558 Encyclop^di^ Lib. XXXV. 



Myiliolo- 

 gix viili- 



MS. 



j-j » «.,5 <le rc Nara/K comes lib. i. Mythol.cap.i- fic 

 ffr fvn uafa Ph lofophu-epixcepta fubliis .pfis fabulis au- 

 ' nntmebanwr :quippc cum nou ira mukis amus ante 



A^r s A Son.s, ^ cll^toium phUofophotuni tcmpora. 

 omnn Ph ufoph.o: dogmata non^pevtc , fcd ob(cute, fub qu,- 

 bufl m .nregumeutis f^-aderentut. Gtxa enim . cu.n occultaui 

 phSph^«5' lat.onemab ^gypfis m patnam adaux.ffe.u, 

 £ e aLi.rab.ies.n vulgus cde.cntur , quod .Ihs mf pc.-^^c- 

 ptis ah rch-iione & ab o.nni probitate p crumque .d tac.lc dc- 

 Fc fcat • & mli pcr fabutas ph.lolophati clam ca-perunt. De.nde 

 ciim fequcKibus tcmponbus res fu.lTct aenudata,omn>fque re- 

 aa ph.lofophandi rano ex his in luccm cduila , pauc. fabulas, 

 antiquum philofophi.E domicihum.vt ita dicam.rcfpcxerunt. 



1 1. Jmemh fabnLmm ejt fuawffmum htmam viu 

 ' condmerjtitm , ac earnm dtrwnmrwn , quM m vita 

 pAtmur,non mediocrefolatmm,& denicjiie fhilofo- 

 jihumtturalu & moralts arttficiofum ymtolucrum. 



Plato z,de >-e;i.ptimarapueroram inflitutionemab honeflis 

 fabulis incipere lubet. Cuius rei caufa eft infignis vulitas fa- 

 bular Jinrde qua DionyfiUt Halicarn.ift. 1 .remm autiqttarum 

 fic pronuntiat:Nequem.hiobfcurum cllcquis cxiftimet, quod 

 e Gricis fabuhs nonnullx funt hominibus pcrutiles : a\ix fi- 

 quide.n funt.qucc naturi opera fub fabuHs contincantiahs hu- 

 manarura calamitatum habent confolationem : aU.t terrorcs 

 animorumqucpcrtutbationesanobisdepcUunt , opinionefque 

 parum honeftas dcftruunt : aliae alterius cuiufpiam vtilitatis 

 causa faerunt inuent.ic. Sedhanc tantam fabularum vtihtatem 

 plenius indicat infignifllmus Mythologus, Nat. comesl r. c.i. 

 hancin fententiam. Nosvniuerfam fabularumdiuifio.nemita 

 faciendam cenfuimus ; quod alix fabulx naturac fecreta conti- 

 iientialia: fortuns inconftantiam declarant.nofque ad eam forti 

 animo ftrendain inftruunt : a!i.E ab impuris opiuionibus & cru- 

 delitatc . atquc ab omni perfidia & impura hbidine nos retra- 

 hunt : alii ad deterrcndos homines a rebus turpibus lunt in- 

 Mcnta: : alis cohortantur ad ftrenuitatcm : ali.E ex auantix for- 

 dibus nos en^uiit:aliaead depriraendam temeritatem confin- 

 guntur : alia:'ad virtutes nos alliciunt, ad intcgritatcm vitx , ad 

 fidem, ad xquitatem, ad religionem : 3.\\x. ab omnibus denique 

 ■vitiis nos reuocant. Etpauliant^e : Ciim turbx fceminarura 

 & impcritae multitudini rcligio , & deorum metus , &c fides, & 

 probitas,& tempcrantia cfiet in animis infcrenda.qui ncque Dci 

 naturam mtelligcrent.ncque integritatem rapina:aclibidinifine 

 aliquo deoruin inetu anteponcrent.non folum fabulofa: dc diis 

 narrationes a fapientibus fucrunt cxcogitatae : fed etiam fabu- 

 !ofjeiinagines,&pidur3E monftris prope fimilcs introduda?. Sic 

 fulmina loui tributa funt , trideus Ncptuno- fagitta: Cupidini, 

 fax Vulcano, ac varia terrorum inftrumenta diis ca:tcris Nam 

 cum minime fitcxpugnabilismortalium natura , neque vali- 

 diflimas machinasexpedet;quippequ.r omuium calamitatum 

 femina intta fc contineat, fivcl paululum oculos ab illius cu- 

 ftodia Deus deflexent : pet fc , finealiis pugna: inftrumentis, 

 eontinuolabefaflabitur. Audiamus etiam Botmeum de ratione 

 difiendt cap.(> Hiftoriaeftqujedamfabulans fiue mythologica, 

 potiffimiim de diis gentium ; qui cum in libris vetcrum cthni- 

 corum vttamque fermC paginam occupent.vt antiquos fcripto- 

 resintelligamus , non tantum Ethnicos,fed ctiam Chriftianos, 

 oportet nosetiam iftarimari, & locos communes mythologi- 

 cosconficerc. ficut animaducrtimus fccifle viros prxftantiin- 

 mos.Iohannem Bocatium,LiliumGregorium Gyraldum.Nata- 

 lem Coraitero,& aiios plures. 



lumva. III. Fabularum flura funt genera , quit vel a locu in 

 lictas. quihui innentctfuerunt, vel ab inucntorihM , vel ab 



argwnentoritm natnra uomen obtinuenmt. 



A loco dicuntur Cyprix , CilifTr, Sybaritic.ic. Ab inuentori- 

 iui itfopicXjpocticx .Ab argumento ['oVmcx, moralcs,ratio- 

 nalcs , vel miftx ex pluribus formis. Inter politicas fabulas 

 comcedii& tragcedii funt connumerandx ;quia ctfi ab agre- 

 fti vita homincs pcr has non cuocantur , traduntur tamen ab 

 lllcgitimis voluptatibus & abomni intcmpevantiaad viti nio- 

 dciatiouem. Scd hoium argumentorum varia lunt nomina; 

 quia ahx togatx, a togis hiftnonum dicuntur ; alix palliatx , a 

 palliisGrxcorum ; ali.u tabernarix , pro veftibus & conditione 

 introdu£lanini pcrfonarum ; alix planipedix. quod nequc foc- 

 cis.ncque cothurnis, vt in cxtcris , horum argumcntorum, hi- 

 ftrioncs vtcrciuuv, alix Attellanx.a loco vbrfuerunt inucntx. 

 Porro i fibulisalia:fuiit,quxapologidicuntur,aliX;«J><.< , fi- 

 ucfabulxlimplicitci. ApoU.gi vel dc brutis fiunt folis , qux 

 u^rifioteh m Rhetoruts dicuutur >Efopic.x- :vcl cumlus homi- 

 ccs colloqucntcs f.icmnt , qui Avilloteli dicuntuv Libycx: 

 apologorumqueiUudcftmunus, vt procxcmplis fmt in coii- 

 cionibus. Scdf.ibulxillx, quxf«J'9„dicuntur, &fahulxpoe- 

 licx.vcl gencranoncm reium naturahum contincnt;, vcl afuin 



de natura deorum, vcl dc vi planetarum , vel dc vita hominum 

 rede inftituenda. 



I V. Jnterpretatio fabularum poeticarum eft hiBorica, Intttpr 

 theologicitrphyfca ;vel cthua : vbifubphyjica conti' ,holoeii 

 fjetur afirologica; fub ethica,(x:conomica & politica, 



Omnia ptifcorum inrtituta & dogmata tumad hiftorixan- 

 tiquitatem , tum ad cognitionem & cultu.n deorum & rcrum 

 diuinarum , tum ad inucftigationem naturx rcrumque natura- 

 lium , tum ctiam vel ad reftorum morum rationcm pertinen- 

 tia, fuilTe ab antiquis fub tabularum inuolucrisoccultata, lam 

 femcl atque iteriim dixiraus. Si quis crgo velit felicem iftaium. 

 fabularuin interpretcm agcre , nccelle habebit ad tripliccm 

 iftum fcopum coilineare, &inuolucrum fabulx rcmoueve, ad- 

 coque fignificationem & vfum ipfius tradere theologicc, phy- 

 ficc, vel cthicc. Significant cnim , vnum ellc Deum, qiii fit rcx 

 homiuumq, dciiniquc.lcd infinitamipfius poteftatematquevi- 

 res inefFabilcs in naturi appnrcve : muudum a DcofuilTe cica- 

 tum , eumqueconfirtcre ex vniuersa natuia : vnum clfe mun- 

 dum, non plures : tempus natum cllc c coeli motu : ccelos har- 

 inonico moueri motu : xtheris naturam cfTe perpctuam & iu- 

 uariabilcm : elementa elle corruptioni & mutationibus obiio- 

 xia, fecundum paitcs, cum tamen tota niolcs ita fit a Dco crea- 

 ta> vt fit fempitevna;hxc omnia aniinam niuudi,feu vim diuina, 

 a coiruptione piscfcruarc : tevram cllc immobilem : clcmento- 

 rum pavtcs inter fele viciirim per calovem .rthais . ac per fvigus 

 corrumpi&gigui.omniumquc hoium frequcnnorcs mutatio- 

 nes ficri circa terra.n : grandines, imbves, & fulminajcxtcvaquc 

 quxiiunt in fublimi, c vapoiibusa lole infublime eiatis gene- 

 lari : ecommiftioue ciementovuin & covruptionc diucrfa gi- 

 gnianimalia &plantas , quorum omnium author cft fol per 

 moderatum calorcm : plantis & frugibus vtiles efle tcmporum ' 

 vicifTitudines : animantium gencrationem vel ficri e corruptio- 

 ne , vel coniunftione maris & fasminx : omuia gubernari diui- ' 



na prouidentia , nihilque elTc quod fine Dei auxilio diutius 

 polfit confiftcre: folem cffc Dei miniftrum, pcr quem omnia 

 liunt& nafcuntur :animas hominum clTe immortales , qu* 

 poftquam fuerint his coiporibus cxfolutx , pro fuis inentis 

 vel prxmiavcl fupplicia fovtiaiitur : Deum adclTe vbique homi- 

 nibus quiduis faciciuibus : nemini liccve clam cffc fcelevato: 

 folam innoccntiam intrepidas animas movtuorum ad feue- 

 rilTimorumiudicum prxfentiam dcduccre : dcorum cultum & 

 rcligioncm a nemincpofle impune ncgligi : omniadiuinx pio- 

 uidcntix effe obnoxia : nihil caiere Dei pixfentia : Deum fauc- 

 re humanx induftrix :dxmones, Dci nuntios , nobis fcniper 

 confulere , atquereda fuggerercconfilia: fapientiam rem Dco ' 



gratifnmam.maximequea Dcodiligi rapicntem:oniniuni fcelc- 

 ruin grauinimum efleauaritiam, qux omnia &diuina&hu- 

 manaiura.cultumque vcl ipfius Dei pcfTundare confueuit; ciiin 

 nihil fit tam fauiflum, quod non auaritia violare loleat:cmiiibus 

 iieceirarijm clTc fapicnnam , fcd principibus honiinibus prx- 

 fertim:brcucm eflc fruitioncm opu ii,omniumquc illovum qux 

 diutuvnis labovib compavauciis : omncm cximiam opulentiam 

 dcuitandam , vt infidiis plenani : iuftiflimas cfle opes , qux ex 

 agrorum cultu proueniant : natuvnm paucis eile contcntam:fa- 

 tuoseflTe , quipluraquam opus habeant , per aliorum iniutias 

 & animi coiporifque fui niacerationem fibi pararc contendant: 

 iiullam cflc opum, hoiiovum,libidinum . rcrumquc huiufmodi 

 fatictatem : ab omni ambitione abftinendum : nihil efle a Deo 

 pctcndum proprium , uifi quod videatur nobis conferre : om- 

 nium mortalium ftatumcflei.Konftanti/limum:nemiiiem ini- 

 purum poflc vltionem Dei deuitarc : legem cfTe hominum re- 

 ginam : bclluarum elTe, armis, at hominum, ratione difccptaie: 

 nemiui fcclcvato confideveopovtcve :Pvincipum gratiam nulli '' 

 impuro eflefirmamdiutius : qui femcl a redlo dclciucrit, legel- 

 quccontcmneve didiccrit , illuiii poftcaficn ad omnciinpvobj- 

 tatis genus propenfum : fi quis voluptatuni impciium fcmcl 

 xquo animo patiatur , illuni poftea variarum bclluaruni & 

 fcvavum natuvam induere : ncmincni poflTc fatis fibi a volupta- 

 tibus tempciare,nili diuinamopem implorauerit, &ab illa ad- 

 iuuetur : aninix partcs cflcduas.hanc rationi paventem , illain 

 niinime, opovtcvcque mcliovcm dctcriori impevaie : oninis pio- 

 bitatis fundamentum efle veligionem : omnem bencficentiam 

 eflcDeo giatam:vitam mortalium cflcquam plurimis difficui- 

 tatib circumucntam, c quibus nifi Dei ope ncmo fatis lapientcr 

 fc expedire potcrit:fiiiis vcl ad probitatem vclimprobitatcin efle 

 acutilTimum calcar maiorum cxempla: ebrietatcm corpus & v 



aninium inutilcm facere rcbus oninibus niultaque indecora 

 immoJeratum vini vfum (cqui fblcve;ivx vim pluvimum obcfle 

 rcbus omnibus nili modcvatio illi adhibeatuv : omncmarrogan- 

 tiaiii diuin.x naturx maxime cfle aduerfam,qux tandem a Oeo 

 dcpviuiitur:ambitionem maximc animos mottalium infcftave: 

 niovtalium fuperbia & cruditate ivam Dei coucitavi : onmibus 

 vitiis anncxum efle condignuni iupplicium, ncqucvllam cfTe 

 nobiIitatem,aut vircs.aut diuitias.aut potcntiamiqu.t poflit di- 

 gnx panx fcclcratum hominem fubtiahere : aninias eflc im- 



mortalcs. 



^^ 



