Sedio V I. Magnetographia. 315 





rbtiornrc in Tua uatmS iion licct. Sic magiies politiis & fticatus 

 acic , cracuilatuv. lii ("cobc tciii optimi , iiuc aciarii puti , non 

 lubiL^inoii , obiutus , vitcs coalctuat: Aliquaiulo ctiam melior 

 tottunque viies aliouas acquu it , ciim aviuctsa patte liipia po- 

 hini aitciius contticatut. Pataccifus autlior cll, pollc vinicius 

 in clccup'um vlquc aiigeri : fi ncmpe in iL;nc catbonum femi- 

 caudcfi.u, llatim(|uc inolcocioci Mattis,ex optima Carintlii.i 

 acic faclo.cxtinguatur.lta cnunlicri, vtmagncs clauumcxpa- 

 ricts excrahac. 



X V. JiLtior efi magnetis & ftni a7nor,cjuam ffiagnC' 

 tU cimt m.ig>ictc,ant fem aimferro. 



Magnes m.agnetem allicit , non vndique&abonin; latcre, 

 ajqu.l conditione , (icutfetnim , fed ab vno & certo punclo, 

 Cuiusrci lixc clt r,-itio. Virtus niagnetica naturalis , in fcrro 

 fopita & confufa, .a magne:cexcita"tar .Scilliallociatur. Ita 

 crgo ferrum magneticum fit tam roburtum atquc magnes ipfe. 

 Nani vc alter immittit & comnioiiet,ita alccr concipit, & com- 

 motus in virtute permanct , & ipfo aii^tu vires refundit. Ciim 

 Tcro fcrrum lit liniilius-fcrro (|uam magnes , &in vtroquc fer- 

 ramento, magnetiscouSnio virtuscxaltetur , licut m magnetc 

 ipforin paribus viribus prxualct (imilitudo (iibl1:antia;,&fcnum 

 tcrto ni.agis lecr.ulit,& liomogcncisviribus limillimis vniuncur. 

 Hic obicer oblirrua , tcri;am intra orbem magnctis politum , ia 

 a'cie pcndiilum h.crere,li proptet impedimencum appropinqua- 

 re non polfit. 



XVI. Non filkm cofitraria,fed etiam fimilia iorpo- 



ra fe imicem pelhmt. 



Prius illud eft euidens in antiperiftali : pofterius in ipfo raa- 

 gnece^lagnes enim magncccm fugaie videcur. Na.m vniuspo- 

 lumfugac alteriusmagneci.s polus, qui illi fcundum nacuram 

 non conuenit:fugando in otbcmconucriit, vt (ecundiim natu- 

 ram conuenianc maxime. Quod (i magncs imbecillior nacans 

 libeie in aqua couerci propccr impcdimcnca expedirc non pof- 

 ficcotus m.ignes tugatur,& longiiis ab altcro cmendatur. Ele- 

 liirica omnia alhciunt cuncla,nihil omnino fuganc vnquam auc 

 ptopellunc. 



XVII. Magnes C fernim fmspolos verfus tellttris 

 poloj dirtgunt-& (juidcm ita, vt in c^mhufdam tcrra 

 "atit marii locis ipfos verospolos indicent\ tn aiiis au- 

 few plerifque ab tfiis poits, tnteruallo aliquo , vel in 

 occidenteTn,vel m oricntem diuagentur..Qu£ difcre- 

 pantia appellatur varidtio magrietis & ferri,eficpue 

 vira direcitonis perturbatio & dcpraiiatto qiudam. 



Vtriufqus caufas indac^emus. QtoA\i3.c\\ie ad ciheHionem 

 attii^c, illa pciidec a vircute dirigcnte, feu verforia , quam vcr- 

 ticitatcm dicimus. Eacnimraagneti eftin(itaa tclluic ,cuius 

 ipfcertiilius prim.ogenitus. Teira icaque , maccr huius filij, 

 hanc caulim penctralibus fuis inclufam habet. Ad eiusnor- 

 mam, pofitionem, habitudiiicm, vcrticicatem , polos, a;quato- 

 lem, horizontes, mcridianos, centrum, peripheriami dimetien- 

 tem & tocius interioris fuKfaucis tormam , omnes magnecica; 

 mociones difcucienda: func. Terra ita a fummo opifice ordi- 

 nacaert , vt fi poflibile circt illam afua in mundo politurade- 

 clinare, aut eius polosin orientcm aucoccidenccm deflcdere, 

 nitfus ad fiptenrrioncs &;auftium motu mac;necico rccurre- 

 renc , iifdemqiie puncSis , quibus nunc pcrltanc, infftcrent. 

 Hanc celluris naturam magiics a:mulatur ; &ferrum candem 

 vctcicitatem , (cu vim dirigcntcm.per maenctem accjuuit. Vbi 

 tninuere oportec vulgi o[Mnioncm. Magnecis polus auftralis 

 vcrus , non borealis ( vc vul<;6 pucant ) m cymba fua luper a- 

 quam pofici,vertitur in Boream : & ferri magnete exciti,& non 

 exciti, finis Aulhinus , nicuttur etiam in Borcam. Sed ferrum 

 taftum acquirit contrannm verticitatcm hac ratione. Si a fe- 

 pccntrioj-.ali lapidis vcio iaterc tangatur , mouctur in fepcen- 

 trioucs tclluris.fi a vciomcridionali latere,in meridiem. Falso 

 itaque vulgares magnctcgiaphi fctipferunc , fcrrum fcpcen- 

 trionali lapidis pundfo affriiflum ad Auftrum verci , & Auftra- 

 liad Boreara. Recte icaquc Gilbeitus : In omnibus , inquit, 

 ofteulionibus iftis fcmper reminifci oporcec , polos tam lapi- 

 dis , quam ferri , fiue tacti , liue , intacti , re & natura contra- 

 rios lcmper eflepolo, in quem diriguntur. Nam in omnibus 

 fcmpcr lcptenttioiiale eft , quod in meridiem tendit auc 

 cclluiis aut lapidis ; & meridionale , quod in fcptenciiones 

 verticur cellurisauc lapidis. Scptentrionalia alliciuntur a me- 

 tidionalibus tclluris, & in cymba in meridicm tendunt. Fer- 

 rum caifum a leptcntrionalibus mngnetis , alteio fine fit meri- 

 dionale, & (emper tcndit f fipropefuevit intraorbem magnc- 

 tis ) in feptcntrionalcift l.ipidis & tclluris partem. Ita (cpten- 

 trionali pattc lapidis tadi, fines fftnt mcridionales fadi , (cu 

 mcridionaliter cxciti . & tendunc in Boream telluns : Hieridio- 

 Tom. 1 V. 



nali polo tacli , (unt feptcntrionales fadli , fiue feptentrionalitcf 

 cxcici , & vciguiu iiuncridicm tclluris. Ecfi ergo fcrrum ma-i 

 gnccico influxu cxciWni vcrticitatem li.ibet validam (atis : noi» 

 tamen adco (tnbilcm, qumaductlxp.ittisalfiiduimmutctur, 

 & exuacuromui priftin,a verticitatc, &iiou.a .aducrsa induatur. 

 Scd iam videniinis dc ■variatioue nmpieticn Dircflio vera eft 

 motus corporis magnctici ad vcrum nicridianum, & in eocon- 

 hltentia , tcrnimis liiis conucnicntibus , vtrinquc verfus polos. 

 Conciiigic aiitcni (xpillime, pcr marc, pcr tcrras , non in vcrum 

 polum corpora magnciica \(piccrc ; fcdinpunclum aliquod 

 horizoncis , meridinno finitimum , diftrahi & dcflcdlcre. Ter- 

 minos namque fapius diucifos a Tncridiano fuis polis rcfpi- 

 ciunr. Elt igitur variatio arcus horizontis intec communcni 

 eius cum vcro mcridiano inrcifcdioncm , & dcflexionis in ho- 

 rizonte terminum. Arcus illc varius cft pro loci ratione. Hinc 

 itaquc oriturcirculus v.ariationis , & metidianus magneticus, 

 tranficns per piindum variationis in horizonte. Fic autem 

 h«c variatioinlocis cam Auftrinis, quam fcpccntrionalibui: 

 ciufquecaufagenuina apud m.jgncticos philolbphos haec cll. 

 Certa; funt in Ccliure emincnci.c m,igncticns , qux cufpideiii 

 pyxidi^s naucica: a vero fuo fitu duiertunc. Iftre autcm cmincn- 

 tix cum in aliijatquc aliis locis alia; acquc ali.-c rcperiuncur: 

 hrncfit,vc non eadem (eniper fic variatio locoium. Acus itaque 

 magnetica, m vcrforiofuoconftituta, licet fempcr inclinct ad. 

 mundi polum , tamen a particulari quadam magncticx virtutis 

 in terra parte emincntiori diuertitur. CumqueiUaeminentia 

 incerraficinxqualis, variacio non poccft non elTe varia & di- 

 uerfa, Summa : Cirm globuscclluns in fuperficie fuaficdilli- 

 railis, habeacque parces raagneticas iobu(tiores vcl imbecil- 

 hores; fic vccorpora raagnetica avcropoloinclinent ad fortio- - 

 rem, altiorem , &eminentiorem globi terreftris inagneticani 

 partem. Atquc ha:ceft veracaula vanaiionis magncticae: noa 

 autera ifta, quod variatio magnctica cettis in tclliu-e polis nica- 

 tur. Hac enira racione toc eflentpoli , quoc mcridiani magne- 

 cici. Ac hoc talfu:ii. Ergo. Confcquencia paccc : quia quili- 

 bcc meridianus inagnecicus ccrtum polum indicac, in eoque 

 cerminacur. Ac uon vnicus vbique confticuicur meridianus, 

 fed pro quolibec penc loco varius. Ex quious nccenario cfti- 

 cicur,-plures etiam polosquam duos eire admictendos, per 

 quos hi meridiani tranfirent. Ac plures polos quam duos 

 nemo, quod fciam, vnquam aflcruic. Ac , inquiunc, craiicienci-: 

 buspcr Azores tafulasnullaomnmo inuenca eft variacio :quia 

 vidclicec in iliis meiidianus magnecicus concurrit in eadem 

 reda cum veio mundi metidiano : in reliquis vero locis omni- , 

 bus inuenca cft variacio quxdara , aut minor ; auc maior , pro *> 

 alia atquc aliadiftancia ab illo prinio. Vnde porro colligerc 

 cft-, primi mcridiani ficum in illisinfulis dcprchcnfura , non 

 cam ex arbicrio hominum , qu.am ex nacura ipsa originem 

 craxiflc. Plaufibilis profcdo opinio , &qujc miras in Geogra- 

 phia vtilicaces pcpcriflet , pra:fcrcim in locorum longitudinc 

 metienda , liobferuationesnautaium hilce principiis quadraf- 

 fcnt. Sed non quadrant. Si cnim talis vaiiatio elTet a polis, 

 cunc aicus vaiiacionis immutaietur a-qualiccr pto locorum 

 diftantiis. e. g. fi variationisarcus immutatus cflet vno gradu 

 itincrecencum millianum , ceucum milliaria fequencia (imili.> 

 cer vnum alium gradum vaiircnt , auc diminucionc , auc 

 augmento. Sed hoc faKumciie didac naucarum expeticncia. 

 Nani variatio femper minor eit iuxta squinodtialcm, maior iij- 

 maioie latitudine , modo non fucric valde piope polum ipfum. 

 Magnecica namque viicus mouens foicior eft: niaiore lacicu- 

 aine , regionelque amplioics , tendenccs vcrfus polos , domi- 

 nancur magis. Q^are maior variatio in Noivvei;i,a & Bclgio, 

 quam in Guinca auc Maroco dcptchendicur Etitaquidcm 

 de variatione acus n agnetic.v fcntic noifer Gilbcitus. Alio- 

 rum fcntentias videfupra in Nautica, & hicobferua, quo- 

 inodo variationis i(fius quantitas dcprehi.ndatur. Vtimui au- 

 tcm Compaflo (eu Indice nautico in 360. giadusdiuilo , filo 

 tranfuerfim centro Indicis in pyxide imrninente , quod ob- 

 iedum foli vmbiam proiiciat in centrum Indicis. PIoc inftru- 

 mcntuin nautx vocanc Compaflum variatioi.is. Ploc itaque 

 inftrumento obteruacur diftautia lolaris Azinuuh ad quoduis» 

 ccmpus&locum a proicftione aciis n.agueticx'. DiiFcrcntia, ■ 

 qua: eft intcr diftantiam lcilis ,i vcro Mcridiaiio , & a fitu ferri 

 jiiagnetici , eft Compalii vaiiacio./ J'nECcrca fi hoc inif rumcnco 

 oblcruecur ,quoc gradibus (bl oiiacuraucoccidat ab colndicis 

 feuCompafli termino,quodortum auc occafum videturindica- 

 re : patcbit fimilicer deuiatio aciis magnetica; ii vero Meridiano, 

 fiqua fit- Rob.Hues.fart.^degloO.caf. 1 5. 



yLVWl.Beclinatio magnetica efife^ ri,fuperaxemfutijn rc dina 

 hbrati primitn',deindemagnetc exciti,motiis ab tllo 

 horiz.o-';tis pur.iio, cjuod direitio aut vartatio ofien- 

 dit,altero eitts polovcrfia le-irn centrmntender.te. 



* Declinatio ifta fit pro latituuine cuiufque loci , & peiu^ct 

 non a motu aliquo ab horizontc vcifus ccntrum tclluris , fcd 

 a cocius m.aonciici coiporis conucilionc ad cotam tellurcm. 



D d 1 Quantuffl, 



t.OlTlJ. 



gticiii.a. 



