554 Encyclop^dte Lib. XXXV. 



habct fignificanones, vnam qua IfLaehus, akera.n qua facei- 



ca voce «Ae«7»e^f ab ;^es».>iVw per w<?N)o>.7.« , Po"«'°' 

 eftabEli. Hla fignificatio occumt in prouerbus . alb£ gaUi- 

 „£filiia,'quo intelligitur homo quifpisni heroicns , ex pta:- 

 clara profapia , qualis olimcrat Hraelirarum , ortus, lacgal- 

 linaceitm , qao ligniiicatur infignis felicitas quahs (ciiicct If- 

 raelitarum fuit teiram hae & melle fluentem incolcntium, 

 abftinere a gallo candido , qno monemur homuies fanflos 

 non l«dendos , feu , vt pfalmus loquitur , vnftos Dci non cHe 

 tantrendos , quemadmodum a lacobo manus abftinucrunt 

 jnfe°nfi hoftes Efau, Laban, vicimSichemitarum , Thrax gal- 

 lina Syro par,<\\xo prouerbio in colloquio Augufti Imp. & Ho- 

 ratii tradlato erudimur , honiines tenuis fortun.T fepe co pro- 

 uehi vt diuitiis & glonacum Jitiirirais queant confcrri,qui: efl: 

 rctutn humanarum vicilfitudo. Hxc fignificatio valet in 

 prouerbio >«»»? '•''""• gaHos caftrarc , de frurtra agenti- 

 bus. Saul in odium Dauidis facerdotes Nobi , poRcros Eli 

 occidens, frulha laborat. Quid enim Dauidi nocuit ? Ajax 

 apud poe'tas fues per infaniam maftans.putahat fc VlylTis focios 

 ^na<aare. Qyid hoc Vlylfi nocuit ? Vterquc >«'»,s« 7-if«»H gal- 



loscaftrat. 



f. Hxc breuiter de ifiaivKiet propriarum fignificationum. 

 Non minus autem in proueihiis vfitati funt impropriarum 

 fifnificationum afnmfiiai , quac nonnunquam funt duriufcu- 

 IXjVteaium audacia fit prjemollicnda hifcc fonnulis loqucndi, 

 iSxtri , vulgo dicitur. 



C A p. VIII. AdagiologiifparticHldrti ornatin 

 rhetorici. 



I. Ornatus thctoricus eft vel ncceffarius vel liber. NeccfTa- 

 tius eft i-.i duabus (ynecdochis contrariis vnageneris pro fpecie, 

 altera fpeciei progencre.In prima fynecdoche gcnus cft to p>trs«, 

 quod eft vniueifaliter diftum & multis rebus poteft tribui & 

 accommodari , fpecics cft hiftoria facraaJquam vniucifaliter 

 Jiflum coUineat. In fccunda fynecdoche haec ipla ficra hifto- 

 ria eft fingulare feu fpecies, genus vero cft locus aliquiscom- 

 munis ethicus feu documentum morale , cuius illa hiftoria cft 

 cxcmplum. 



1. Quamobrem adagiologi officiumcft hafce duas fynec- 

 doches in omnibus prouerbiis probe fcrutaii , vt primo fciat 

 rationem ci -nS fiirai inueniendi facram hiftoriam , deindc cx 

 Lac hiftoria Jocum coramunem traftet vtilem ad bcnebcate- 

 que viuendum. 



}. Vetus didum cft , iiii artiOJytrii^ , nihit fme Thefeo 

 Ergo nihilfinc cxcmplisqux meus inhac rf)^yo>.oyia, fint The- 

 feus. Exemplum ergo (it , eui nuUntn erat negotium , Harme- 

 nemcondidit. Hiclibetinduas fynecdoches, quibus hoc pro- 

 uerbium conftat, inquirere, vt eius verum ac natiuum fcnfum, 

 alioquin •TOjjifcia^^aipaif incognitum , litcris ccrte non prodi- 

 tum,teneamus. Gcncrale hoc cft,quod prouerbium loquitur de 

 quodam otia agente.qui condiderit vel muro cinxeritH.nrmc- 

 nem. Sic cnim in Gra;co quidam Icgunt , o? k^e» i^pt «vt». 

 a(f3//!u/ iTei^in. Nam etfi a^iB^vi notat fingulaie opus , quod 

 jnuris fuit circuindatum , tamen quidnam id fuent , hortus, 

 pagus.oppidum, arx.incertumeft.aut quolocoquavein regio- 

 nCfitum fucrit. Quoniam autem fupradeclaratnra eftjprouer- 

 bia cxfacrarum literarum hiftoriisfluxifle , qaorfum Iiocpra:- 

 fens quoquepertinet , videndum eft an tentando fcrutandoque 

 ad certam aliquaiti hiftoriam facram queamus peruenire , qu.c 

 ad rem faciat. Dum vero hac rationefcrutamur , tria indicia 

 fefe otfcrunt , quibus perfuademur, Dauidis hiftoriani luc agi. 

 Primum , Dauidis otiofitas & OTAowfa^-fts^Kw',) , curiose in 

 tedo fuatum idium obambulantis , & quid leium in vrbe 

 agetetur circumfpicicntis. Sccundum , Dauidis diligciuia iu 

 reftituendis ac inft.iurandis &firraandis mutis Hicrofolym.x. 

 Tertium , vox , a^fd/jn , qux conucnit cum Hcbr.\;a f^ljoiN 

 qus & m gencre palatia notat,& peculiaiiter ia pfalmis vfjrpa- 

 lur , cumdepalatiisHierofolyma: f(:rniocft. Hilce tribusar- 

 gumentis moueor, vt ftatuamdidum prouerbium , in Dauidis 

 ni^ftoriam competere.emfque alias fatis, prsfcrtim iu .xdifican- 

 da. Hierofolyma.ftrenui otiofitatem perfiringerc. Hadcnus cft 

 piimafynecdoche. Ojantumattinet aIteram,poteftdupIex do- 

 «rina ex illa hiftoria fiue ex eius prouerbio pro diueifitatc cir- 

 cumftantiarum conftitui. Primo \\xc,Oliadant viiia, deindc 

 nsc, luHui cadit fed Dem eum rejtituit. 



' Atque r '" "■ 



vt Kxjisi T?iT(f, x«,y) ~iTTu,'d.\M a tropo.vt.HoOTo homini dtmon, 

 ''utnT^'^^ ^ ^"'"^ f<:ntentix,vr, Ant regem autfatuum opor- 



C A P. IX. Adagiologia fpeciaUs rerum diEiaridm, 



-w Imgula , & omma ptouetbia fpeciatim & mmutatim cxpl.: 



cat. Non enim fatis eft dicere, quid fitprou';tb;um & in genere 

 artcm cxplicandi proucrbiadoccre, fcd oportct etiam in fpccie 

 ad praxin acccdere , & prouerbia apud piobatos autores paflii» 

 occurrentia ordine concinno enarrarcaEqucdifponerc. 



X. Adagiologia fpecialis cftreruin & indicum.Rerumeft, 

 cum ordinercrum obferuato ; qnas t» p«7-o»cxpiimit,pro»crbia 

 Icgitime difponuntur atquereccnfentur , qui rciuni ordo cum 

 ordinc difciplinaruin congruat. Siccnim facicndum eft adagio- 

 logo. CoIIigat omnia proucrbia vbicunque ea apud probatos 

 autores extitcrint , corum fontes cxdiuims hiftoriis monftrct, 

 vfum edoceat , quo fafto fingulafuo loco mcthodictdigerat, 

 fummoloco eaquxconftant terminis gcneialiirimis , nicdio 

 qux Ipecialibus , vltimo qu.r fpccialillimis , qui quidem labor 

 non vnius dici f uturus eft , cum in cenfiim cx Erafrai Chiiiadi- 

 husquinquc milliaprouerbiorum cii-citerrcfcrridebcant,necfit 

 dubium , quin plura ei libris antiquorura oratorum & poi:ta- 

 rum addi qucint. 



£go , quicorapcndium traffcm , exmultispauca delibo; & 

 in phyfiologia lupi periculum faciara , quomodo piouerbia ad 

 hanc categon.ini fpeftantia pcrtexi queanr, qua ratione inrc- 

 liquis phy(ioIogi.« partibus , nec non in omnibus aliis difci- 

 plinis fe i^imilitcr adagiologus cxercere poteft. Id autcm c.k 

 gencrali if^ttiiiyix oportct elie praEcognltum , prouerbia qux 

 dclupis loquuntur , Saulis hiftoriam notare , idquc propter 

 hafce caufas. i.quia Saul lupino & tyraniiico fuitingenio i. 

 quia Dauid in plalmis Saulcm &ciuslaiellitium lupis conipa- 

 rare folct. ^.quiavox i.ungi lupusin voccSchaul, ^t^t. latet.vt 

 proptcroi/^^i.^oj^v^^SauI fit Aux^s. Proucibiaita habciit cuin 

 hiftoria& fentu. 



Prfl«tr^/K»3. Lupusnoncuratnumerum. Hi/loria.S3u\ vii'a 

 vicc tvrannicc occidicurat S^.faccrdotcs Nobi. Senfm. Tyrau- 

 ni fine modo ftuiunt. 



Proueri.Lvpi illum videre priores, Htfiotia eadem fcd ita li- 

 mitata. Nobi facerdotes , vt Deus forc prxuidei at. a Saulc oc- 

 ciduntur. Senfus. Fatamutari ncqueunr, C8 h.Ut follcilfe^ll/ 

 mythologic^e, Lupus prxuilo Iiomini voccm adimit. 



Prou Lupi decas Hilioria. Saul decimas violciner cxtorquet 

 afubditis. Senfeu. Viuiturex r.ipto. 



Prou. Lupinum potum. Hifioria i^ fenfu^, vt antea. 



Prou. Lupus pilum mutat.nonaniraum. Hijlcria. Saul Da- 

 uidibenignepollicctur , nihil prc'?ftat. Senfut. Impij homines 

 funt & manent hypocnta:. 



Prou. Lupo agniim eripcre poftulas. Hiftoria. lonathan pro 

 Dauideapud patrem deprecatur.cuieum reconciliare Itudet.fcJ 

 fruftra. Senfm. Malorumhominum animi funtar-ois),,. 



Prou. Lupus prius oucm vxorem ducat. H/ftoria Cp fi^ftif 

 idcm. 



Prou. Lupi venatus. Hiftoria. Saul potens venator Dauidi 

 infidias tcnciit.nuHo cfFcdu. Senfir. Vani lunt coiiatuSjVanx & 

 inccrta' (pes humanaj. 



Prou. Lupus liiat. Hifloria cadcm. Saul,cuius iufiu innocen- 

 tiura iacerdotum languinem occiforum ttrra hians imbibcrat, 

 fruftra fecfiatur Dauiacm Senfus idem. 



Prou. Lupialas quxreie. Hftotia. isbofcth fiuftia conatiir 

 retinere regnum patris Saulis , qui folebat alatis veftibus vti. 

 St«yi«, vt antca. 



Prou. Lupuseft in frbul.t. Hiftcna. Saul magos & fjgas C2 

 Ifraelcextcrminauciat , & tamcn iple (again iii Eiidcr in aii- 

 guftia conftitutus confulit. H.rc in coUoquio illud ei,naa' ho- 

 minein non agnofccict , occinit, & propter taftum hoc ani- 

 mum eius acriter pupugit. Senjiii. Mille tsftes confcicntia& 

 confcientix- 



Prou. Prxcipitiumafrontc.Iupi atcrfo. Ff //?£»•«'<?. L^auid in 

 tcrra Ifraelis mancns a Saule niininie tutus eli , fugiens ad tx- 

 tcrosreges Deum oftendit. Senfus. 



Incidit tn ScyUam, qut uult "jitare Charybdim. 



Trou Lupis non patccndum. Hiftcria. Ihiiiftxi Saulcm de- 

 bcll.mt. Septcm veroviri ex poflcris Saulis a Dauide in ruiccin 

 aguntur. Senjus. E;^« Jtoj 'UeiKot o«|oyi. , fcmpcr imuftas Dcus 

 vlcilcitur iras. 



Pr^«. AIc luporum catulos Hijloria. DauiJ femperadhi- 

 buit fjac menfx MephibofcthumSauIisfilium.Nihilominus ta- 

 nien a Simei homine familix Saulis conuiciisamarulcntis pio- 

 (cinJitur Senfus. Omnia funt iugr.ita,nihil fccifte benigne eft. 



i'ro« Lupus ante clamorcm feftinat. Hiftcriaprior. Saul Da- 

 uidcm in delerto perf.quens cum fcftinatione recedere cogitur, 

 audito l^hilift.Tosinrerram irrupifle. Hi/loria pofterior.Noaam 

 pcrfccutioncm Saul molicnsin Dauidem ita confunditur, tc 

 Dau;deni acclaniantcm impune abire finat. Senjui. Variis mo- 

 dis pij liberantur. 



Prou Lupus aquilamfugit. H;/?m<i. Saul odit & omnibus 

 modis infidiaturDauidi,qui tamen inftai aquil.x cuiufdam om- 

 nepcriculuraeuadit , taiKlcmquc.-iSanie & omiiibus holfibu; 

 libcratur. SenfuicW, vtantea, de finahliberatione iuftorum. 



."rD«. Lupus lupum .furfurcin agnolcit. Hiftoria Doeg i"? 

 Siphiri applicant fcSaulis monbus eiquc proditionibus D.midi, 

 tum alibi.tum incolle Hachihc latitantiscratificantur. Senfit. 

 Similis fimiligaudet, graculus graciilo aindet. 



PrK. 



H 



