Declina- 



tinnisva- 



liaiio. 



Vis raa- 

 gnctica 

 f ft ani- 



516 Bncyclopxdix Lib. XXXV. 



Quainum vero ferrum defceodat in omni horizonte . cogno- 



IcSrclicete.v iu'lruniento declinatono ^id Cdbenum lib. f. 



cap I SeJ dcmonfhemus , quod dcclinatio non iit ab attra- 



aione im-netis, vcrum a virtute difponente & conuertente.In 



vniucrsarc^rum natura illud opificis miraculum vcl inprimis 



fpeaanduin eft , quo corpoia piaccipua fedibus quibuldam 



fuis, &qua(i cancellis contincntur. Quam ob caulamaltra 



inota promota non confunduntur.-elementa non niUccnturxoe- 



lum terr;E non incurabit. Et inaffiieticx volutationcs a difpo- 



nente virtutciiunt , tam maioiisk dominantts, quam minoris 



5: obtempeiantis, licct niinim.e quantitatis fuciit Attraftione 



enim non pcificitur opus fed incitatione vtriulque, conuenien- 



te motu ad tcrminos certos,vltra quos non fit piogrcHus. Nam 



fi appellente vi declinaretvcrforiuni. tunc tericllacx magncti- 



to iapidc validilTiino magis ad fe verforuim conuerteret , quam 



cx mcdiocri,& fcrrum robufto raagncte tadlum magis declina- 



ret. quod tamcn nunquam contmgit- Prarrerea nafusferreus 



pofitus fuper meridianum in quauisracitudine.non magisattol- 



litobelumad peipendiculum , quam lapis ipfe folus inerinis: 



quanquam multo maiora pondera fic inftrudus conuellat & 



& attollat. Quod fi magnes vcrfus polum alterum acutio'.- tue- 



lit.verfusalterum obtufiot ; acutus terminusj fiue polus, allicit 



firmius magneticum ferrum , obtufus & craflus conuerti: fir- 



mius; orbicularis vero conuertit firmiter & vere; longus autem 



a polo in polum cxtenfus , irregulariter promouct vcrfoiium: 



mm in hoc polus verfbri| femperdefpcftat polum. Declinatio 



ctiamferri raagnetici in qua, conftanseft, nec ierrum magne 



ticum defcendit ad fundum vafis , fed permanet in mcdio 



conuerfum fupcrcentrum fuum pro debita fua dedinatione. 



quod non accideret, fi terra aut poli eius attraheudo deducereut 



fincm magneticiferri, vt ita dedinaret. 



XIX- Variatio dedinationis eft arcm meridiani ma- 



gnetici interveratn declwationem & apparentem: 



& eandem hahet caufam cum i/anatio- 



ne direBionis. 



Variatio diredlionis eft ipfius diftraflioquccdam , & motus 

 irrcgularis. In declinatione talis ctiam motus irie»ularis ani- 

 madueriituriciim vltra hmites defcendit, aut (copura ipfum ali- 

 quando non attingit. Eft igitur variatio dcdiuationis , arcus 

 meridiani raagnetici intcr veram declinationem & apparen- 

 teni. Propter terrcnas cnim cminentias vta vero meridiano 

 auocantur magnetica : ita etiam vltra genuinam conformatio- 

 iiera ferrura ( auda paululum conuerfione ) dedinat. Vt enim 

 variatio diredionis cft ipfius deuiatio-itaquoque ob eandem 

 caufim dcdinationis eit crror aliquis, licet plcrumquecxiguus 

 pdmodum Aliquando ctiam , cura nullafueritvariatio dire- 

 (flionis in honzonte , declinationis taraen variatiocfic poteriti 

 fcilicet cum aut diredt! mcridionaliter, id eft.fub ipfo raeridia- 

 no,robuftiorcs telluris partes eminent.ant cum minus ill.-c par- 

 tes potentesfiint, quamgeneralisnatuiaiequiritiautciira niinis 

 virtus altera partc intenditur,aut altera remittitut:quemadmo. 

 dum in valto occano videre licet. 



Orbis 

 magnciis. 



X X. Formalis aBm magneticus Jpharice ef- 

 fundttur. 



Supraomniumvirtutum magneticarum miracula Gilbertus 

 merito cxtollit orbem poteftatis in.igneticx , quem vulgo ap- 

 pelLini fph.Tram adiuitatis Eanamqueeft globorum mai»neti- 

 corum facultas , vt fufa fit , & extra corpus ipfum in orbescx- 

 tensa, forma vltia niaterix corporea:limites elata. Terrella fi- 

 quidem porcftatcs cxdcra funt in toto orbe poteftatis : & orbes 

 in fe , in quauis diftantia a corpoie terrellae , fuos habent pro 

 diametii ratione & peripheria- quantitate virtutura terminos 

 fiuc pundos , in quibus conuertuntur magnctica corpora. 

 Nequctamcn formas magneticas Sc orbcs in aere.autaqua^aut 

 quoiiis medio non-magnetico exiftere volumusiquafi acr aut 

 aqua fufcipeienr illas , ant illis informarcntur. Tantummodo 

 cnim clfunduncur formaE & realitcr fubfiftunt.quamdu ibi funt 

 magnctica. 



XXI. Vis magnetica eft animata:proinde & corpo- 



ra 



fnagnctica. 



Vetercs philofophi , Chaldnci , ^gyptij , & faniores Gr.Tci 

 mundum tocum anima quadam vniucrCili pr.Tditum cik-do- 

 cucrunt.Reclcp,ofcao.Ncqueenimraunduseftmonnrum,in 

 quo .1 ,x quidcm paitcs fintperfeax,viuidx,animata;ialia-vei6 

 impcrtcax.mo,ti,.v,&ina„imacx:fed cft cotum homo^eneum, 

 hoc cft, a"M"av,t..q„cp,,,aia,n,. quT quidcmanima&vitan 

 aI,,sfcproditpcrovg.-,,,,,,,,3,ii,.,i,fnucoreanis:& 



::&rurfusin aliis 



cft manilcl ,o,,,n al„s occuUior Qiiarc thales non fine causa 

 animatu.n I.videm magnctemeirevoluit qui par.eft & fobolcs 

 dilcfta telluiis , matiis ammat.T. Cctcrmn qu6d terra fit a.u- 

 mata, hunc in modura prob.i..ur. A tcrra & fole , viuentia cor- 



pora pleraque. Ita fi ex terr.x profundo eruatur glcba. & in fu- 

 prcmoaliqoo loco in aprico ponatur , non ita multo poft di- 

 if indta & iniulfa nafcuntur& crcfcunt gramina &herbx fine 

 vUis iaftis feminibus. Ex hoc, inquam , fundamento Hcrmcs, 

 Zoioafter,Orplieus,Gilbcrtus,Origanus.& alij terram ftatuunt 

 animatam, ipfifque aftrorum & terr.c globis animas intenorcs 

 aliignant:quibus totus mundus pulcherrima varietateflorefcit, 

 & tcira.antc ctiam conditas ftcllas germiuauit herbam viren- 

 tcm.Dilfunditurautein ille fpiritus vitalis partim aquar, partim 

 vapoiis fpecic per fubterraneos meatus, non aliter ac per venas 

 fanguis. Hi funt thcfauri tcrr.T. Hinc ab intcriore finu tcrrx, 

 qui totuseft ni.igncticus , nd fupcificiem vfque extenditur vis 

 illa vitalis. Siiie anima nnllum corpus eft eximium, pretiofum, 

 aut egregiuni. Sic & ftcllx fuas habent animas.Ncquc enim ex 

 inundoopoitet faccrcmonrtrum , quodpattimfit animatum, 

 partira inanimatum. 



XXII. Totmterrixglobtts eft magneticfts,fmo magncs. 

 ttnl tottu rnwidni eft magncticHS. 



Principio tota terra,quantaquanta cft, in omnibusfuis par- 

 tibus magneticam habct naturam, & hoinogeneam , i.e.viuam, 

 aniinatam,matricem. Nequecnim omnismagnes eftlapis, fed 

 aliquando elt glcba, lutum, ferrum , herba &c. Nam fublfantia 

 & virrus magnctica proloci, tanquam m.-itncis, & rerum, ran- 

 quam fcetuum , ratione, multis inlignicur nominibus. Et hoc 

 probe confiderandum eft iis.qui quxrunt primam niateriam,& 

 & tindurara catliolicam. Porro rerra terram rraherct , nifi im- 

 puritates illam vim impedirent.Nihilominus tamen cx hac aia- 

 gnecica vi hoc opcratur , vt fi porrio aliqua terrx , vcl terrenam 

 naturarapndominantemhabcns , cxtra fuum locum fit, eam 

 trahat terra pcrpendiculariter ad fe.Qijod fi a fole,luna,aut aliis 

 ftellis particula aliquaauellipolTet, xquc illa ad luuin totura 

 magneticura rueret,acinterreftiibuscoirenititur.Totusitaquc 

 mundus cft magneticus : quia amor ifte vnionis iu omnibus 

 corporibus cernitur. 



X X 1 1 1. Afagneticaphilofophia valde tlluftrat doclri- 

 narn devtta heata & miferd , adeoque doilrinam 

 theologtcarn & ethicam de virtuttbm c^ vttiis. 



Nam beatitudo vera confiftit in magnetica coitione & vnio- 

 ne creatoris &crcaturx rarionalis , adeoque in ffudio & imi- 

 tatione virtutis, & illorum qui virtute funt prxditi. E contrario 

 mifi^na verricur in magnetica coitionc & vnicione diaboli & 

 hominis,ade6quein ftudio &imicacione vicij.&illorum qui vi- 

 tiis funt dediti. Semper iraque cogircmus , Dcum & diabolum 

 clfeduos magnetes, &homincsinrtar tcrridiuerfis , vcl potius 

 aduerfis, motibus trahi ab hilce duobus magnctibus. Oremus 

 itaque Deum , vt ille iios ad fe trahat,& viiiat fibi in hac & fu- 

 tura vita, Amen. 



S E C T I O VII. 



Jn quA delincatur 



Pyrotechnia. 



Tcrr» 



magni 

 rr.sgm 



Vfaji 

 lofopl 

 inagn 

 cc in 

 a£tiui 



P R ^ 



C E P T A. 



PYrotechnia, qu£E & Pyronomia , eft di/ci- 

 plina compofita , de ratione conficiendi & vfur- 

 pandi varios ignes. 



Eftque generalisjvel fpecialis. 

 Generalis prascipic de natura,&; vfu ignis. 

 Natura ignis ertcalefacere , viere, congregare ho- 

 mogcnea, fegregareheterogenca, illuftrarc, attenpa- 

 re,&c. 



Vfus ignis per (e efl fouere, gencrare, iuuare, red- 

 derc aptum ad niotum : per accidcns corrumpere, de- 

 ftruere, frigefacerc&c. 



Pyrotechnia fpeciaUs cxplicat varia gencra fg- 

 nium , idque ratione forma ignis , & fubiedx ma- 

 teriar. 



Quantum ad formani ignis eft aflualis , vcl po- 

 tentialis. 



Qiiantum 



