5C1 Encyclop^di^ Lib. XXXV. 



- 1 n. • i„t,rfii-am,ne verephyficacumpiouerbiaUter 

 ^U r /'XaiK confandantur. Ircm ad rnyrhologiam 

 phyfias '^■'J^^';^'^,;,,,. Sunteni.ncog„ata:hx difciphns. 

 & exciSem font.bns oriundx.vt vaius noftia akerius nont.am 

 £"u .5 admuct. Dcnique ad left.onem pr.fcorum autorum 

 &Tecentiorum ™a',«"X«^- adag.olog.a ^^^.^... ^^i&' 



iiftTr Vtrobique occurrunt Trx^^ifciai & s-afaiw»^)» hattenus 

 non fatis explicata & explanata, qua: adagiologia mehus exph- 

 cet atqueexplanet. ■ n. j- 



j. Obhafce& aUas fimiles vtiUtates adagiologia: Itudium 

 nobis debet elfe commendarum , cuius ftiH^i'»^^' & rudcm 

 nuarapiam adumbrationem beneuolo kaori lubiicere conor. 



C A p. II. Definitio proHerbij. 



1. Adaciolocia ed generalis & fpecialis. Generalis e(l tota- 

 lis & particuIarTs. Totalis tradat definitioncm prouerhi) , rei Sc 

 nominis Reidefinitio ira habet- 



z. Piouerbium cft fententia vulgo vfitata , antiquorum 

 ethnicorum fcriptis ad noftra vfque rempora celebris , ex fii- 

 crarum lirerarum hiftonis fumpta, fenfum eximmm ethicura 

 Juplici fynecdochefigurans. 



j. Hac definitiooftcndit, quid rei fit prouerbiixm.idque ab 

 omnibusahismfignioribusfenrenriis.ciualesfunt ^ip«ey«9'5'. 

 parabolx, yia-OT, jjf ««/, anigmata. difcernit. 



4. Genus in definitione eftTencentia. Prouerbium enira non 

 cft prolixa orario , 'fed fen^fnria , eaque paucis verbis compre- 

 henfa. Ha-c fentcnria non eft priuati ahcuius hominis , fed in 

 totum vulgus vfitata .V m>.v%u?it^i'^s. Ha;ceadem fententia eft 

 exantiquo"rum ethnicorum fcriptorum librisdefumpta, Jiqui- 

 dem de ralibus nobis hoc in loco fermo , non de illis quac Salo- 

 mouisdicuntur, aut fimilibus. 



y. Porro prouerbialis fenrentiafundamcntum fuum ac ori- 

 ojnem primam habet in hiftoriis facrarum hrerarum. Hoc 

 ■rrtc^hio^ poftea puobabitur. 



6. Nullumvcro prouerbium eft , quodnon ficmciTiorabile 

 di£lum ethicum.hoceft, continens pr.Eclaram aliquamadmo- 

 nitionem de viriute, virtutifque primiis. 



7. Vltiino du2 femper fynecdochc in omni prouerbio re- 

 periuntur, vnageneris pro fpecie , altcra huic concraria fpcciei 

 progenere.Arqueha:c indefinirionemprouerbij diifta, particu- 

 lari adagiologia melius paulo poft exponentur. 



8. lam facile eft prouerbium a cxrcris infignioribus fen- 

 tentiis difcernere. Proucrbia funr vulgidifta, apopthegmata 

 magnatum.Piouerbia ex loco fingularium fuinunrur,parabo]x 

 exlocofimilium. r.<J^ &;}^6"«; Ethicae funt fentcntia: & ex 

 naturse lumine fcaturiunt, prouerbia ex hiftoriis facris manant. 

 In proueibiis valec duplex fynecdoche.iu aenigmanbus «fe<p£jt- 

 otat fchematifmus. 



C A p. III. Fox prouerhij. 



I. Definitionem rei (equitur dcfinitio nominis. Voxproucr- 

 bium eft figurz compofitx a/>ro & -verium.Kstio nominis eft, 



quia in prouerbio paucis vcrbis aliud pro alio dicit^ur 



1. Dicitur eriam adagium, non ab »digendo,\t Varroni pla- 

 cer, fedper litetarummeraplarmum in vocumoriginationibus 

 vfitatiirimam rcm ab Hebrso riTn , ideft , acutc didum. 



Sane quod prifci illi fapicntes hiftorias (acras & carum Cei\- 

 fum ethicum in tam parua; feiitentii corpufculo abdcre tci- 

 uerunt , non leue ingenij atque intelligentia: ipforum acu- 

 men arguit. 



3. Vt vero Germani vocant cill fpricftniovt / quia prouer- 

 bium fift clegansdidum multorum verbis frequcutatum ; fic 

 Grxci ^x^iii/^ix* appellant a •pra^ collatiuo &c nCN , hoc cft, 



dixit, per literarum metaplafmum- Ratiocompoficioniseft , vt 

 infuperioribus. Nam nc ab ojjnjf deducam , alicnafignificatio 

 vocis facit 



4 lidem Grseci prouerbium etiam vocant >o'j^» 6x^ov. 

 Origincm appelbtionis alij aliter qua:rant. Mihi ira viderur. 

 Vox .')»ex(5V' cft pcr uiTcchtnv a pofteriorc fyllaba vocis Nim- 

 lod, abieda priore fyllaba. Ojiia enim proucrbium primum 

 infacris literis , ex quarum fcilicet hiftotia omnia prouerbia 

 funtdcfumpta , de Nimtodo loquirur.nondebetcirc mirum, fi 

 ab hoc principio oninia prouerbia Aojs. Bx.yioi fcu Nimrodici 

 appcUentur. 'Aipai^inai,- autem iftius fyllabica; exempla Citis 

 multa pafUm m linguis extant,vt in^v;>u,u Cra;cum cft ab 

 Hcbra;onDS abieda prima fyllaba , fic Grxcum «as a Grico 



9«>«^« > Latinum.muria ab i^five^s «^^t/g^tfW in accufanao 

 calu,&c. 



f. Hebra:i prouetbia vocant ni^tfJQ a ndicc qux figni- 

 ficat (■militudinem &dominium. In piouerbiis vrrumque v.a- 

 lct, fimilitudopioptet diaarum intclle<ftarum rcrum conuc 

 jj.entiam , & domimura , <^uia inter figurate difta principen) 



Cap. IV. Adagiolegia fartictilarii rernm 

 diU: iirnm. 



I. Sequitur particularis adagiologia , qua; artcm & ifyyo. 

 >,oyieu explicandorum prouerbiorum docet. Hic aliquid de 

 mco inftituto , meaque explicandoru.n prouerbioru.n rarione 

 d.cerc habco. 



1. Libe.^ter autein in hoc docirin.T gcnere palmam rribuo 

 omniu.n is^x^cif.ue^xp^jt corypnxo arquc principi Erafnio 

 Rorerodamo , cuius eruditioncni , diligeniianl , & eloqucn- 

 tiam inchiliadibus radiantcm (atis mirari, fatilquc verbis prx- 

 dicarencquco , & tateor pra^clarc omnia , mco quidc.n iudi- 

 cio,rra£lara : fed raincn hoc ita fatcor.vt pt.1: me feram ca, qus 

 Eralmus auroritate vcterom nixiis tradit , inyrhologic.afque, 

 quibus vti (olet , prouerbiotum explicationes , fimuf ex veris 

 hiftoriis valdeconcinnc dcdnci accnarrari , adeoque cerra me- 

 thodo & rationibus quoquc dcclarari atquc confirmari pollc. 

 Cuiusmca; afiertionis tcftem habco induflioncra , omniuin 

 bonarum dilciplinarum m.rrrem. 



5. Adagiologia pairicuiaris cdiiTcrit pri-cipuas partes dcfi- 

 nitionis proucrbij fuprapofita;:c(lquc, tuin dercbus proucrbij, 

 tum de vocibus prouerbji,quibus enuntiatur. 



4. Rcs prouerbii funtdiCli & iiitctlcd.x, fcu hi explicationi- 

 bus prouerbiorum attendendum eft ad .-« f«ro»& ad :i^>aiM. 



j.Ti pjjrivproucibij el^ res illa.quam voces prouerbij figni- 

 ficant. Diligentct autcm in proucrbiis -'o frircv eft pcrpendcn- 

 duin,quia hincomnis (equcns inreipietatio dependet. Multum 

 etiam ptodeft videre , adquam dilciplinain 7« f»JO» perrinear, 

 metaphyficani, mathematicam , pncumaticam , philologicam, 

 ethicam, perfonologiam, Theologiani dc Deo & creaturis Dei, 

 adeoque angelis. phyficam dc omnis gencris corporibus 1 atura- 

 libus , dc homine pnrcipne , & ftatibus bominum , hifturicain, 

 mytlrologicain. Notandum prxtcrca cft, pur.!imnc fit piouer- 

 biura & vnius difciplinx , aniropurumfcu aJ pluies&diucrias 

 difcipiinas pcrrinens. ' 



6. Hifce ciiim probcita confidcraris , fluet.J a/sim*, &ad 

 vcrumfenfumproucrbij ranto feliciiispcrueniripoteft. Excm- 

 pli gratia , In Trophoiiij antro zianciniiri,eil prouurbium. Hoc 

 prouerbium habeinus cx Grxcorum (criptis , quibus fuit m- 

 ?n;^u»>!e» & in vnlgus vfitatum olim, hodie quoque in no- 

 llroruin doiftorum fcripris haud inlolens. Origincin traxir er 



-hiftoria Saulis regis llraclitici , & notat aniraiaffcdi homiues» 

 iracundos,rimidos, muidos. Synccdoche gcncris eft.quod vari- 

 cinansin antro Trophonius inrelligirur Saul , iratus Dauidi, 

 ab eofibi timens ,e'deminuidens. Synecdochetpcciei eft,ho- 

 mines malos irafci temcre , agitari fpiritu timiditatis , inuidere 

 amicis, vicinis, collcgis. To piiro, huiusprouerbij cft varicinari, 

 antrum , Trophonius. Vaticinari cft: tciminus philolouicus, 

 antrum eft terminus phyficus & gcographicus , Troplionius 

 eftterminus hiftoricus, (cupotius inythologicus. Proucrhium 

 ergo hoc non eft purum (cd impuruni , quippe triujr; riiKipli- 

 narum terminis cuiiftans. Confarmario,(]u6d hoc prouerbiMiii 

 adSaulis hiftoriam pertiiicat , ex rzS fiinl inter ft-& cum fcnfu 

 coUaro ira cit. Proucrbiacx hiftoria facrarum litcrarum fuiit 

 funipta, vt haftenus cftaliquotiesindicatuin&capite iequcn- 

 te demonllrabitur. Quaruor autc.n argumcnra funt in hoc 

 prouerbio.cx quibus coIli!;irur ex hi(toriaSauIisc(re fumptuiii. 

 Priraumeft invocevaticinari. Narrat hiftoiia Saulis conucr- 

 fationem cum prophetis ctiam vulgi diclicrio fuilTe cxn^^ira- 

 tam. Secundum cft in voce antruin. Rurfus narrat hiftoria & 

 eit valde memcrabilc in ea , quod Saul captans Dauidcni iii 

 antrum cftingicfrus adparcndum naturi: necelhtati , Dauide 

 iiicoipfoantro latitante , &occalionem vIcKcciidi , li voluillcr 

 modo , Saulis nancifcente. Tcrtium in voce «<K?ffl>i®- , quafi 

 dicas , 7?£(pa» ctxs pafcens vel curans afinos. Annon narrat ca- 

 dcm hiftoria , S.;ulcm a parre fuifFc emiiruni ad qua;rcndas 

 amilfasafinas, vtquiuis rariocin.ari quear, agafbncin cgilfepa- 

 tris ? CHiarrum in fenfu vfitato pvouerbij. lu nulla hiftoria fa- 

 cra cuidencius exemplum rcperics iniulLc irx, vam tirnoris , in- 

 uidix.quim in hac Saulis hilloria , qua: peccata omnia nrouEi- 

 biuin perftringir. Quamobrem nulluin iameftdubium , quin 

 ex Saulis hiftoria cxicrit.cijmquehominem iniuftciialcentem, 

 fuam vmbram tunentein , aliis inuidcntcm notare voluerimus, 

 azipri TTx^oifux id etficiemus , dicenccs , Hic iu Trophonij antro 

 vaticinatusctt. 



Cap. V. AdngiologiapitrttcntarisrcrHmintelle- 

 Elinrnrn prioriu/i. 



I. Rcsincellcdlx in proucrbio funt priorcs vel pofterioies. 

 Rcs inrelled.c priores 111 ptoucrbio funt hiftori.c iii fcriptnris 

 V. T. narratx & confignata;, inde a crcationcmundi vfque ad 

 cc.npus captiuitatis Babylonicae. 



1. Acque hoceft»«wl^<.^«»ilIud,quodpaucimihi funtcon- 

 ccffuri quodque argumcnris veris.ccrcis , firmis cftprobandum. 



j. Primum arguracncuin ex ipsa hiftoria lacra cft petituin. 

 Hxcenim tcftatur cxpielsc , rcsinpopulo Dci, vel.coram po- 

 pulo Dei olim gcrtas in prouerbia vulgi abiilTc, vt Ninirodi 



ryrannidcm 



