21 8 ^ncyclopxdix Lib. XXXV. 



/t«rTiiIorum,aqux ardcntis trcs ac mediam, 



tum rufficit, vt omnia - „ . r • -l " 



H^c omnia vittco vafc cxc.pe & m fimo equino tnbus mcn- 

 fibus Ccpcli. S. i?irur ex h.sp.lx hgms hsreant. fpontc .mbnbus 

 acccnduntur : CiA hoc non omnino femper euenit:.! ud autcm 

 /- ...;..„./-r,.nn.cniilhsaauisextin2uatur. Pul 



vtia.naccenfusnul!isaquisext.nguatur.l'ulu.sautem 

 aui tacillime a.det, & cuius flamma vehementer cxurit, conftat 

 mno puluere , & tertia fulphuris ac Grsca: p.c.s parte. I X. 

 Iiduts pyrhu abfque ftrepitu IphiruUm eiictens i mantbu^. 

 fitdctrafto halimtro. Scdpulu.sille fineimpctu,acadduode- 

 cim fermetantum pafius extendit iaum:cum magnaemmvi 

 pcnitus ert impofr.bile.Detrafloenim halinitro puluisille fphx- 

 rulam quidcm fine ftrepitu emittit : fed in vniuerlum.quantum 

 c ftrepitu , tantum cx impetu detraxeris. X. Non folum (ub- 

 jeda .-nateria igncm variare folent ) vt cnim folidior efl .ti.i- 

 teria, ita i<Jnrs eftdcnfior. quia omnis calor talis eft ,quale 

 alimentum.^vnde folidiora aljmenta robuftiorem calorera effi- 

 ciunt ) fed ctiam modu^ afplicandi. Sufcipit e.iim vavietatem 

 anatura propria , & vim diuerfamex applicatione. Irabecillis 

 eft ignis, cu.n fupponitur : vt ciim carnes coquimus , applica- 

 turfub, vt loqi.untur, vtpaulatim vehementiusagat : nam 

 jenisnaturafurfumtendit. Proximushuic eft, quem vocant 

 reflexum : fi: cum fupra & infra applicatur, vel a latere, oppo- 

 fito latere vim i£;nis reddente. Hoc mollia metalla eruuntur 

 ex lapidibus , quibus iundla funt , & argentum ab aere fepara- 

 tur. Tertiu.ti genus eft ignis ambientis , cura vndique res 

 qua.n vrere tentamus aut coIliqua.e , ab igne fine follibus cir- 

 cumambitur Extremus modus eft , quo nullu.? violentior, 

 cumdifficillimasniaretiasduriffimislapidibus miftascolhqua- 

 revoluitius. Fit autem hoc modo. Vafalongitudiniscubito- 

 rum quatuor aut faltem trium , latitudinis dodrantis.craffitu- 

 diuis dipitoru.n tvium , in imo flexa , ac ad cubiti figura.n fere 

 for.nata , fine fundo , ex filice nigro maculis albis infperfo 

 fiunt :in medio longitudinis fora.ne.i, atque inco canal.s ad 

 vncuem collocatus, perquem fpiritus follium iiuus feratur: 

 in imo foramen , per quod materia liquata defce.idat. Ima 

 pars vaf.s obftruitur , eo ( vt dixi ) relifto ofculo , argilla & 

 catbonibus tritis fimul tufis , in formam caementi ac tena- 

 ciorem redadlis. Ha:c fic difpofita , a fimilitudinc manica 

 ■metallici ^icunxm. Implentut intus .nateria , qua.n liquarc 

 projiofitum cft ; atque carbonibus akernatim co.iclufus hic 

 isnis fummam habct vim , cunftaque necedc cft , fi non colli- 

 <iuantur, vri. Non vulgaris vtilitaseftfpiritus , q«i per cana- 

 leniexfollibus intus i.n.nittitur. Hic primo quod palam eft, 

 ignem accendit , & flammam fufcitat , ipfumque igncm cogic 

 vcliementius penetrarc. Secundo , cum frigidus fit , concc- 

 ptum a metallo caloiem cogic, ac intro pellit , atque fic ma- 

 teriam , in qua cft , difloluit. Tertio , fi quid liquatum eft, 

 nevratur prohibet , calore.nque mitigat. y<\.lgnis in cattis 

 (peculii foli obieliis accenditur; c[\iomam in p.aruum fpatium 

 radii folis plurimi coeunt. XII. Ignii ajphirulis cryfiallinii 

 infolefofitii accenditur : item a rotunda amphora vitrea aqua 

 plena. In his enim radij ex aduerlo coeunt , ficut in cauis fpe- 

 culisante. Verumvrendi & non vrendi par ratio in vtrifque. 

 XIII. Ellychnia qu£ non confamunturfiunt ex alumine plu- 

 tni. Sed c6.T)unc elt hoc omniferme generi cruftati lapidis,vt fi 

 ex eo ellychnia fiant,perpetu6 oleum confumatiir.ipfa vero ma- 

 neant. Videris hac de tc Cardanum lib.^. de fubtil. ia quo tra- 

 clatu paffim multa Pyrono.nica funt tradita , & huc .i nobis 

 tranflata. XIV. Lucerna mirabilis,toto anno ardens,fit in mo- 

 dum turris , (patio tttrris aucio , feu proportionaliter diuifi 

 iuxta multitudinem dierum anni. Si enim in vas maximum 

 effundatur oIeum,perfeuerante flam.na ellychnij fufficietin to- 

 tum annum. Vt veroperfeueret flam.naellych.iium comburi 

 non debct. Tale fic e lino Catpafio : hoc enim non vritut : 

 aut e lapidum cruftatorum filis : aut cx alumine plumofo, 

 vt modo dicebamus. Schema & fabrica.n Iucerna:vide apud 

 Cardanumlib. i.defubtd. Nos habcmus eiufmodi luccrnam, 

 quxtotodie, feu horis viginti quatuor, ardet X V. Summum 

 fecretHmpyrorechiiiefi,\gnem aftralem & fidereum intus in cor- 

 poribus naturallbuslatente.n excitareadmotoignc vfuali. Sic 

 vcrb. gtatia cinis e planta qual.bec philofophice calcinata , vi- 

 troHermeticefiglLitoinditus , admoto igni vfuali , vegetatur, 

 vfquc adeo , vt planta, cuius ifte cinis cft, ex fe pullulet, crcfcat, 

 &cxplicitiirmiam induat foimam ; nifi quod corpus eft cxilius. 

 Ro&ccuseft cinis?rofam dat. Calendularis: calendulam. Ninii- 

 rum vis feminaria, fcu chaos philofophoru.n,I:itct in ifto cincre, 

 & per igncn digcrente.n excitatur , feu in artum producitur. 

 XVI. Ignis foUri.s,feti Veflalis , fub a:qjinoi.1ii verni tcmpus, 

 accenditur,fi fpccuhim quodcunquc foli obiiciatur,& fomcs fa- 

 cile coiicipiens flammain diamctraliter opponatir fpeculo.Hu- 

 lus igiiis fomcs.modus accendcndi, tcpus acccnlionis^vfus in la- 

 boratonojihilofophico.&cuftodiacIcgatcrderciibniuvaKhun- 

 ratho in libro paulo ante citato X V 11. Ignis philofophicns efl 

 friptex.vn/i^ internm,<& duo externi. Intcrnus cft, qu. latet in 

 quocunquccorporc, nominatim in matcriatlnaurarcatholic.r. 

 ExLcrnuscft, quiexcitatignemiuternum catholica; matenx; 



quique patntut ex timfluta iain confefta.Inde cnlm fieri potcft 

 ignis perpetuus. Sed ha:c iufiiis difputata vide fupra in Alchy- 

 mii. 



S E C TI O VIII. 



In qnn dellneatur 

 G N O M O L O G I A, 



PRyECEPTA. 



GN o M o L o G I A , feu gnomographia, eft clifci- 

 plina mixta de ratione coliigendi gnomas,id efti 

 illuftres fententias. 



Eftquegeneralis, vel fpecialis. 



Generalis eft dc natura & vfu gnomarum. 



Natura eft in eo , quod gnomse debent efte breues, 

 &acutz. 



Vfus eft.iuuare memoriam & iudicium, gubernarc, 

 &difcurfum atque vitamadiuam. 



Specialis cft de difFcrentiisgnomarum,qu.'E fumun- 

 tur a linguis,aut difciplinis. ibi funt gnomje Hebrai- 

 ci, Grica:, Latin£e,&:c. hic funt gnomc-E theologicx, 

 philofophicjE,iuridicx,medicK,mechanicaE,velmifccl- 

 laneae. 



■R T. G V L /L. 



Gnor 



I. 



GnomologiA nm folum compleBitur gmmoi , fed '°S'> 

 etiam chrioi , noemata , apovhthegma- y 



ta,fytnbola. 



Itaque Gnomica. ■myiapiif^ . funt omnia fapienter, breui- 

 tct,& acute dida; fiue profefta finc ,ab illuftribus viris , fiue ab 

 oratotibus &poetis, fiuea theologis, fiueabaliis quibufcun- 

 que. 



1 1. Gnomologid fttmma genera fnnt-.gnomologia philo- 



logica , philofophica , theologica , ittridtca, 



medica,& mtfcella. 



Gno 



logi; 

 uific 



Sub Gnomologia philnlogica continetur oratoria & poe- 

 tica. Gnoinologia philofophica eft theotetica, vel pradica; 

 & harc eft m.agis excuka , magKquc vtilis. Gnomologia theo- 

 logica eft Bibl.ca , vcl ccdcfiaftica ; quo pertinent fcntcnti^ 

 Dodorum ecclcfi.T. Gnomologia iuridica, mcdica , & mc- 

 chanica nondum cft ita cxculta. Gnomologia mifcellanea pro- 

 ponit gnomas variarum difciplinarum. Et hxc eft maximc ex- 

 cuIta.Nos hoc loco cxhibebinius fpccimen gnomologi.-c heroi- 

 cx, & .nifcella.ie.x; arquc hic poftcrior crit partim Rabbinica, 

 partimTurcica,partim theologico-philofophica.partim mecha- 

 nica. 



GNOMOLOGIA HEROICA 

 id eft, 



Symiola Imperatorum 



Intres clafTes tributa, breuiterquccolleftaex 

 Nicol.Reufiiero & Goltzio. 



CLASSIS PRIMA SYMBOLO- 

 RVM heroicorvm; 



Continens fymbola Imperatorum ac Cacfarum Romanorum 



Italicorum , a C. lulio Cafarc vfque ad Conftan- 



linum M. 



I. C. lulif C&faris. Scmcl quam femper. Satius eft mori, ' 

 quam adffidua fpe & cxpedtatione vitam perdere. 



Prxftat infidiasyewc/ fubire. 

 &ua,m fic infidias cauere (einper. 



II. D.O^auifCifaris ^ugufti.TeRimlentL 

 Roraain lateritiam accepi, marinoream relinquo. 



Nccnil.ncc nimium:mcdiuin tcnuerebeati: 

 Teftina lente:Cit cito, fi bcne (at. 



III. Tibery Csjkris. Melius eft toiidere quam deglubere. 



Me 



