Sedio XXIV. Syzetetica. Xjj 



R 



E G V L J^- 



us. 



iinit du- I, Jinu difviit/ittanti proximm.efi confirmatto antmo- 

 uiaiio. ' ^ ■' ■' . „ , 



rttm lii vcntutc j remotus cjt , vt g-mis^i; ^tf ui'a/-Kf 



iffA. mcL'! ».tn tricremoitnm Jiwiut. 



Difpiitarc eftconfcricdciis, qiir hie vel illepm.it : vel po- 

 tiu";, cx mcDte Varionis, purarc, id ell, pur.i & dilucic.liora rcil- 

 dacqu c pcrtincnt a<i vcritateni , adcoiiue ampuratc illa, c]u.u 

 Tcrirati orficere pollunt. Vnrtc Jiloutatio apjicllatiir cr:bruui 

 vcritatis. Aj hunc it.iquc fcopuni collincare dcbent difputa- 

 torcs. Scd & Iioc (.icbcnt (ibi liabcrc propolicum , vtiudiciuni 

 acuant , mcmoriam confirment , cloquentiam libi comparcuc; 

 lixc autcmonniia rcferantad vnius Dt-ilaudcm atque gloriam, 

 & pro.Timi .cdiricacioneniinon vtno aJ propri.un ingcnii & clo- 

 qucntia-ollcntationcai ; quodhodie nimis quamell famihare 

 dilputatoribus. 



r I. ySnte difptttatio/tem adhihcrida fiint 7iiedia theglo- 



gica , ethica , logica , phUokgtca , & 



pragfnatica. 



In mediii thedogicU funt precatio & humilitas.Oportet eniin 



a Deojomnis vcritatis authore,au.\ilium iaiplorare,vt in difpu- 



tatione nobis pr.Tlideat,noltramque mentcm illuiniucr radiis & 



lulgorc Spiritus lui boni, vt veritas eruatur & eluccfcat, fallitas 



auccra refellacur & fugiarur.Oj^f««/n ethicttm cll amare cando- 



Tcm & beneuolentiam, pr.r fe fcrte forticudiaem, modcll:iam & 



a-quitaccm, fugcre denique faphiilicam, moro(itacem,conuicia, 



& calumnias. OJfcium lo^icum elt in co.vc dilputacor fic inicru- 



«us apparacu omniura iiiftrumcntorum loi^icorum , nomina- 



tim vcro ax-iomatis& fyiioqifmi. Quod attinet ad axioraa, di( ■ 



putaror iiiprimis dcbctattcndere adlcges .axiomaricas , & uucr- 



prctationcm axiomatis , qu.v iu co conliftit , vt pro?o(icio.nun 



partcs,commune,<!afFectioncs,& (pecies percurraiitur. In (yllo- 



gilmoinpiimis obfcruabit inucntionem mcdii tcrinini , & for- 



xnam fyllogifticam.0^c/.v/»/i.:i/i!/"^jV«;»eft incogiiicionc Im- 



guaium.qu.vaddifputandum requiruntur.Denique»JtY///j/>m- 



pnatica lunt in cognitioue reruin.de quibus eft dilpucandum. 



III. ObieSliimfeti materia difpittationts ejfe debet res 



titnt nie- 

 a rcq'4i- 

 ntur 

 te dif. 

 itacio- 

 :m. 



fpata. 

 >ais. 



tionc illam v!i;cat,ncqucab illa fe abduci parijitur. z Tria -vel 

 quatHorargumcritaprincipalia confiitaittia tLiJtn fej^onUcniu, 

 ■veUx lilirii pitct , ■velcxiogitatit. Irius illud c(t nccclianuni, 

 quando aducrlariorum argumcnta lunt in mcdium adduc<.n(la: 

 poftcrius, qii.indo dubiis vrgcmar, vel ingeni j iioftri dcxtcrica- 

 teiiialus probare iubcmur , aut neccnaiium cfle iudicamus. 

 i.DiJccrnct argumenta necejftria aprol/aiilii/m.Oponct cnim 

 illispotiris, qtiani hisvti. ^.Opiima (y ijaiiiiijlimaargumenia 

 f»-/»jo/»i-ort(^^trc^.Itacnim.aducrfariopcrtinaci mctum incutict. 

 ^.Koni ofponenlii eflpancijjima argtimentaprincipalia fropone- 

 re edque ■vrgere injiaKter. Eft eniin puctile,inultas obicdlioncs 

 proponcrc,&: nnllani vrgcre. (5.J7 recle inftarc ^ irgere pojfit, 

 ccnpderabit rijponponem adusrfa>ij , ^ qniilem hoc modo. Si 

 tejponjio data cuncernat perforiam opponcnta , di Ijiiciat an K£ii 

 obiurgctur- Si Tjero concernat Jyllogifmum , ncque tamcn vcl ad 

 formam,vel ad matcriamlyllogifmi, Itdin genere detur, oppo- 

 ncnspronuncialic, modcftc tamcu.rcfpondcntem niliil rcljion- 

 dille, vtcunque inulta dixcrir. Itaquc tum non crit (biicitus de 

 iii(1:anti.iad folutioncm,fcd hocvrgcbit (emper,vtrc('poiifioad- 

 fcraturvel ad lormani.vcl ad matctiam.vel ad vtramquc.QuoJ 

 C\ rclpondens tcrgiucrletur habebit eum pto viiflo, & appcliabic 

 ad iiidicium auditorij. Si vero nominata fuerit fnllacia aref- 

 pondente, opponens diligciiterconlidcrabit, an nominetur in 

 forma.vc! in materia.S/ nominetnr vitium in forma, examuic- 

 tur figura & modus propodci (yllogifmi,.'>iyc)/;(/;iJ detur ad mn- 

 r«r/V«?», opponensdiligcntct acrcndct , vtrum dctur ad conclu- 

 (loncm.an ad pr;vminas.S/ ad conclnficnem dctur reffonfio, erlc 

 vcl oftenfio ignoralioiiis clcnchi,vcl oftenlio plurium qua:ftio- 

 num (umptarum pro vna.lbi opponcns exigct canouem lcpiti- 

 mx oppo(itionis,inqucnipcccetconckifio:hic pecat fibi oftcndi 

 plurcs qu.x-ftioncs. i/ rcfponjio deltir adpnmiJjMi dcfpicict op- 

 poncus an rcfpondcatur ad vcrba, vcl rcs. (bi examinabit verba 

 (implicia & compofita,& obfcruabit an commida fic aliqua ("al- 

 lacia in diclioneihic videbit,an rcfpoiilio d.itj fit inficiatio.limi- 

 tatio , vcl confequenti.c ncgatio. Si ergo refpondcatnr ncgando, 

 opponens difpiciet an negencur inaiiifc(ia,vcl non inanifcfta.lb: 

 poltulabit !acionem,cur ram manifcftam propofitionem ncgct: 

 hic probabit propofitionem , (eu praemiirain , qn.x ea;et prolia- 

 cione. Rurfus difpiciet, an negccur vniuerfalitas maiotis. Tuin 

 itaquedabicinftantiaiiipoliul.itiu.i,ideft,poftulabitexempIum, 

 per quod vniuerfalitas maioris infringatur. Si rejfondeatur li. 

 mitando , opponens cxamin.ibit liniitacione.m (ccundiim recra- 

 las limitationum: tum confiderabit, an ea fiuc contradiftoria. 



pia , necefjaria , diibia , vtilii , cognitll pcjjibilif, qu.i:]imitantur:denique videbitaniimitatio fit intricata.&tuiu 

 perfpicna, & fnccinlJa 



r«I:s 

 puian- 



loncn. 



Primo respiA debent venire in difputationem ; qaia ca, qua: 

 Ixduut coiifcientiam & bonos moics, non func in apricum pro- 

 fcrenda , (cd fepelieiida. Dcinde difputanduni cft de reLut ne- 

 ceffarns ; quia tuipe eft ignorare, iiece(Iaria, & niole(i;um acci- 

 dicgaiTiredenon-ncceirariis. Tertio reserunt dubia, ; quia de 

 icbusconrcflis& conceinsdifputareeft (uperuacaneiim. Quar- 

 to jr«»ri'/;7i'Jiquiaqu.cncquefcienci prolunt.nequeignoranti 

 nocent,ex vitacommunidebent excliidi. Quinto erunt cognitu, 

 pojjibiles ; quia dc rcbus,qu.E captum noftrum fuperaiir, (uper- 

 fluum,ftultum,&cuiio!um eftdilleiere. Sexto erunt perjpicm; 

 quia vcritas & claritas funt indiuidui coniites, ficut c conrrario 

 faUicas & oblcutiras^ Ad cxcrcmum eri4nt fuccincii ; quia am- 

 pliricationes &excurfiones non couueniunt difp.icatoribus, lej 

 oratonbus. 



I V. Modtu difptitandi in genere pendct ab 

 his reoidii. 



o 



I . .^nte omnin conftituendum esi certum problema. ^ qnaji 



eance!lifigendi,extra qiios euagari non liceat. Idcnini uiii fiat, 



di(p.!catio cric confulum quoddam chaos. z.Ncit oportet Ao^- 



^j;«>. Eft enim incolerabile , negleftis lebus aucupari voca- 



bula yStudendum efl eiuftnodi breititati, quA comitem habeitt 



ferfpicuitatetn,f^ res nquefverbu.Xiik^wQ. vitanda c(i illabreui- 



tas,qU3c obfcuritatcni parit.aut rcs necellarias omittit. 4^.D:Jpu- 



tatotes debent feponere ajjecftis. Alioqui ^oAk fiet;i;o;i. ^.Stnis 



difpiitationibtnpotiffimiimpropofilui aebet ejfe ■veritatis aiit i-e- 



rtjmilitudinis inaentio Ratio prioriseft iqui.i cognitio vcrita- 



tis propoiira elT: onuiibus iis , qui docent & diicunt. Ratio po- 



livriorise(i;quia(.i-penumero vlu venit, vr probabilitertantum 



aliquid ftatui podit, non veio (i^r.is 6.1'itanda eji :.iT(ktu.ji; 



(,'; «»10 >ivS-. Nihil enim turpius eft , quani iii di(^)utacione 



confundere metas difciplinarum. y.DiJputatio focia peadet a 



folitaria.lvxqncnou cPc conimi:cendum,vt diiputationc folita- 



liaomilsa venianius ad Ibciam. S.NeccJJ'umeJi,vt dijputatores 



coniieniant in principiis certii, 



V. Offcittm opponcritif .fcK proporcntis.efi in opporien- 

 do, & injiando, iu.vta ha6 regHloi. 



x.Conflilttetcertamthcfn Ita- inquam.conftituet, vt pra;. 

 cogno(catilIius fubicduni & prsdicatum , iuquc tota di(putai 

 Tom. IV.' 



us 



Ipoil. 



dendi i 



genere. 



dicet : Monftra mihi aliquam abiurditatc.Ti , qui (ecutura fic.fi 

 propofitio non ita limitetur, vt tu limicas:qu6d fi abdirdicacem 

 nullam o(ienderepo(Iic,reiiciacurifta Ytnmauo.Si rejpofideatur 

 ad confeqitentiam , opponens dabit rationciii con(cquencia;, Sc 

 iubcbic,vt rc(pondcnscontraeaiii excipiat,fiqaid habet. 



V I. Ojfcittm refpondcntitf, fcit defendentis, in gencre. Mod 

 continctitr hts rcgidis. 



1 . Kefponficfit exphjione,conceffi$ne,irttirr(ignticne.folutione. 

 Ad iftos enim quatiior niodos rcuocaii pctc;~r/tocum lefpoii- 

 dcDtis ofncium. i Explofione,feti rcieclione, v!ev-!um eft. cum 

 adfruntitr nihilad remficientia prorftis ineptr.fr!Ui>la,ftu!ta, 

 n:igs.que nugacifjhn&. Scmper tameii luc ratio cft habe^da op- 

 poiientis.an ficpctulans, improbus, finiplcx, niodcftus. i.Con- 

 cejfiofmplexadhibetur , quando argumcntum non facit coulr» 

 nos.^.lnterrogationevtimur.vt intelligamtts qtto fnfitvpponetts 

 hcc vel illtid accipiat,Q' num hoc ■velillud conceda .Qjx t f-iue 

 interrogandiratio frpe neccirariacli & vtilis. ^.'^clHtioeJi fim- 

 plcx vel compoftta : ^ illa primaria, velfecundaria ^.Solutis 

 primaria eji , qua confderantur frma ^ matcria fyttogift/ji. 

 Omniumit:ic]iie primo perpendaturfrma : qu.T li bona lit, e(l 

 admitcenda i lui mala-,reiicieiida. Forma admifsa confdercniur 

 partes fyllogifmi,S<. primo quidein conclufio.dcin pra:niill;c. In 

 conciiifione Cria oporcec condderaie i.an (iacus con:rouerfia: 

 rccie (ic tormatus ab opponcntc. Hic itaqua remoucnda fuiYc 

 ea, qux non funr inqu;c(tione. i.vtrum conclufio opponenrls 

 dircdc faciat contra thefin. j.an plures qu.-eftioncs in conclu- 

 fione iint niixcx. Vlii de conclufione conftiteric , conucrtar (e 

 mens re(pondenris/J///i?'.«OT/^^.-ad quas rcipondecur ncg:iudo, 

 diftiiiguendo,conCedendo. Negatio(A pr.vmitTarum.vel confe- 

 cutioiiis. Quod Minet ad pr.imijfas,ve\ alccra vel amb.c ncCTan- 

 turi idqueindicandofallaciam in diciione,vel excradidioncm. 

 Confequentia negatur,cum vitium cftin fc)rma,vel in raateria. 

 Eit enira confiqucntia foi malis, vcl inatcrialis. Diftinclio ad- 

 hibetur, ciim termini (unt anibigui, vel quxftio cft niuliiplex, 

 vel niaior non eft vniucrrulis. ConceJJio dcbcc efli: condicionalis, 

 hoc cft, coniuncfia cum quadam cautione , moderarione , pr.-E- 

 munitione , diltindlione: vt, Conccdo totum cum hac exce- 

 ptionc,autrcftri(fiione,aut limitatione. 6.Soltttin fecuu laria &t 

 allata.inftantia, (eu exceptione, vel folutionis fufficicntis craup 

 lacione in aliud tempus & locuiii. j.Solutio compofita eft,qu;in- 

 do dux , tres , vel plures refponfiones adfcruutur. v. g. rcalis & 

 per(bnalis. 



I. 5 YII. D« 



