Sedio V I. Magnetographia. 



m 



'MS 



i 



idi. 



modiim rerafes , nifi artc ciiu.Ham pr.rparatns non allicit. Sed 

 ni.ignes non loluii] naliit fl-innn , vcnuu ctum vim ip(i uiiiir, 

 vt ;dcni taccicpoJlltquod lapis , aliuii ncmpc fcrrum trahcrc. 

 vndc alicjiiando longa fcrti, clauoruin ,aut anaulorum catcn.j 

 crticicur.dum alij cx aliis pcndcnt.quod lauc lucuudiflimum ell 

 ipcclaculum. 



V I. Ferrum & fmirU magnam hahent cognationem 

 "^ cnm m.ignetc, 



Magiiesenim nihil aiiud cft, qu.im nobilis vena ferraria. 



Et {miris' lapi.s fcncus cfl: , & verforium aliicit. Idcm in fo- 



dinis ferri profundis (Icpius lepctitur. Potro in omni folo 



icpcvitur fcrrum : fcd vt magnes , ita cjuoque fertum , nou 



vbiquc candem obtnict cxccllcntiam , & proindenon cogno- 



fcitur. Ruvfus chalybs, fcuacies, propccr pra;(tantiam nie- 



lius confcntit cum magncte , & vircs cius fufcipit citiiis , diu- 



riufqnc rctinct validas , & ad omnia magnctica expcrimenta 



fcmmc idoncas. Sed pcnitiiis infpiciamus , quanca fr inter 



ferruni & magnctcm cognatio. Diucs vcna ferri , Sc fui co- 



loris , vt vocant , in cyaclio po(i:a lentc ab alia vcna allici- 



tur, fi illaprope admoueatur manu. Lentc dico:quianon 



tam validc & cclcriter trahitur , vt a magnece magnes. Quod 



f\ vena: ferri finc lapidoli , cinerex ,fufca; , rubr.x , aliorumve 



colorum , nccilla- inutuo feattrahunr , ncc a magnete ipfo 



vel robudo artiahuntur , non magis quam lignum. Si vero 



illas ipfas venas modcrato igne torreas , dcccm vcl duodccim 



horas continuando igncm , & temperate augendo ; deinde 



refrigerari finas : magncs illas ita pra:paratas trahet , illa-que 



mutuo interfefccompaticntur , & artificioscdifpofitx , pro- 



priis viribus inuicem concurrent. His adde , quod vena 



tcrri poloshabcc , & acquirit, & difponitfcfe ad mundi polos. 



Nam vcna fcrri diues , infita proprictate , in vafculo fupra 



aquam , perinde atque m.agncs, dirigic (c in feptentriones Sc 



Aiiftrum, in quibus punftis acquiefcit , a quibus diffrafta, 



ad eadcm infito vigore recurrit. Venx vero minirs perfe£l:E, 



quj- tamen iu iapidis , aut ten.T corporibus ferrum copiofum 



contincnt , plurima: motuin non habcnt : fcd pr.Tparata: ar- 



tificiofis ignibus , vt paulo antcdicebamus , vigorein con- 



cipiuntpolarem , quem Gilbcrcus verticitacem appellat. Ne- 



que foliim feiri venx a metallicis expetitJE, fed eciam tenx 



feiTUffine.i fubffantia cantum imbuti, & faxa nonnulla , eo- 



dem modo in has terr,T: pofitiones incumbunt labunttirque, 



fi fuerint artificiose collocata: , donec ad qua:ficam locura 



perueniant , in quo auidc quicfcunt. Adhsc fertumconfla- 



tum, non excitum magnete , ferrum trahic: quanquamnon 



ita auide & fubico Similicer fetvum omne bonum & per- 



feclura , fi in longicudincm excenfum fuetic , petinde.atque 



roagncs , auc fcrrum magnecico corpore fricacum , ditigi- 



tur in Boream & Meridiem. Vbi mcmoria tenete oporter, 



quod vt robu^^^us magnes , & ferrum eodem magnete ta- 



^um, non verum fcmper polum , fed variacionis punftum 



cxa<Se oflendunt : ica magnes infirmior , &ferrum quod fuis 



tancum vitibus . non lapidi impteirionc fe ditii;it , & fettea 



vena omnis, & denique corpota omnia , fetveaaliqua natu- 



ra imbuta , & pixpatata , in idcra liotizontis pundlum , ad 



variationis locura regionis propofits ( fi fueiic in illa va- 



riatio ) conuertuntur , & in illo mancnc , 5: quiefcunt. Adex- 



iremum , ferrura excodum fe dilponit in fcptenttiones & me- 



ridiem non vno codcmque purnflo in hunc & in illum po- 



lum. Vnus enim ven.c ipfius tcrminus , & fili eciam fcrrei 



confiati finis , ccrco & conftancet deflinacut in Boteara , alter 



inAufttum, fiuein aetependeac fettum , fiue aquis innatet, 



iiue fiia^j-naiores feriei bacilli , fiue filaccnuiora Etiam , fifue- 



litvir^Pi aut filum longitudinis , decem, aut viginti, aut am- 



pliusvlnarum,altcrfinis plctumque eft BoteaIis,aIter Auftralis. 



Itaque fetrum cxcocftumhabctin fe partcs Boreales & Auftra- 



les ccrtas.vigorem magneticum,verticitatem,& vertices feupo- 



los deftinatos. 



V I I. Alagnes & ferrum pollent proprietaie 

 medicinali. 



Et magnes qiiidem datar cum aqua iTmIsa,trium obolorum 

 pondete , vt ctalTos humores eliciat Idcm fimilem ha:matitx 

 vimobtinet, & pauca quant;tate fumtus adolefcentiam con- 

 feruat, & pr^huinida atquc putrefcentia vifccta cottigit, inque 

 meliorem temperaturam reducic. Hisauccm ,& fimilibus viti- 

 bus potiiis orientales.ex China & Bengala, quam reliqui, prac- 

 ftant- Chaiybs in puluctem redaiftus, & aceto acertimo perfu- 

 fns in folc ficcatus,& aqua fontana ablutus, datur in hepatis & 

 lienis ma!is,poflconuenienteseuacuaciones.Crocus Martis rite 

 prxpatatus, idoncum eft medicamentum influxionibus alui: 

 quia vehcmentcr exficcat , & citiiis in intcriora penetrat. Sic & 

 aquachalybeaca. 



guiniiat 

 magneiil 

 8c fccii. 



VIII. Alug/ies & ferrum conueninnt nonfolim viri- Confan- 

 bmfed etiamfnbftantiis. 



Nam in globi jcrreflris fummitatc, fcu circumfercntia, h.xc 

 duocorpora, vn,ie.adcmqiic niatricc , vna in fodina , vt gc- 

 mclli , plcrumquc proucniiint gignunturquc. EfFodiuntur qui- 

 dcm magnctcsrobuffipcr (c,& iinbccilliorcs fuam propriain 

 liabciic venani : fcd tamen amboin fcrri mctallisinucuiuntur. 

 Et magnesrobu(fus l.ipis c(1: , fcrrum pix fc fcrcns , cx qiio 

 fjepe fcrrum optimum , id cfl: ,chalybs , cxcoquitur. Lapis illc 

 trahit, fugat , difponit allos magnctcs , polos mundi obfctuat, 

 fcrrum cxcocT:um tapit , multaque alia flupcnda opcratur. 

 Magnesveio imbccillior orania hxc pi.cftat:fcd infirmiiis. 

 Vcnaquoqueferri, & fcrrum conflatum ( fi prxparata fucrinc; 

 non minus fu.is vircs in omnibus magnciicis expcrimcntis 

 oftendunc , quam debiles & lufirmi magncccs. Et qua: iam 

 vena iners , & nullis facultatibus magneticis pra:dica , c fofsa 

 ciicicur, cortcfada ignibus, & fecundiira artem prscpatata ( ex- 

 crementitiis Immoribus & alicnis abfumtis ) cxpergircitur, 

 ntque viribus & & poteftate magncs. Eruicur aiiquando vcna 

 fcrrea,qun;ftatim , nonpr.tpar.ita , attrahit. Fertum etiam 

 iiatiuum fuicolorisfcrrum magnccicc allicit & difponit. Vna 

 igitur prope dixcrim vnius minerx forma, vna fpccies , effcntia 

 eadcra. Hinc Gilberto maior vidctur difFcrcntia & diflimi- 

 litudo inccr magnccem tobuflifllmum & imbecillem , intcr 

 durum & mollera , fitmum & friabilem , mctallicum & luto- 

 lum ; quim incet opciroam venam ferri feracem , fertumve 

 qtiod in ptincipio fuumeft, vt loquuntur , & prxftantifrimum 

 magnetem. Eciam plerumque nullis indiciis diftinguuncur, 

 nec a mccallicis viris difcerni pofTunc , quiain omnibuscon- 

 ueniunt. Videmus ptiterca prxftantifrimum magnetcm , & 

 vcnam ferteam iifdem malis & motbis vexati , iifdcm viis & 

 notis in fencdlucem labi , iifiicm medicamcncis & tuteliscon- 

 fetuari , & ptoprietates recincte. Tum cciam alter altetius 

 potcntiamauget, &artificiofis nexibus rairifice intendit ele- 

 uatquc. Nam ab actiotihus fuccis , tanquam venenis, vexan- 

 tut : Chymiflatum aquafottis eadem vulneravtrifque infliffit; 

 &aeris iniuriis expofiti , longiori tempore fimilitei tanquam 

 tabe confenefcunt : altetque in altetius pulucre & fcobe con- 

 feruatut : & idoneo adiundo chalybe , autfeito fupct polum 

 eius, magneticus vigot fitma vnitionc exnltatut. Potroficuc 

 magncs fortior corroboiac infirraioicm : ica fctrum tadum, 

 aliud tangendo rectcat,& ad magneticas motioncs inflruit , & 

 hoceciam tettium Maxima quoqueparsmagnetumffi nonin- 

 lufte vtuntui^ feitum in foinacibusreddunt^pt.rftantinimum. 

 Sed & confencit in omnibus illis ptimis qualitacibus ferri vcna 

 cum magnece : quia ambo fupta omnia apud nos coipoia, 

 telluii propiora & coniunftiora , in fe magneticam& cerreffiis 

 globi^magisgenuinam , homogeneam , & veram fitbflanciam, 

 aliena labe rainus infeaam & diiToIutam , cfflorefcentifque 

 huius ambitus teirarum & gencracionum corrupcelis , miniis 

 confufam habcnt. Ohtzmi\\i<: caaCim Jrifloteles if. melepr. 

 ferrum a cstcrisomnibus inetallis feiungerc videtur. Aurum, 

 inquit, argcntum, a:s, ftannum, plumbum ad aquam per- 

 tinent, ferrura vero tertenum eft. Et Gttleiins 4. de faculia- 

 tibtMfimpl. medicam. dicit , fctrura corpus cfTe terrenum & 

 crafTum. Ita quoqae magncs fottis eft maxime tetteus. Pto- 

 ximum loum tenct vcna fcnca.fcu magnes imbecillioi.Ita ma- 

 gnesorigine &natuta eft ferreus.&ferrum magncticum.vttum- 

 quefpcciefete vnum. Vena fctti infotnacibus^fertum emittit: 

 magnes etiam in fotnacibus fcrrum cfFundit , fcd nuilto pt.-c- 

 ftantiusqopd .acies vel aciatium dicitui. Et vena fetti melior, 

 imbecillis eft magnes:optimus magnes efl veua ferri pi.«ftantif- 

 fima. 



Tom. I V. - 



I X. NulU res extra magneticorum & eleBicorum Magneti. 

 clajfemfe mmiio trahunt. Etfi autem ele[iric£ mo- atkx^^^' 

 tiones cnm rnagneiicU videntur es:de>»:ta7?/en pluri- motlones 

 mttm interfe dijferunt.fjuia eleBric^ motiones a ma- ll|.n°"& ' 

 teria,magneticie vcro a forma pendent. diifciam! 



Magnetica cotpota funt magnes & fertum : eledticafunt 

 fuccinum, gagates.adamas , fapphitus , catbunculus , iiisgem- 

 ma, opalus, amethyftus, Vinccntina, BtiftoIIa, beryllus ,"'ciy- 

 ftallus , vittum clatum & lucidum , gemmi cx vitro aut ciy- 

 ftallo adulterati, vitrum antimonij.fluoics pluiimi exfodinis, 

 belemnites, fulphui , maftix , ccta duta , figillatis , atfenicum, 

 falgemmx, lapis fpcculatis , &ahimcn rupeum. H.tc enim 

 omniahabent vim atcrahendi , alia forciiis , alia imbecillius. 

 Vnde dicuncur eleftrica , quia alle(ftant corpufcula , non aliter 

 atquefuccinum , quod clciftrura , &«f to| dicitur , quiaadfe 

 paleas ttahit , atttku calefatlura. Caufa motionis huius ele- 

 (atic.i:efta matetia. Omnia enim , qui apracdominanrihu- 

 midoottafunt , & (iimiterconcteta , qu.-tquefluoris fpeciem 

 & naturam inclytam retinent iu corpotc firmo & concteco, al- 

 Ijciunt omnia corpoia , fiue humida, fiue ficca. CJui veio tei- 



D d teai 



>t 



