaxk. yi ar^^irxoJria.extifpicinai irv^ojKcTrttx , xv^cfixv- 

 ■»■«« , nstiTvOfixvTax , KilixvcfixvTtix I otvofcxiTeix , ii^^cftxvTtia, 



XSyttoflm: fixM>l,itj^VflXVTfix,K0iv%,(^,, 'lf^6vOfl.XVTt' X , avjfaimfixi- 



'■««. ieptimo cft olavoffKc^ia,oimi^iKti, c^vioo-xoTnii^v.ciavcfcxt- 

 »««>»£»"■««, auguiium. Capiebatur autcmexauibus.coelo, 

 tulminanis , quadiupcdum confpeftu inopinato & iufolito , & 

 diuis quibulcunquc. Nominatim vero capiebaturexauium vo- 

 Jatu aut gatntu , vel pullorum tripudio. Ot?.*«i funt foites, 

 exquc diuini, politicx , & dmmatorix. Sortilegium politicum 

 ^ "; '""'■"*• ^r(^y*>^'^fcca, 3^)^af,fct<TfU(. Sortilegium 



diuinatonum cft ..,50^.«,,«-« 5 ^^,i,^„hx ! y.^fcxvTtix "i,o. 

 fcx,re,x . ac^ifcofcxvTtix . Uf^e^ffccc.reix , ■ni^ootfcxvTHX , /3o&- 

 vo«*.T«« K,eo^«.r«'«, j,.;^<i„^«.„;„ , ^„„<,^«,^^^, , fo„es ver- 

 gil.anx. Nonodl 9v^oXcy,xov ; quod eft vel T,^%cKo^ia , vel 



fli^Ib. eft diuinat.o aftrologicacatholicavel genethliaca : l.lc 

 elt dmma.io ex clemei.t.s . meteor.s , aut cc^oribus perfea^ 

 imxtis. Diumatio ex clcmcntis , quantum ad fecututas tempe- 



ftatum mutationes , A UifcirKOzrtx , iJiccIac-KOTitx , yeicirxajtla, 

 Diuinatio ex metcoris dicitur w^eyvoi-iKot t<j f.tTfa^oAixov. 

 Diuinatio ex coiporibus perfedc mixtis , rationc folhliuin 

 iiicitur to e^vKlcaxc7nngv i lationc plaatarum , to cpvlco-KOTn^s', 

 lationc beftiarum , to ^«oo-kjwjjo. i rationc hominis eft (pvna- 

 ■yvunssiwrt { fub qua continentur rb fHTu TnnxoTnxov Sc^ei^a- 

 ffxoTnxOv , icu ;^6i^ofixvTeix , ovet^OTn^ix , & ayifceiUbiKvt Mcdico- 

 rum. Atquc hxc funt rlla diuinationum genera , qux Peu- 

 cerus in admuando fuo commcutario copiose ac neruosc 

 explicat. 



I V. Dtto ftmt fundamenta magiic philofophicd :vmm 

 theologicum,altentmfhyJicum. 



Fundamentum theologicum eft vera pietas. Nam quia ma- 

 gia philofophica eft exiroius radius luminis naturx . & vero 

 Deus eft pater luminis, fine cmusnumine&luminenihileft 

 in homine i oportet Deum fibi conciliate vera pietate , fi quis 

 velit ad hunc philofophix apicem peruenire. Fundamentum 

 phyficum eft in exiraia cognitione naturx i naturx , inquara, 

 ftellarum,fpintus mundi , &quatuor eleraentotuin. Et primo 

 quidem natura & influxus iiellarum accuratc dcbet obfer- 

 uari : quia Magia naturalis in eo cft occupata , vt poffit mari- 

 tare naturam luperiorem & inferiorem , feu , infcriora fu- 

 periorum dotibus , tanquam quibufdam illecebris , ita copu- 

 lare , vt per mutuam eorum applicationem ftupeuda fiant 

 opera , fcu miracula , non tam arte , quam natura , cuifeais 

 miniftram prxbet. Deinde , fpiritus mundi eft primum mobi- 

 le & principiura operum Dei,ita vt hoc vno inttoitus ad ve- 

 tam naturx cognitionem pateat. Hic nempe fpiritus eft vita 

 quatuor elcmentorum. Hunc itaque fpititum oporcet inue- 

 ftigare, nominatim in iis corporibus , in quibus maior efteius 

 copia. Denique, quatuor elementa digito quafi monftrant mi- 

 rabilia Dei in natura . adeo vt nihil reperiatur , quod nos apet- 

 tiori &tutiori femita deducat ad cognitionem Dei creatoris, 

 & naturx ab ipfo crcatx , quam indoies & affetlio quatuot 

 elementorum. Elementa fiquidem funt habitaculum vni- 

 uerfx naturx , abfque quibus M.-igia naturalis idem eft, quod 

 lepus fine pcdibus. Nam in iis,ex iis , & pcr ea funt omnia cor- 

 pora naturalia. Quapropter fi illa ignoraueriraus , ignorarc 

 nos oportet & nofinctipfos , & totam naturam. Quare ma- 

 neat illud Magix naturalis emblciTia : S^ui elementa nouiffe di- 

 dicit,ii Deum didicit,QffeipJum,^ naturam. Hac dcrc placet 

 adfcribere infignem locum ex Agrippa lib.i.de occulta phtlofo- 

 phia f . j . ^ 4. Quatuor funt elementa , & pnmaria fundamen- 

 ta icrum omniuracorporalium, ignis, aer, aqua,terra : exqui- 

 bus omnia elementata in iitis inferioribus componuntur ; nou 

 per modum coaceruationis , fed fecundum tranfmutationem 

 & vnionem : rurslrlque cum conumpuntur , in elcmentare- 

 Ibluuntur. Nullum antem fcnfibilium elementorura purum 

 eft , (ed fecundum magis & minus permixta funt . & in fe in- 

 uicem tranfmutabilia : quemadmodum terra lutefcens dilTb- 

 lutaque fit aqua , atque illa ingroffata denfataque fit terra : per 

 calorem autcm euaporata tranfit in acrem , & ille lupeicaleC- 

 ccnsin ignem , &hic extinclusreuertitnrin aerem, infrigida- 

 tus autem ex fuperaduftione fit terra aut lapis , aut fulphur, 

 ficut hoc ex fulmme manifcftum eft. Platoautem cenC;t, tet- 

 ram omnino intranfmutabilem efle , cxtera autem elemen- 

 ta in hanc & m le inuicem traiifmutari. Diuiditur itaquc ter- 

 ra a fubtilionbus, non ttanfmutata, lcd folutaautpermixta 

 in illa,qux illam diffokiunt , rursufque in feiplam remigrans. 

 Vnum quodque autem elcmentorum duas (pecificas quali- 

 tates habeti quarum priorem fibi propriam retinet, inalteia 

 tanquam media conuenit cum fequenti. £ft enim ignis ca- 

 lidus &ficcus , terra ficca & frigida , aqua frigida & huniida, 

 aer huraidus & calidus. Atque hoc modo fecundiim duas 

 qualitates contrarias elementa fibi contraria fuiit , vt ignis 

 aqux , & terra at:ri. Adhuc fecundum alium modum elemen- 

 ta fibi opponuntur. Nam quxdam grauia fuut , vt terra & 

 aqua : & alia leuia, vt abr & ignis : quamobrem priora pafflua, 

 poftcriora vero atfliua Stoici nuncuparunt. Proinde adhuc 

 Plato fecundum ahum modum diftinguens , tres vnicuique 

 affignatqualitates: igni videlicetacuitatem,raritatem, & mo- 

 tum i tcrrx autem obfcuritatem , & denfitatem,& quietem. Bc 

 fecundtim has qualitates contraria funt elementa , ignis & 

 terra. Reliqua autem elementa ab illis qualitates mutuant, 

 itavt aerduas accipiat qualitates ignis, raritatem & motum, 

 atque vnam terrx , videlicet obfcuritatem : contra aqua duas 

 quidem terrx , obfcuntatem & denficatcm , & vnam ignis, 

 vidclicct motum. Sed ignis aere duplo rarior , triplo mobi- 

 lior, quadruplb acutior. Aer autem duplb acutior aqua, tti- 

 plb rarior , quadruplb mobil.or. Proinde aqua duplb acutiot 

 terra , tiiplb raiior , quadruplb mobilior. Quemadmodum 

 itaquc ignis fc habet ad aercra , fic aer ad aquam , & aqua ad 

 tcrram : rursfifque ficut terra ad aquam , fic illa ad acrem , at- 

 que hic ad ignem. Atque hxc eft radix & fundaraentum 

 omnium corporum , naturarum , virtutum , & operum mira- 

 bilmm : &quihas elemeutorumqualitates , &eorundem mix- 



uuncs 



Plr' ,. 



phu fj, 

 dan u, 



