Encyclopjedia; Lib. X X }\ 



308 



S E C T I O V, ^ 



7« qua 'delineatHr 

 A L C H Y M I A 



PRiECEPTA. 



AL c H Y M I A , feu Chemia, eft ais benc praepa- 

 laiidi mediciiiam punirimam , ad perhcicndum 

 COipoiahominis&imctalloiumimpetfedorum. Di- 

 citttr etiamC\\ym\2,Chtmuh Spaguica, 5i Ylopaica. 



Eftque communis , vel prupria. 



Alchymia communis prseipit define,inftrumen:is, 

 & opetacione in gencre. 



Finis eft, perfi^ere medicinam, vt ilia perficiat cor- 

 pora hominis & metalloium imperfeclorum. 



Inftriimenta communia fiuit fanuis, vas, &c ignis, 

 Operaciocommuniseft foKuio & coaj^ulatio. 



Alchymia propria eft de medicina particulari , vel 

 vniuerfah'. 



In medicinaparticulariconfideraturapparatus in- 



ftrumentorum, prxparatio » & diuifio in medicinam 

 metaliicam, &, humanam. 

 e In medicina vniuerfali confideratur materia catho- 



lica,prsparatio, multiplicatio, & vfus. 



K E G V L ./E. 



1. Chymia vera eft vna e qmtHor columnii fubli- 

 mwrn fcientid. 



Clivmia Theoirui Zutiingerui vtlum. 20. f^««'f'7'^.5- <Je Chyinia 



cKualisaiS) fic di lciii Chymiftas eos voco, qJi vi ignis coipora hetero- 



' gciica (uIucrc,homogenea coaRulare worunr.philoiophis na- 



tuialisn) mediam homnium vit.im cl> diifti non vniusficncris 



colo.ii Qumadinoduin ciiiin Vulcanus tr podas diuinos 



(p.Mite fua niobilesdiisapud dome. u, loui item fulmen.A- 



pollini Si Cupi.hiii aicuai & Cagutas fab:ekcir,fed& diis ipfis 



pocula milcet.en iplius ceric louis ceiirbio M neiuam lapie- 



tl.u Heam !'ecuns oblldtricaiionc elicit homimbus inluper 



Pandorara illaai vcnultillima llmul & pcrniciolillimam iu- 



pciiiin lulTucofccitilic quoque pei omiics humaiias Jdlnines 



Vulcaniaars.qu.viguis bcntKcio naiuialcni adionem armu- 



latui,in quibiildaiTl-^ti^.m luperat,lon};e latequediftunduur. 



Qu.cvt reCpcdu (iibiediin lapidanam mct.illican),vegetabi- 



lcni.& animaleui diuidi qucatiielpeftu finis.cuius caula us- 



cipuur,&meiallariorum,c>c auiitabioium. & vittianoru in- 



prunis verb medicoiuro, non honorarii tantu, fed ctiam vi- 



cana pedilVcqua cflc videatur , coquc nomine ad alias acq; 



aliasmcchanicoium op.ficum clades tcfcrri polFit atqucde- 



bcitijt hic tamcn uiltrumenti ipfiuSjignis videl.refpeftu.in 



ter Igiiunasartcs inciito collocabitur propter mcchanicain 



ipfam tiadationem : qux alioqui , fi thcoriam fjicdcs , non 



tnodo intcr theoricas, veruin etiam acroamaticas &epopti- 



cas rctetii mcicatur , philolophia; naturalis occultx magi- 



Ilialimul & difcipula,maicllatem fuam venerando admira- 



tioLns aicauoium filentio tucri folita : vt qui hanc , pr;cter- 



qu.un in iis,quorura euulgatio plus commodi quam incom- 



tnoJi inottalibus adfert , piofauarc inlbcuuut.facrilegij no- 



inmc lure pollulari queaiit. Hjac ijre ■mv ^^vfciii Chymiam 



plcnqiappcllaiuiu.fcd rcccntioics:Suidas & Cedien°;t;i,^s-"» 



inccrti ratjonc. Ad forte cum Plutarchus in Ofiridc , iSgy- 



ptum Uccahnguia faccrdotibus Chcmia vocari fcribat.ve- 



rifiinilc viaeacurartem iftam iam inds ab Hermete Trifme- 



gilto ljcetai,t,bus ^gvptiis familiarem , ad perpeiuam or- 



tus lui mctnonam Chcmij; q„af, ^..yptia: nomen tra- 



xilte , quam. pollea Ar.-,bcs ab ^f^^yptiis fufccptam ex- 



colucruiu, &v.iicum philofophia GiTcanica fenlim Eu- 



ro vco o. bi commumcarunt. articulo, liiun.a: fu:E familian, 



aud.oicm, A drcmminappeUantcs. Thcn.hraftus Paracei- 



fus, populars noHcr,vir u, hocgcncc ad inuaculum vfque 



excellcns. Spaguicam artcrn n„ncupauic,non mepca forcalils 



dci.uationc quandoqu,dcmci^.^i,,^>^,J „. extia- 



hcudo, fiuc fcparando, & congtcgando fiuc coagulando,to- 



laoccupatui. ham cum ahj n,m,o ftudiofolamphilolophioc 



appdlacionc disnandam ctnfeant, adcoqifupcibotuultj lcfc 



eximie philofophos vocari velintialij ecolitra inconfulto fe- 

 fta: Itudio atcanis naturx fcrutatonbiis v;xinicr lixas&ci- 

 niflones & carbonaricos locum coucedant , quid de ca Gitt. 

 AragofiM,\i^ omni philofophiae & incdicuiar gcneic vctfatiifi- 

 rous,tauquam Plato futurus inltai oini)iu,ltaiuat,audiamus. 

 Mcchanicuspiopric dicitur opifcx coi uni opcium,qU2 ma- 

 nu & uigciuo hinul huut.Nam in omni artis mcLhamc* opc- 

 re,motus principium ab artificis ingcnio dciumiiur. Manus 

 vcro fuper matcnam motumcontinuaiis , foi ma (jpotentia 

 in adum ( ingenio lcmperduce) elicit:ac lola [icr (c,inltru- 

 mento conuciiicnti admta.opus iplum pL-ificit In quo opcte 

 artifcx non conlidcrac caulas , (cd haoct vlum cxcicitatutn 

 pro notione caulaium , Atque is ab(olutc Mechauicus ap- 

 pellatur. Chymicus vcib bifariam coutidcratut Elteium 

 vna patsChymia; uaturalis,aiieia vcro lupcriiaturali.?.£a qug 

 naturalis cit , habct motus principm a natuia,& idco clt cf- 

 setialis in natura.Aitiiicis vcro.nianus uaiuralis nou c(t,ncc 

 pcr fc,(cd per accidcns naturam iuuac .• materiaro ita dilpo- 

 nciis,vt opus iplum naluia cuius,facilius,ac pertedius ad fi- 

 ncm deducat. «^uod qiudcmopus, vltra limitcs naturae, 

 qua; cfl rei perfedbo, dcduci & extcndi non potclt. Viide pa- 

 tct, quod hjcc i^ats chymi.f cftnaturahs, & per fc .lcdqua 

 parie luuatur ab ai tihcis nianu.eit pcr accidcnsincchai.ica;ci 

 paite VC16 ingcnij tatiocmautis c(t phylica.Ergo non mccha- 

 nica.Iam quod ad alterain Chymix patccin, qux tupctnatu- 

 ralis ell,habec lUa niotus principiii a ccElo,in matctia tamcn 

 phylica & nacurali piacdicta , giauidafaCta a viitutc coelcfti: 

 quani clfcntiam quintani appcllant. Hanc matcuam dum ar- 

 titcx phylicus iccce & otdinc luo ingcnio & manu difponit, 

 coeicltis hicviitus ea.rnin fuam njtuiam conucrtit:cique ta- 

 lcm vim prxbct.vt teliqua quac lunt lui gcnciis aut fpccici in 

 luain naturam tianlmutct.HjcC igitur quaccnus cceleltis eft 

 cx paitc agcnce,&cx matjriain cckIu mutaia, cft (upcrnaiu- 

 raiis & mciaphylica:quavci6partephy(ici artificis ingciuum 

 opciacur peicauias npcaSjcft racuralis Manusautcin opcra- 

 tio, quj:amotu lupia nacuramlumitnr, diuinapot.usquam 

 humana.attismcchanici^ vmbram loliimodo ofted '..Lx ptae- 

 dictis patcc , in quo gencrc vulgares Chymiita coilocari de- 

 bcant Nam duui ptincipia & caulas notas non h..bcanf, nec 

 cxccttaarte ui rcbuspra:parandis vfum.fedpcr cmendicata 

 fuittjgia op;nionum,ignium,& inftrumentorum,tempus & 

 caibones ablumunc : lantum abeft vc Chymifta: phyfici auc 

 mctaphyhci dici p-jtrini.vt ucinechanici quide nomcn fjcilc 

 nicicancui.Qjii vcrb inoicis,& rcliquis partibus limphtiuin 

 extiahcndis ingcnio 6i. niauu iia cxcrcitati lunr, vt cxreium 

 pti-patandaiu viti aitciu iccte tcncant, ij rcueralunt mccha- 

 nici.duin manu l<c uigcnio hmul opeiantur. Dumautem me- 

 dicam aiicin cxerccut, £uipiricoiti noracii habcnt Qui vero 

 taha ad caulas & pruicipia naturalia icduccre conan tur,ex in- 

 genio quidcm in naturii ratioc;nante,ph)fici pct fe,exmanus 

 VC16 opciationc,mechanici pcr accidens pioprie dici dcbcnt. 

 HiciUe. Quibus vt nosquoqi cajculum uoltrura aadamus, 

 quod iilic d.: pairetauulias Mautusuffiimauit.Invnaeflevnii 

 ilominu tctuuni doniuiia nosde aite ilta proniitiaie poflu- 

 mus,lu vna cllc viia lciuain Ch>.niiam doino. Nam pra;tct 

 id quoJ inciailatiis tabiisomnisgenciis, ftilionibus,coquis, 

 & mcdicispociilimuui iiilci uit,liuc Iubjcdi,liuefinis tefpcdti 

 colultrccur, Cathoiicj qua;da cenlcri poterit.Etcuun c|uoad 

 tub.cctum.circaclcuieiua occupatut:igi)e vegctando,aquam 

 clicicudo;lapidcs couflaiido,viiiones gcmmas ad naturs irai- 

 tationcm cfiingendo^mctalla dcpurando,fegicgandOjpcrfici- 

 cudo;Uupcs producendo, ttanstormando:animaliagcneran- 

 do.tcccuudaudo medendo. i^oad finem vcr6,fiquiaem rcm 

 iplam ctlcctam IpcCtcs , fic viuum, falein , faponem, tuccum 

 puigucm.glutinolum, hqmdura.gelidum.igncinjacrcni pro- 

 ducic ; hn vtura,lic.ft;r, xj, elt & ft^x^J,x;J, cum velalimen- 

 tum, vcl medicaraentuin, quo Iub:ilius,c6 efEcacius,tam in- 

 aiiiuiatisquam auimaiis corporibus fuggererc & accommo- 

 darcltudeat. H«c Zuuingerui d.l. vbi plurimis ceftimoniis & 

 excmplis probat Cliymi.e veiitatem. Sed iam propius acce- 

 daraus ad canonis no(h i c:tplicacioncm. Q_uatuor funt co- 

 lumua; (olidioris & (ubhmioris fcicntix, apud eos quifupta 

 vulgusijpiuni:videl.Thcologia,Magia naturalisfeuphiloto- 

 phica, Kabbala Chrilliana, iX dcniqi vcia Alchymia. Prima 

 fiquidcm occupatiucircafruitiofaem Dci per fidem in lefum 

 Chriltum : lecundacxplicatfccreta natur.E,qua:Deuscreator 

 in cadepotuit : tciranos pr.-Eparat ad vitx fandtimoniam : 

 quartahoniuicm (<uium a niorbis piifcruat .-cgrum fanitati 

 icltituir, paupctem ab luopia lubleuar, natuta: abdita cruit, 

 nulli iniuriam facu,omuibuS piodcft.deuiquc id procuracvc 

 animaiu corpoicbcuc fano (it cxpedita ad fcliciter obeundu 

 lua munia.HiCcauicm talianon prjjftat Chymia caibonaria, 

 qu.i;nilnifi proccdus, quos vocaut,caibonibus fubiicic : fcd 

 Chynua doguiatica, (eu tationalis, qua; cum ignenaturac ita 

 coniungit ig;icni extcrnum,vt refulcet mcdicina pnriflima. 



IL Chymiit 



