310 'Encydopxdix Lib. XXXV. 



Corpns nullum alium in finem.quam vt fundatur.liqucfit. Li- 

 quefaaioprohatoria eft , quando corpus^ liquatum probatur, 

 imperfeaumque a perfcflo (cparatui : idque per cincritium, 

 aut per antimoniuin. Trobatiopro cineritium eft.quando me- 

 talluni pcrplumbum fuiminatur & probatur. Frohatio , feti 

 fufio,ter antimonium elh qua vcrum aurum non inodo e me- 

 tallis imperfedis, fedetiam abipfoargentofcpaiatur. Hade- 

 nus folutio fuit : fequkur eoa^utatio.qux eft frigida.vel calida. 

 Coagulatio fripda cft.qiiando rcs in calidorefolut,ie,in frigido 

 coa^ulantur. Coagtdatio calida efl: , quando calore conue- 

 riente, resdifioliitcE , coagulantur. Ad coagulationem lefertur 

 fermentatio , & fixatio. F^rOT^/zr^iWoeft fermenti ciiinrefer- 

 mentanda iiicoiporatio. Fixatio cft rei , ignem fugientis , vc 

 eum ainplius non fugiat,(ed in co permaneat, per igncm aduc- 

 [ fadioifiue ea fiat pcr calcinationem , fiue pet decodioncm len- 



tam & diuturnam , fiiie per crebram fublimationem , fiue per 

 t crcbro reiteratam folutionem & coagulationcm , fiuc tandem 



5 per rci fixx additioncm perficiatur. Atque li.-c funt omnes 



' opcrationes cliyn)ic.r, viiigovfitatx. Su^evfam ofiera chymica, 



qus cx hniufmodi operationibus refultant. Ea diuiduutur in 

 duas ciaflcs : videl.in mcdicinas proprie didas, & tinfturas me- 

 tallicas. De medicinisvide fuprain Pharmacopoetica : de tin- 

 «Suris tnetallicish.iec efto rcgulagcneralis , Kullaeji tinclura. 

 farticularis,nififlHat injiar cer/iS\ quis enim vclit corpus ali- 

 «quod tingere, necelfum eft , vthabeat medicinam fluentem, 

 quz fubito, ante fugam eius,inprofundo illiadhireat, ipfique 

 per minimaconiungatur , & illud infpifiet, atque fuah.xione 

 in igni conferuet , quoufque adueniat illi maioris ignis tole ■ 

 lantia , eius humiditatem confumentis, & conuertat illudin 

 inolncnto in folem vel lunam. Fitautem ceratio , quando cor- 

 pus (iccum & durum , fuo humore , itcrata frcquenti irabibi- 

 rionc , perfunditur. Signum perfedaE ccrationis apud Arnol- 

 diim in vmagni Rofari) f<i;'. ly.eft.quando mcdicina fuper igni- 

 tam laminam proicaa, vclocinima, ficut cera. fine fumo, (i re- 

 Ibluit. Ha:c igitur eft vulgaris ChymiaeMelincatio , quae fanc 

 operofa eft & (iimtuofa , prifcis ignota , multis fophifticationi- 

 bus contaminata , paucilque eiperimcntis nobilitata. Huic 

 , jtaque merito pra:fertur Chymia fublimior, quae occupatur 



;, circa mcdicinam Tniuerfalcm. Ea enira eft eius modi ars, qux 



*' fex vel feptcm lineis poteft doccri, & abfque magno fumtu 



«xcrceri ; dc qua veri philofophi fcribunc : Vna materia,-vnum 

 •vas,vnam regimen, -vna operatio. De hac igiturattein mcdium 

 adferamus , qus veritati confentanea efle perfuafillimum habe- 

 mus. 



An detut III. Dttri medicinam vniuerfalemprobat confenfta 

 "itcX i"fi"itorHmfhUofophorHm,& reila ratio comincit. 

 lis» 



Ad confenfam quod attincc , ille non eft vnius aut alterius 



vrbis.fed totius fcre orbis. Extant enim fcripca Arabum , Gra:- 



corum, Latinorum:extant fcripta virorumdodorum , piorum, 



omni exceptione maiorum : eitanc ceftimonia illorum , qui 



habucrunc , vcl vidcrunc , vel a fide dignis audiucrunc. Pro- 



fedo fi quis fidcm his tot, talibus , & tantis , qua fcriptis , qua 



teftimoniis, devogct , illc parirationc inficiari queat omnia, 



flux pcndent a fide hiftorica. quam vocant. Sed rationem au- 



diamus. Omnia particularia reducuntur ad vnum aliquod 



vniuerfale. Cum itaque dcntur tot mcdicina: patciculates, 



opottet vt illa: reuocentur ad vnam aliquam , inquaconuc- 



niant. Illa vero nihil cft aliud, quam fpiritus mundi , qui dum 



itrepitin laaucaeprincipia , fic ladtuca; dum in rofam, fictofa; 



dum in fal , fulphur , aurum , arborem , animal , fic fal , ful- 



phur,&c. Hicfpiritusinfeipfo, & ab omnibus indiuiduis fe- 



patatus, nec ignis eft, nec aer , nec aqua, nec terra, nec aliquid 



ex clcmcntis compoficum , fcd eft quinca quaedam eflentu. 



Hic fpiritus difpergitur per cotum mundum , & vi magnetica 



attrahitur, & coagulaturab omnibus corporibus , ab aliis qui- 



dem particularitcr , vt abauro, fulphure, arborc, bcftia &c. ab 



vna autem re.id eft,a matre noftra catholica , catholice. Sane 



totaviscorporumeftin fpiritibus. Icaque corpoiis catholici 



^is erit in fpiritu catholico. Hunc igitur fpititum coagulatuni 



li tclolucris , rcfolutum fublimaucris. ac in co aqua ignca au- 



lum viuum rcfolucris , decoxcris , medicinam vniuerfalcm per- 



ncies : vt (unt verba Petri de Vege m hbdlo, qui infcribitur l'a^ 



tnethoiiicorum cum Spagiricis. 



V. Atedtctna vntHerfalis efl cjnatuar elementoritm, 

 Jenpnmordtorttm mmdi,cjmnta ejfentia, ^nam veteres 

 jcmpiternami^i^,^ nuncttpartint : Ccn , Efttvfaele- 

 "flaa ' ^'"'''""' 'i^mdhomogenettm c/ tnfeparabile 



priparatio indicatur. Vidcaraus de vtroque Qu, matcriam 

 inedicin.t vniucrfalis iiiucftj.rarr vr.1., J* i V/' '"^^'-"^'" 

 diic vri rl,.N^r A,.r • "^"'^^"'".duobushilcccompen- 

 diis vti dchcc. Auc enim tctrcte dpK/-r „o,.„ i i r i ' o 



obliruare harmomam , id .^f, '^^^ ti-£t!^. 

 satomma corpora totrus mund, pcrcurret , accuratoquc cxa-' 



Miteti» 



medicinc 



vniuerra- 



lis.&eius 



q^xpaia- 



fio. 



mincinfticutodifpicict , inquocorpotc fpuiuis mundi h.nbitcr 

 vniucrlalitcr- Sic itaque proccdet. ipiiitiH mi.indi extrahitut 

 cxcorporibusautcotleftibus.autlubcccicftibus. Ex calcfti- 

 bus non potcft:quia illa fcnon habcnt pafniic , iieoque a nobis 

 ri.tpararinonDoflunt. Sane fpiiitus hicinfoleeft vniucrlhh- 

 ter : quia fol eft centrum , menfura , & requl,-, ftellarura. Scd 

 radii lohsnon poflunt a nobis capi,& ita pr.irparari , vt rcquirit 

 conditio medicinx vniucrfalis. £rgo fpiritus ille qu.-srendus 

 cftinoorpoiibus fubccelcftibus : ac^pioinde inclementis,velin 

 clcmcntatis Et rurfuin , fi in elcmentis , aut in mercoris, auc 

 in mincrahbus , aut in vegecabilibus , aut dcnique in animali- 

 bus. Non in animalibus & vcgctabilibus : quia hxc , iudicio 

 omnium redc fcnticntium .nimis luntrcmotaab vniu.-ifali- 

 tate , quam qua:rimus. Scd nec in mineralibus: quia lictt fint 

 magis vmucrfalia.quam vegetabilia & aniinalia , non tamcn 

 Ipiritum illum catholicum . quem nos quxrimus, coatincnt 

 vnmcrfalitcr. Itaque relinquuntur mctcora& elcnienta Me- 

 tcora quidcm; quiaqu.xdani cx illis funt valdc aftiuia clcmen- 

 Cis, inprimis aqua pluuia , ros,&aqua illa fulminea , qu.x me- 

 Calla in momcnto rcloluit in aquam. Elementa vero ; quia 

 funt corpora verc vniucrlalia. Scd adfcnbamus hk de rc tres 

 fcntcntias Tiiorum cxccllentiflimoruni & experientiliimo- 

 rum. Prima ejt lohanms Vvolfgangi Dienheim in traaatii de 

 medtcina vnmerfali. Si quis { inquitcap 3. ) conditioncs eas. 

 quas vniucrlahs mcdicina: matcrics , iuxta philofophoruin 

 axiomata haberc creditur, apud (e accurate perpendcnt. illc 

 infalhbilibus argumentis eain nihilaliudefle, nequecflepoflc, 

 quam elementa , concludct. EtpauropoH. Matcriam &lapidis 

 & medicinx catholici philoiophi aiunt debere clTc infor- 

 rnem, chaoncam, mdcfinitam , omniura formarum capabilem, 

 hoceft,di(pofitam ,vtiex illa a:quc bcneanimalquam planta, 

 mincrale aliquod impcrfeaum , quam metallum generctur. 

 Oportet illi cohueniat nomcn Adam , vtconftetex quatuor 

 partibus, qua: vnum quida:ternum fui totms rcfpcftu poflinc 

 appellari: quarum dux vifibilcs , ali* dui noftios fenfus Ilia 

 eftugiant fubtilitatc ; dua: agant.duae itidcm patiantur. Opor- 

 tec vc inucniri poflit fcnipcr, vbique , & ab omi.ibus : vti tam 

 fic huniana: vitae necciraru, quam cibus potiifue, imomuko 

 magis : vti pars eius folidior mcombuftibflisfit .liquida vtHO 

 ab igne fugiat , & reliquorum volatiliummoie in furaum re- 

 loluariir .- quaruin vna oriatur ex altera , & in eandem reci- 

 proccdcfinatac comnuitctur. Vti nota dcnique illa Herrac- 

 ticx tabuls atchidoxa in illa pcrfedhflimc complcantur. Sed 

 cui, obfecro, rerum crcatarum omniuin , pia:terquam folis ele- 

 iiientis,illaconuemunt:;ieOTir/j;,. 4.ait : Mercurius Hermetis 

 omniiimquc philolophorum aqua eft , eaque CQclcftis. fiuc 

 pluuia. Cac.i^. aic : Inter ea omma.quae fub Luiia funt.aurum 

 tantummodo , aigcntuin,& tcitiuiii aliudanonymum inuc- 

 nmntur , qua: ignis violcntiam intafta eiFugerc valcnt ac fupc- 

 raie. Tertium iftud mox nominat, ciimait, terram purani 

 fuaptc nacura clle incorruptibilem. Dc prxparationc huuis- 

 materiae fic diflcrirM;-.! 5. Ignis.quoad hanc mcdicinam opus 

 crt.noneftaliusquain aer calidus.qui vaporariis iliis fornaci- 

 bus in hypocauftis noftris exciratur ; qui multo ignc intenlus, 

 pauio rcraifl^us.nulloctiam nullus euadit:adiccloligno augetur. 

 lubtiaao niinuitur : aperta tantiimfcncftra , vel oftiolo, refu- 

 geratur. qui hic , obfecro , impoflibilitas ? qui omiiino diffi- 

 cultascft.' Authorenani eftDicnhcim, O eflc hieroglyphi- 

 cum terrac, cjuae tanquam ccntrum ambiatur a coclo , ciirfque 

 naruram vniuerfam in fe rccipiat. Secunda fententia ejl Cor- 

 nelijDrebbelij intraBatu de elementvs :vbi fic ait. Peruoluere 

 ccepi cleraenta, qua.- raihi quafi digito monftrabant telliiris na- 

 turam;cuius(pirituincryftallinura , in modum alicuius ne- 

 bulxjcontcmplabar, animam vero tinaam quafilanguino. 

 corpus dcniquc ciufdem ftabile atque ludomituni inftar cry- 

 ftalli. Hiccernere ciac fpiritum militantem aduerlus corpus; 

 quod cum tandem fuperaflct , ex ambobus fadum fuit vnum. 

 £r mox : Reperimus m tcira,terra:que crcaturis rcliquis , plenc 

 ac perfeifle quatuor clcmentaria corpora , quorum ope opus 

 noftrum perficcrc cogiimir. Ignis,aer,aqu3, famuli funt icrr;r. 

 Ignisinacrcmagir:lucinaquam:ha:cin tcriam. Ztinfra: Si- 

 ticiis tcrra bencficio rorisiiicbiiatur, inque eo quafi putrelcciis 

 liquefcit : tum porro duo h.rc coniundla totain plants (iib- 

 ft.intiam pcruadunt. Atqucha;c cft vna ahmonia omnium c 

 tcrra nafcenrium , ommumque viucntium corporum. H.^-c 

 caufa , quod oinnia poft putiefadionem ad terrani reucrtuntur, 

 cxpciimcnto quidem indubio , fcd quod vix millcfimus quilquc 

 vcl intelligit.vcl redc peipcndit Si ha:c fua bona noflcnt Hcr- 

 mctici noltri , non tam anxio conatu , tantaquc (blicitudinc • 

 qu.cicrciit primam opcris fui matcriam. £/ itetiim : Ignis nihil 

 cft almd.quam fubtilis aer :aer eft (iibtilis aqua : aqua cft (ub- 

 ttlis tcrra , reira,craflus ignis. Enimucio terra , fcu vi ignis , (cu 

 iiatui* ingemta efiicacia , ie(oluta , tranlinutatur in aquam. 

 iitque (al, &quidamtcrra: virrus. cuius rei pcTfedtum aigu- 

 mc-ntum piibetcalcinatio. Sal ipfum, igni dillolutum , muta- 

 tui in aquam : veluti vidcrc cft ex deftillatione aquarum for- 

 imni. Aqua porro , vi ignis foluta , fit acr, aer fit igiiis. Hoc 

 paclo crafla obfcuraque ccria conuctcicur in liibtilillimum. 



pelluci 



