Sedio XVII. Cyclognomonica,&:c. 565 



iia iii choro virtutum,vt iios niagis maCTifquc commendct Dco: 

 ciim leliqui virtutcs nos coinraeiideiu hominibus. 



BBD. Bonittis dijjenns liurat. Qjjemadmodum pij in hac 

 vita, (icqiioque in tutuia diftctunt ab impiis. 



Itcni : Boiiirts differens contrariatur. Vt pietas diftinguitur 

 abaliis virtunbns : ita pugnatcum omnibus vitiis. 

 ^ Item : Bonitatis dijferentia durat.Non vna atque altera ho- 

 ra pietas facit vt Deo feiuiamus, fed in onini vita.&c. 



V S V s. 



Quadruplicishnius dedudionis. 

 Vfus eft axiomaticus, f)llogifticus,& methodicus. 

 Et primo quidem axiomaca innuniera de vno eodemque 

 themate adferuntur. vel ex (ingulis , vtexB. cx C. &c. vel cx 

 binis,vc cx BC. BD. &c. vcl cx tcinis. vtex BBC.BBD. &c. Vide 

 exempla paulo ante allata. 



Deimle fyllogifmi in quacunque di(J3utatione tribus itidem 

 iiiodis tormantur. e.g. An pictas fic rcgnia virtutum ? 



Aflirmatur i.ex fingulis : vtcx B. quia magis prodeft, quam 

 vlla virtus. Eft enim vcijis non ad fingula.fed ad omnia. 



1. ex bmis . vcex BB. quia piccas ica diftcrt a reliqms virtuti- 

 bus , vt Dcus ab omnibus rebus.Nam pietas verfatur circa cul- 

 tum Dei. 



j.ex ternis:vt ex BBC. quiapietas noscommendatDeo,cum 

 rehqux virtutesnoscommcndcnthominibus. 



Denique methodicus difcurfus formatur itidem vel ex fin- 

 gulis, vel ex bmis.vel ex ternis. 



Exfingulis:vt, Dere magnimomenti(exC.^ egoiam fum 

 ai(flutus : de piecaie vidcl. vircucc illa eximia. Rogo itaque vos, 

 auditores.vt pro veftra eximia humanitate (cx B./mcam taiui- 

 tatem ( ex K ^ fubleuetis. Perfcqiiar aucem rem totam inde ab 

 ouo ad mala. I'rincipi6(ex B.Jpietas cft ad omnia vtilis. Nam fi 

 cui deeft fapientia ( ex F J ftudcat pietati , & impetrabit a Deo 

 thefaurum,quem defiderat. Ncque folum fapicntiam a Deo 

 impetrabit,fed etiam (cx H.) reliquas virtutes adeoque ('cx I.) 

 a:qualis fiec angelis , &c. Dcindc pietas ( ex C ) rcddit magnos 

 fui cultores. Nam quicunquc Deum colic , a Deo vicilfim 

 ("ex C.) colitur. lllumdxmones metuunt ( cxD.jIIlius(exF.) 

 intelledus imbuitut cognicione letum cceleftium. Eiufdem 

 voluntas ( ex G. ) ad imaginem Dei magifque renouatur. 

 Adhsc pietas'( ex D.) nos comitatur in vitam acternam: difli- 

 milis ( ex B. ) ahis virtutibus, vt forcicudini , ciuilicaci , comica- 

 ti, &aliis, qux mhacfolum vita nobis profunt. Quxcumita 

 fmc.auditores. (ex E.)omnesnetuosveftuos intendite.vtpictatis 

 ftudio nihil habeatispriusfexH.Jnihil antiquius.Itaenimfiet, 

 vt[ex K.jveram gloriam apud Deum & homines cofequamini. 

 Eodem modoexbinis& ternis literis poteftformari difcui- 

 fus. Semper autem fequentes regnlx fint in confpcftu. 



I. Sidiirerendum fit dc themate , ad minimum viginti (e- 

 ptem axiomata ex Cngulis prxdicatis & qusftionibus in char- 

 ta dclinecntur. 



I I. Singulis axiomacibus addantur dida , fimilicudines & 

 cxempla : vc ifti axiomaci ex B Pietas ad omnia eft vtilis , ad- 

 danturifta. i.didum, i.Tiiroth. 4. 1. fimilitudo. Pietas eft 

 tanquam cornu copis. 5. exempla. Abrahamo dicit Deus, 

 Ego ero merces tua ampla valde. Ita Daniel piecatis praemia tu- 

 litplurima. 



I 1 1. Quando fcribenda eftoratio ,ex turba axioraatum fe- 

 ligantur tria,quatuor,veI quinquc.qux fint fundamentaha:Yt in 

 cxemplopauloallato funt pofica iftatria. 

 cx B. Pietas ad omnia vtilis. 

 ex C. Piecas reddic magnos fui cultores. 

 ex D Pietas nos comitatur ad vitam xternam. 

 Hxc triaaxiomataamplificancur.iuxta fequentem regulam. 

 IV. Amplificatio fumiturexquacuaquelitera. e. g.Piecas 

 ad omnia eft vtilis. 



ex c quia nos CQ»iftituit amicos Dei. 

 d quia in hac & fucuia vica prodeft. 

 c quia cft principibus, fubdicis,&c. vtilis. 

 f quialargitur fapienciam folidam, &c. 

 Caput itaque totius artis hoc eft : Litera literam iuuat in 

 perorando difputando, fcribendislibris& liceris &c. Atque hic 

 ejlpraxii huius artis in fe ^perfe. 



jca- 

 (tis 



ianx. 



XVI. In colUtione cum aliis artihus fraxit artis 



LuHimA efi eiiifmodi. 



Frimi fingulaprsdicata abfolnta confetantur cum arteLo- 

 gica.e.g. Bonitas pieratis habct fuam caufam efficientem , fina- 

 lera, materialem,& formaIcm:habet fua effe<fta,fubiedta,adiun- 

 da &c.perorania loca inuentionis. Deinde fingula prxdicata, 

 tum abfoluta.tum refpediua, conferanturcumomnibus facul- 

 Utibus & fcienciis. c. g. Bomcas piecatis. 



/"moralis. 

 ax mctaphyficis dicitur efle alia-^ 



Llpiritualis. 

 Totn. IV. 



expneumaticis oftendicur. bonicaccm pictacis clTe conformica- 



ccm cumDco & fjnclis angchs. 



ex phyficisdocetur , bonit,)Ccni pictatis non a ca;lo,cIcmcntis, 



bono ccmperamento,&c. pcndcrc. 



exatithmeticisoftcndiiur, vt vnitas infiiiitos cx fcpatitnumc- 



ros.ita pietatem innumcros frudlus adfcrrc. 



exgeomctricis docctur.qu.c fi't longicudo , latitudo, altitudo , & 



protundit.isbonit»tis, &c. rertii'' & vlcimo fini;ula pr.xdicata 



deducuntur per Le.\icon aliquod infignc,incipienaoab Avlque 



ad Z, & fcligcndo literaruin fingularum vocabula accomino- 



data c.g. 



Bonitas pietatis < 



Abduco. Abetro. Abhorrco. Abiedus. 

 I Bahrna. Baltcus. Heatus. 

 Cachiniius. Cacod.tmon. Cxfar. 

 C Damnum. Dapcs. Debilis, &c. 

 Hinc iam formo eiufmodi dilirurfum. Vultis vt vobis ob 

 oculosponam, quomodo piecas fic .id omniavtilis ? Faciam 

 hoc lubens Ixtus. Et, vt hmc ordiar , pictas nos abducit a ter- 

 renisad caleftia. Eadem facit , vt non abcrtL-mus a via rcgia 

 (alutis. Tum quoque illud commodi inde conicquimur,vt ab- 

 hotreamus a vitiis : ncque nos abiicianius infia pccudes. Nihili 

 etiamfaciuncbalxnaminfernalem.qni balcco piccacis funtor- 

 nati. O itaque beatos nos, fi pietati ftudcmus ! Nam & cachin- 

 nos impiorum nihil motamur , & nihil mctuimus cacodxmo- 

 nem,&c.Addamus & ifta de raixtionei quippc qux facic vcram- 

 quepaginamin hac arcc. 



Mixcioifta eftcriplex : videl.axiomatica,fylIo<;iftica, & me- 

 thodica. ° 



Mixtio axiomaticci eft , qua thema fimplex ita difponitur 

 curn argumcnto dcclarante , vt innuincra axiomara de vna 

 eademquere exiftant Eftautem thcma fimplex vel termi- 

 nusvnus, qui petiturex tribus prioribus columnis alphabeti 

 vt Deus , calum , Sol, &c. vel qu.irtio fimplex , vt funt omncs 

 quxltiones excepta prima Vtrum. Argumencum dccl.irans 

 eitprxdicatum abfolutum vel rcfpcaiuum , quod dicitur de 

 lubicdto aftirmate vel negatc , vere vel falso , necelTaiio vel 

 concingencer, vniuertiliccr vel fingulancer,caccgorict vcl hypo- 

 theticc,& pofteriorihoc modo copulatiue,conncxiuc,difcretiuc 

 veldifiuniftiue: e.g. 



Deuseftbonus. 



Diabolus non eft bonus. 



Deus eft bonus & magnus. 



Si Deus eft bonus.non eft auchor mali. 



Etfi Deus regit mala, non tamen ideo definit eflTe bonus. ' 



Deus aut eft bonus, aut malus. 



Mixtioaxiomaticaeftfigurx primx , fecundx, tertix . vel • 

 quarcx. 



Mixtiojtgun primA cft , qua principia abfoluta vel fibi inui- 

 cem vel aliis rebus attribuuntur : vt,8onitas eft mayna bonitas 

 durat,&c. Bonitas eft m.ignitudinis, durationis &c!Magnitudo 

 eft bona.durat, eftefficax. cognofci potcft vel non.&c.Dcuseft 

 bonus: Dcus eft valdebonus": Deus cft rcmper bonus : Bonitas 

 Dei eft magna , «terna , valde confpicua,&c. Nimirum vnum 

 attributum de reliquisdicipoteft , vt oltendunt Imcx huius 

 hgurx. Poteft itaque thema fimpiex declarari cx hic fit^uta. 

 hunc in modum. Primo poceft efte continuus te.\tus : vt.Dcus 

 eft optimus , maximus, xternus , omnipotens, fapientillimus, 

 amantiftimus boni , virtutibusprxditus modoemincntiftirao. 

 ipfa veritas,in fecula laudandus, Deindc inftitui poteft dedudio 

 per terrainos ipfos & literas : vt. 



B. Bonitas Deusfolus eft bonuspereftentiam. 



C Magnitudo.Deas cft vnus & trinus, magnus, magnificus. 



D. Duratio. Deus eft xternus,infinitus,immutabilis. 



'E.PoteJlas. Dcus eft omnipocens ; habec poceftacem vitx & 

 mortis. 



F. Sapientia. Deus omnia fcic, ctiam arcana cordisifapientia: 

 eius non eft numerus 



G. rtf/«a?^. Deus diligit iuftos. 

 H. Virtu^. Deus eft fidelis,iuftus,reaus. 

 I. Veritati Deus eft veiax. 

 K. Gloria. Deus eft gloriofus. 

 In huiufmodi dedudlionibus oportet infpicere abacos : quia 



exjcognatis&contrariis vberrima incftls nalimur. Ita fi dedu- 

 ccndum fit hocexemplum Magnes,ita proccdes. 



B. Magnes eft lapis pK-cftans & vcilis nautis. 



C. Magnetis parui vis eft magna. 



D. Magnes eciam lencic feniuin. 



E. Magnes crahit ferrum , &moueturverfus poluinArai- 

 cum. 



F.Magnesexercethodiequoque fuinmorum artificum in- 

 gcnia 



G. Inter inagnetem & ferrum eft fympathia. 



H. Intcr bonos eft confenfio inaonetica. 



I.Bcncficiomagnctismultafieripoftlint.quxveri-funtadmi- 

 randa. Poftunt etiam impofturx & fraudesinnumcr.r iphus ope 

 ficri. 



K. Vilis eft afpedu hic lapis.fed leuera fuam habet gloiiam 

 intcr lapides. 



H h 3 Mixtio 



