Sedio XIII. Paroemiographia. m 



tytsnnidcm magni vcnatoris cornm Ichouah, G^n.io. obedicn- 

 tiam Ahrjliami par.uuis filium luum llaacum immoiarc ad 

 D:i mandatum , Gi'». ii. mXvTTtafKsirMMj Saulis prophe- 

 tam jgcncis. r.Sam. i a. Et h.x hiflorir nou taiitum m dido Dci 

 populo , fed eriam intcr Ethnicos variis fcnnonibus fucrunt 

 laclat.c Sc yncs^ifiiip^cit rcJditx. 



4. Scciindum argumencum cll confedlarium ex hoc primo. 

 Si tyrannisNimrodi , fidcs & obcdicnti.i Abrahami , rcpentina 

 immutatio S.uilis m.ueri.uu proucrbiisdcderunt, miilto ma^is 

 idcm pri:tHtithilloriaIo(cphi in rcsnio itoypti cxaltati nura- 

 bili rctum v.«i#57op»i , Molis miraculj taiua cdcntis coram Pha- 

 raonc.Dauidis, & Salomoiiis. Nam lofephi hllloria non potuit 

 latcic Gr.ccos jti^vptus vicinos, & iii i£<;vptum comedciorum 

 ac doclnnx- percipiendx ^ratii commcare folitos. Mons autem 

 facinora.Dauidisl-eliciras, Salomonis fapicntia totoorbc tcrra- 

 rum fjma incrcbueiuiu. Arijiic illud vcium cfl. Ergo & hoc. 



j. Tertium ars^umcntum eft ab ipfarum rcrum vcritate. Vbi 

 eft magnus conlcnfus n-rum diClarum , intellcSarum , verbo- 

 rum , cucumftantiarum , ibi certum ell: h.iberi veriratem, quia 

 ra «XttOi': !» Totfe \|.e:U'®.' OT>ti«i;iA-4. Atquc cum explicancar 

 proueibia mxta hilkirias facrarum litcrarum , talis cxtatcoii- 

 fcnfu. Er£;o. 



6. Quartum argumentum efl 3 cognatis. Mythologicas 

 prouerbiorum mteiprctationes aucoritatc antiquorum auto- 

 lum haftenus traditas,ncmo reiecit. Atqui mythologia: nihil 

 lunt aliud , quam hiftori.t facr.t V. T. poetarum prifcorum 

 figmentis inuoluta: Sc tedla;. Ergo. 



7. Quintuin argumcnrum .ib induftione cft.Hoc prouerbium 

 pcrtinecid hiftoriam creationis , illudadhiftoriam Abrahami, 

 jftudadhiftoriam Simlonis.aliudad hiftoriam Hiski.c , &nul- 

 lumcft prouerbium modo ex fxce vulgi non ficnacum , quod 

 non queac elcgancer ad hiftoriam aliquam ficram rcduci. Ergo 

 omnia proucrbia origine fua percinenc ad hiftoriam facram. 



8. Ciica hoc capuc lequenccs regul.c teneancur. i.Diligen- 

 tereft notaudum, vbii-o fjirc» proucrbij in bibliisocrurrac, fi- 

 ue id in hiftoricis , (iue in didaiTlicis libris fiat. Nam ctiam ex 

 hifce libris vtilitasqu.-tdam comparari poteft. i.prodcftetiam 

 annotare , quando t'« pitii» proucrbij in pluribus hiftoriis tr.i- 

 6tatur, vbi id priraum fiac,&; vbi fiac nocabilicer , excerpendum- 

 que quod fic 'xi'0; to» atiivm, rebus , circumftantiis , &: di- 

 £lis conueniens. ^.obteruanJum etiam eft , quomodo vna & 

 cadem hiftoriadiftiudis in pioueibiisdiuerfimodc n! pn-nS ex- 

 primitur. 



5. Vt Bellerophontis litera; prouerbio func cclebres , & di- 

 cuntur in eos,qui literas contra feipfos , nempc latores fcripras, 

 adeoque fibi exitiales fcrunt. Vriac Iiteras vocare cales folemus. 

 Vc ad foncem proucrbij veniamus , prirao cogitandum eft ro 

 ^^T<i»,quod cftnomen appellatiuum,liccrx,& proprium mytho- 

 lo"icum Bellerophontcs Deindc fcrutemur, vbi in facris literis 

 licerarum fiat mentio. Hicoccurritpotifrimiim Dauidis hifto- 

 lia, qui liteiasad loabam perfcrcndas Vri.E dedit. Hanc hifto- 

 liam meditanti , facili negotio in mentem venire poteft., Viia: 

 illas literas cfTc has ipfas proucrbio celebratas , Bellerophontis. 

 Qua: quidem aC^i7is tanto magis cft probabilis , fi etiam ori- 

 ginationem huius vocis Bellcrophontcs cxpendamus. Belleio- 

 phontcsenim eft vox compofita a SniW^^S in Ilracl & (patiioa 



occico.quafi dicas.cximius ille heros tam innocenccr in ifracle 

 occifiis. Siproucrbi) vfum, fi hiftoriam, fi voces inccr (e confe- 

 ras, inuenics omnia bene conftarc fibi, nulloque modo dubira- 

 bis , quin ex veris fontibus fic explicacum. Eodem modo le res 

 habetin aliisquoquc. 



C A r. VI. .Adagiologia particularii rerHm tiitelle- 

 tlarum pofleriorum. 



I. Res incellccfti piouerbij pofteriores funt echicae , id eft, 

 virtutcs,pri'mia virtutum,pcccata,pCEn2 peccacorum.&c. 



1. Huc igicuromnia cunt prouerbia , hic fcopus & vltima 

 meta, vt fintdocumenta& admoniciones deomnis gcneris vir- 

 tutibus,deprjemiis bonoium, pccnismaIorum,feu dc viti bene 

 beatcquetraducend.T.. Quod qiiii exrraomnem concrouerfiam 

 cft poficum.prolixius exponerc non cft opus.Profcdo fi proucr- 

 bia ex facris hiftotiis funcoriunda,& vcrohilforia; facra: exem- 

 pla&cypi func rerum (piricualium, necefiario conlequicur , ta- 

 Jium rerum , hoc eft , benc bcaceque viuendi doctuncnta ac re- 

 gulas in proucrbiis fuppedirari. 



;. Daro ergo prouerbio, & inuenta hiftoria,ad quam debet 

 teduci.mox cogitandum eft adagiologo, ad quem locum com- 

 rnunem pertineat , & quomodo ad infticutionem , redargucio- 

 ncm.adhortationem & confolationeni inpietate&probiratcfa- 

 lat. Quofafto, fincm illum adjgiologusfueritallecutus , ad 

 luem omnis hxc^rgKyin^Ttiadcftinata eft,& inquo plenc tan- 

 lem acquicfcat. 



4. Ac qucmadmodum hiftoria facra , qua: materia eft pro- 

 urbij , ad fenfum proucrbij , fi forte a a7.<gji««pf«poif non fit 

 pulatus , eruendum facic : fi contra fcnfus proucrbij cognitus 

 adhiftoriam, fi larcac inuenicndam atqueanimaduertendam, 

 noi parum confert Qualc quid in hoc,D<o««^rj,apparet, 

 Tom. IV. 



<;■ Hic 10 po.-oKcft particiila j-^c'", qu.i; paucarum litcrarum 

 fonum notat ab Hcbra^o Rcfch , dciiide Dion nomcn pro- 

 prium. Ua^oifuoy ^uipoi fcribunt , dici in panciloquium , qiioJ 

 ab humanitarc profciffum fxpc graucscontcntioncs componir 

 & (cdat. Scd cui hiftori.v facix origincm huiiis proucrbii accc- 

 ptam fcrcmus.Vbi to y^-I, vbi Diolicm rcpcriemus ? Paucis huc 

 atccndc. Habcmus 10 pDio»; halicmusetiam morale proucrbij 

 qu.rrimus hiiioriam. Eccc.dum animus huc fe .itquc illuc ver- '^ 

 tit , Gidconis hiftoria in mcntem vcnic , qua; cgrcgium cxcm- 

 plumuobis prxbetillius virtutis, quam modo atcigimus , qu.c- 

 qucvcrborum humaiiirate hoinincs iratos fibi placat. Ncmpe 

 Gideon Ephraimit.is cumultuantcs plarauit & a malo ip(o- 

 ruinpropofitoauocaiiir , hrcuiquidem illa ,fcd prudcntc , mo- 

 dcfta,comi orationc. Taljs crgo oratio cft >^ / illud. Porro no- 

 men Dion extat in voce Gidcon abicclis abiicicndis &tranf- 



ti 54 

 pofitis tranfpoiicndis. Mctapl.ifmum ita rcpr.xfento Gideon. 

 Nihil non video in h'.c piouerbij interprccacione quadrarc, hi- 

 ftoriam, (cnfum , vcrba. Piorfus ergo confido vcram originera 

 prouerbij ellc cognicam, monftraram.cradiiam. 



C A p. VII. Adagiologia particHUrU lixc- 

 rv/xiai; vocurn. 



T. H.TC derebusprouerbij, (cquuntur voces,quibusprouet- 

 bium enunciatur , qiiarum pr.tcipua obleruacio elT: in ofM,itvfiue, 

 & ornaru rhetorico. Ac 'o[.:u-vfA':ca/ vocum in adagiologii oblir- 

 uari, mulcum inrereft, quia irx^oii.:ioy^uipci ablque hac fcpe in 

 ahfurdas explicariones mcidunc , dum diuerfas vocum proucr- 

 bialium fignificacioncs ac ienfus ignorant atque confundunt. 



1. 'OfMvvft.'iMi voco vnius vocis plurcs fignificationcs , qua: 

 vel omnes propri.c funt , vcl qu.-dam propri.t & reliquac im- 

 propri.c. Vnam autcm caiidcm voccm plures pollc habere 

 pioptias fignificationes pro varii orii^ine, cx hac vocc p/tign eft 

 manifeftum.H.rc enim a ssAn-nai fignificat percuilioncm.a w^«- 

 ^of.oif , id cft , huc illnc va^or , fignificac tradum feu fp.acium 

 alicuius loci , vbi liceat huc illuc circumnagari atque oberrarc, 

 aTaAixa, i7^u,i(sv, notat rctia,qiiibus ici£ implicantar,ab nhy 

 /eA,-;r,fignificat calyptram.qui focmina caput tegic. 



3. Cumautemin oinni vocumgencre , cumptouerbialium 

 ofi.mvft'M notabilis elf , fiue fignificationis proprix , fiue eciam 

 improprix. Sed illius prxcipuc e(t habenda ratio , refulcacque 

 parcim ex 'ons^pCoyjia. , partim ex fynonymii linguali. tx 

 ofcep$oy}ia. , cum vox Gixca , in qua fcilicec lingua prouerbia 

 inicialicer lunt prodita , habet vfitatam fignificationem ex ori- 

 ginefua, & inufitacam ex 'ofioipfoyyix vocis cum Hebrxa vocc, 

 in qua lingui materia omnium proucrbiorum originaliter ha- 

 bctur. 



4. Sic Pythagoricum prouerbium eft ^ xvaf.nj i?r'~^:Sj', , a 

 fttbi} abflinere. Scripcores , qui .id homonymiam vocis y.vaf'.(^ 

 non actendunt, varie fc coiqaenc. quid hoc (ic prouerbij , cur 3. 

 fabis abftinere Pychagoras prohibuerit , aliis aliter de hic re 

 fcnciencibus. Aft adlaiogus vocis x.vvfoiSr e;.ca.tvfii:ui confidc- 

 rac, quK fi a r~n3D dcducacur , notac lcgumen , quod fabam 



vocamus , quia fruflus fuos morcomnium lcguminum ccCTit 

 folliculis, fin autem ab Hebrxo :\us(p:'o}ffi \an fermenta- 



f«»j,deducas, per metaplafmum literarum, aliam habetfignifi- 

 cationeni ; ttimque t xvifini' «/ri^oSj cft a fermento abftinere. 

 Huiufmodi o»ot<<fCej:« feu potius o;.fgi%,7rD:ic. Pythagorain 

 niinimc dcdecuir , vtpotc philofophum & liiiguarum pcri- 

 tum , funt qui lud.rum natione , ccrtc vcl .5-j?7vi-ui'«» , vcl ex 

 corum numcro, quos tiijhc.tii vocariint , fuiflc crcdo. Sic faci- 

 ]c & in promptu eft iiitelligcre , quid fit t y.vafi.m am^aX,, 

 Nempc nihil aliud voluit l'ythagoras hoc diclo fignificare, 

 quam vt a fcrmento abrtiricjnius , fenfu myftico , qiiodque 

 Paulus monet , vt expurgemus vcrus fcrmentum maliti.i; & 

 verfutix , ac viuamus in azymis vcritaiis & finccritatis. Reli- 

 quaproucrbiade fabis loqucntia cx hoc eodcm foiite oportcc 

 interprctari. 



f. Homonymia autcm fynonymialis eft , cumLatinavox 

 ob fynonymiam cum Grici vocecxHebr.ro of^ts^p^^^f"^ ho-- 

 monymi, diuerfas fignificationes habet. Hoc quomodo ve- 

 rum fit, declarabo aliquot proucrbiis de gallo & galliai (b- 

 uantibuSj qu.i: nifi ad hanc oftan.jK/o^attcndatur , funt <J'uir»o';)&. 

 Sic crgo accipe. Multa funt prouerbia , in quibus to / sjroi eft 

 dc eailo & tralllni. H vc auie.m vox "allus fcu CTallina cft: val- 

 de ifx.atvfj.'^ , partim ptoptcr diucr^aforigines , parcim propter 

 o,.{r;(pe'oyy.M, parcim proptct fynonymiani lingualem, (eu quam 

 habct ad Grajcas voccs , a^iy.-mi , a,.ixTfi'uia & uMx%^;, 

 vfurpaturque ha"c vox cxtra & in ptoiieibiis. Extra proucr- 

 bia duas habct fignificationcs , comnuinem & gentis pro- 

 prinm. Ibi fignificat auem medii nofie laudancem , cancn- 

 tcm.homines ex (omno cxcitantcm ; quam Latini cam ob 

 cjuiam ab HSn , /<j«af •«;>, gallum ; Gcrmani a canendo, IniU/ 



Ciacci ab excitando e lccto«>!XTrg^ vocant. Hicgentem de- 

 notat a patrioti gentis Elifcha , vnde eciam Getmanica vox eft 

 vccffc^. In proucrhiis hacc vox gallus fcu gallina icidem duas 



G g 3 habcc 



