Sedio IX. iEnigmatographia. 327 



Idcm 

 temm» vidi eqiiitlem multos medicare fereates, 

 £! uitroprius, (y nigra ferfundere amurca : 

 Grandior vtfcetut/iliquu fiiHaeibm ejfel. 

 Et quamuu igni exiguoproferata maderent, 

 Vidi leila diu, & multojpeclaia labire, 

 Dcgcncrare tamen : ni vu humana quotaiinii 

 Maxima qmque manit legcret, 



De re peciiaria. 



Coliimella. Pecudes pro rei^ionis eocUquc ft.itu & habitum 

 corporis,&4SgC"iiini animi,& piii colorem geruuc 



J'arro. Herba in pratisad (pem fouificix nata , non modo 

 roii euellenda , fed eciam non calcanda : qum & pecus a prato 

 ablenanduni , & omne iumencum , vtctiam homuics : folum 

 cnim hominis cxitiumherba:, &:fcmitsfuudamciuum. 



Cato.V.^o cuidam coufulcnti.quam partcm rei luftics exer- 

 cendo celenter locupletaripoirct,refpondi,fi bene pafccrec. Rur- 

 siifque interros;anti , quid deinde faciendo fitis vbcresfrudlus 

 percepturus ellct.affirmaui.fi mediocriccr pafccret. 



Columella Omni pecudi larga pr.rbcnda funtalimcnta.Nam 

 vel exisjuus numerus ctim pabulo fitiatui, plus domiuo teddit, 

 <juam maximus grex,li lenlcnt penuriara. 



Vacca quamuis plena fa:tu,non explctur libidine:adeo vltra 

 ratura: terminos etiam in pccudibus pluriraum poUeut bland.c 

 voluptatis illccebra:. 



Sues ex omnibus peciidibus impatientKfimx funt famis, ita 

 vt aliquando fi iudigeant pabuio, non tantum alienam,fi liceat, 

 lobolcm.fed ctiam fuaracon(umant 



In omni gcnere quadrupedum (pecies maris diligenter eli- 

 gitur , quoniam frequenter patri fimiliore(tprogcnies , quam 

 matti. Omni regione maritosgregum mutilos eile oportebit, 

 cjuoniam cornuti feieperniciofi funt propter pcculantiam. 



De villatickpafiione. 



Columella. Antiquiirima, maxime in gailinario pccore fides 

 paftoris:qui nifi eam domino feruet,nullus ornichonis qujcftus 

 vincec impenfas. 



Resapiaria non tantiim curatorem fraudulcntum,fcd etiam 

 immunda: fcgnitia: perofa eif : aque ci>im dedjgnatur fi miaiis 

 pure habita eltac fi cradlarecur fraudulencer. 



Curatori apum cum aluos traflare debebit , cuilodiendum, 

 vti pridiecailus fit ab rebus Venereis,neve temulcntus,nec nifi 

 lotus ad eos accedat,abiT:incitque fereab omnibus rcdolentibus 

 efcis.vt funt falfimenca, & eorum omnia eliquamina.itemque 

 fcctentibus acrimoniis allij,vel c.rparum, csteraruraque icrum. 

 Virgilius 

 Sin autemad pugnam exierint ( namfa.pe duohm 

 Regiitis mcejfit tn-'gno difcordia motu) 

 Caniinuoque a limos vulgi o» trepidantia bello 

 Corda li et lorigeprs.fcifcere. Ndn.que morantes 

 Martttts tUe iru ranci canar in^ repat : gj- ■vox 

 ./luditnrfraBos fonituf imitata tuharum. 

 Ttim trcptdi tnrer fe coetmt, pennifciue corufcant, 

 Spictilaqtte exacuiint rollris. aptantque lacertos : 

 £.' ctrca ■ egcm , atque ipfa ad pntoria denfa 

 Mtfcentur,mazniique vocant clamorih>M hofiem. 

 Erfo vhi ver naBi.fndum,camp6fqtie palentes, 

 Erumpunt portu, cnciirritar : Athcre in alto 

 Tit fonitas, magnum mtfis, glon.erantur in oriem, 

 Frs.cipitefque ladunt. Non denfior aere grando, 

 Nec de concufsa tantiim pluit ilicegla/idts. 

 Ipfiper medias acies , tnfignibtts alis, 

 JngentiS animos angufto in lorpore -verfant, 

 Vfqiie adeo obnixi non cedere, dtim grauis authos, 

 J.iit hos verfafuga viUor dare terga coegit. 



De vineis & hortis. 



Varro. Terra cuiufmodi fit tefert.Vbi enim iiatura humida, 

 ibialtiusvitistollenda,qu6d inpartu& alimoniovinura nonvi: 

 in calicequsrit aquam.fedfolem. Itaque idco(vt arbitrorjpn- 

 niiim e Vinea in arborem afcendit vitis. 



Coltimella. Aptaelt furculis hominis vrina.quam fex menfi- 

 bus pallus fucris veterafcere.Si vitibus auc pomorum arboribus 

 adhibeas, nullo alio magis frucftus cxuberac : nec folum ca rcs 

 maioiera facit prouentum , fed etiam faporem & odorem vini 

 pomoruiiiquc reddit meliorem. 



Stcrcus vicibus non cfi: ingerendum , quod faporem vini cor- 

 rumpic : mclior cft materia viuderaiis exubcrandis congcftitia, 

 vel de vcpribus , vcl denique aiia quamlibet arcelllta & aduerfi 

 humus Priufquampomariumconltituas, quam magnum ha- 

 berc volcscircumraunito maceria , aut fofsa , ita vc non folum 

 pecori,lcd ne hommi quidem tranlitus fit, nifi per oftiurh.dum 

 adolelcant fcmina : nam fi ptius cacumina manu pcihada aut 

 a pecorcprxrofa fucriut, quara adole-fcaut, iu pcrpetuum cor- 

 Tom. 1 V. 



rumpuntur. Gcncratim aurcm artiores difponcre vtilius, ma- 

 ximencirabccilLr a valcntioribus prcmantur,qua: iiecvitibus, 

 nec magnitudincfunt patcs,ncquc paiitcr crclcunt. 



Valladins. Locis frigidis a mcridic vinctaponantur,caIidis 

 a feptcntrioiic , tcnipcratis ab oticnte , ('vel fi iiccelTe fit ) ab 

 occidente. 



S E C T I O IX. 



In quA delineattir 

 ^NIGMATOGRAPHIA. 



PRjECEPTA. 



jr^ N I G M A T o G R A r H I A i feii c-enigmatolo- 

 ./ILgia , eft difciplina mifcelianea de ratione colli- 

 gendi Eenigmata. 



Eftque geneialis, vel fpecialis. 



yEiiigmatogiaphia geneialis pricipit denatura& 

 vfu a:nigmatis. 



Natiira aenigmatis eft in definitione , proprictati- 

 biiSjCognatis, & diftributionibus generalibus. 



Definitio fit eiufmodi : .^nigma eft oratio verbo- 

 riim inuolucristcda. 



Propiietates funt breuitas , celcbcitas, acumen , & 

 inuolucrum. 



Cognata funt griphus, & qiixdam fymbola, 



Vfus xnigmatis eftdocere,acucre,& deledtare. 



Diftributiones gencrales funt, quod xnigma eftin 

 verbis , fenteutia , vel vtroque : quod cft in oratione 

 prosa, vel versa, &:c. 



.(tnigmatographia fpecialis explicat arnigmata ra- 

 tionelinguarum,veI difciplinarum. Ibi funt snigma- 

 ta Hebraica, Gr2ca,Latina, Geimanica, &c. hic func 

 anigmata philologica, philofophica,theologica,&c. 



R E G V L ^iE. 



I. i^nifgma efi obfcnrns inuolutufqHe fermo. 



Alij ficdefiniunt : iEnigmaeft obfcura fententia , per oc- 

 cultara rerum fimilitudinem enuntiata. Itcm : oiacio obfcuri- 

 tate allegorixad intelligendum difficilis.Iccirco & Vabins obf. 

 curiorem allegoriam nominat lib 8. cap.i^. Griphus pen^ 

 idcmeftquod xnigma, (eu a:nigmaticaqua;ftio. Noraenha- 

 bet a gcnere retis : quod inuolueretur quafi, quibus ad foluen- 

 dum proponebatur. Sunt qui dicant , a;nigraa liilum tantum 

 habete & locum , griphum ctiam ftudium & curam. Certe 

 & a:nigmacum , & griphorum vfus fuit olim inter menfas- 

 conuiuales : & quoniam iuter fcyphosproponebantur , xhAIk^» 

 i;vfiiH^m. diccbaiitur. Q ui non foluiflet , ci posna hsc fubcun- 

 da crat , vt poculum metum ebibcret. Porro fymbolaqua:dam 

 habent affinitatcm cum a:nigmatibus. Ita Cicero i. ad Attic. 

 author eft fymbola Pythagonca obfcure &occuIte fcripiaelTe 



Jtnigma 

 quid J 



as amt. 

 mainin. 



I I. Vftu &7ngrnattm efi pathetice docere , ingenittm ^'"'^ 

 acuere, & hilaritatem parere. 



Conceditur itaque vfus eorundem in iocofis narrationibus 

 in lufibuSjin fympofiis. In orationibus qui frcqucntius iis vtetur, 

 meiito reprehcndatur : quoniam vitiuni orationis maximuin 

 eft obfcuritas.Et vcro a:nigraata funtqua;ftioncsludicrs,qua; a 

 feiiis diftinilas efTe debenc. 



III. t-y^nigmata tam late patent , quamlate patet vaticus 

 Encyclopxdia. tunf."^ 



Diuifio ajnigmatum alia eft generalis , alia fpecialis. Gene- 

 ralis eft , quod xnigmata qu.xdam pofita funt in vcrbis tan- 

 tiim qu:cdam in fententia , aliqua in vtroque : ctiam in literis 

 & fyllabis. item , quod conftant prosa , rythmo , vel carmine. 



E e i Spccialis, 



