378 Encyclop^di^ Lib. XXXV. 



efficmm vil. Defendefjsjeu rcfporJens , ejiinferior ,vd 

 fttperior. Jlle vfitate refpondens , htc 

 prafes appellatur. 



telpon- 

 deniis & 



pisfiiis. 



y.tquiflta 

 poft di- 

 fputatio. 

 ncm, 



leges di- 

 fputatio. 

 nis fpe- 

 eiales. 



OfRcium refpondentii eft i.cum pracfationelioiions rcfume- 

 rearsramentum clava voce , & qaidem ita vt ell; propoluum.z. 

 Terpondeie pro virili.j.implorare auxiliuro prffifidis.^. ipluis re- 

 rponfionem nou examinarc,fcd filcntio fuo approbare. Ojfiaum 

 pnjtdis continetur quatuor liifce partibus. i.ingubernnndv.^t 

 opponentem & refpondentem , contra difputationis normam 

 peccances.officij adraoneat, & intralimicescontineat.i. in fuc- 

 (urrendo : vc iuuet refpondentem inprimis , fi aqua ipfi haneati 

 & aliquando etiam opponentem 3. in augendo ^ nidendo : vc 

 fi forte refpondens non fatis plene refoondeat , ipfe add.it ad- 

 clcada; aut fiobfcurius refpondcat,ip!e illurtret.4. inlandando 

 g^ approbandB : vt bonam & plenam lefpondentis refponfioncm 

 laudet, inque illa acquiefcat. 



VIII. Triafunt opttt pofi difputationem. 



Primorequiritar repetitio, feu ruminatio : dcinde, corredlio, 

 feu emendatio : tertio, obferuatio Si cnim pr.Tlcs & refpondcns 

 deprehendant inter repetendum,fe in difputatione errafle, iftum 

 crrorem protinus corrigent , nebis impingantin eundeni , vt 

 cft inprouerbio. Si vero videant.qu.-edam nocatudigaa occur- 

 liflejea in locos communes retcrent. 



I X. Difputatienis leges fpeciales fnnt varia. 



Difputatio eft aftus logicus,vel praCTmaticus, id cft, tlieolo- 

 oicus , iuridicus &c. Leges difputatioms , vti ell adhis logicus, 

 anobis funtindicacae. lampaucis indicabimus leges quafdam 

 fpeciales , qua: concernuncdifpucationem theologicaai, iuri- 

 dicam &c. I. Intheologicis dijputationiinsriitiones npodiHica 

 tantum petunturc S. ///era.Itaque rationes & authoritaces hu- 

 manx parum hkcurantur. qua de rc Sadeel accuratcdiflerit in 

 fnodo difptitandi theotogice. i. Iniuridicis difputationibus cor- 

 ptts Iuris,qi4od vocant,magnam habct authontatem. 3 , l» difpa- 

 tationibus medicis xiy^ y^ TrS^funto duo principia.Hoc iam 

 olim monuit Galenus. 4. /» metaphyficis difputationibtu prin- 

 cipiageneralia attendantur.^.Inphyfcis diiputationibtis >o v^ 

 9i ■sH^ fpeHentur. 6.1n dHputationibus mathematicis difcer- 

 nantttr pojlulata a veris principiis .- itemque accuratio mathe- 

 tncitica a praxi mechanicA.y.In philofophia pra^ica ius naturs, 

 ventium,^ ditiinum vnice fpeBetitr.%.ln mechanicis expericn- 

 tia potius , quiim ratio, dux ^ norma ejlo dijfutationis. Nunc 

 pergamusadSymbuIeuticam, qu.E cognataeli: Syzetctica;. 



S E C TI O XXV. 



Ifi q^ua dclineatur 

 Symbvlevtica. 



R E G V L 



I. Symbideiitica , ch?n prAcipiat de ratione capiendi ^y".''"- 



conflltj , maVe omittitui in choro difciplina- eiicouiid 



rum Uberalium. 



Cercirtimum cft axioma : fflisidquid ab homine prxcUre agi- 

 tur,eim aliqua eji ars. Qijare cum confilij lumnia in humano 

 gcnerefic neccHuas.fimulqueadmirabiiis cum dignitate coniun- 

 d:adifficultas,im6dmmitasquadam,& vtilitas vbctnma.necef- 

 fc eft vt ficaliqua ars.per quammens hoininisiuuetur in confi- 

 liis excogicandis. Ifta vero ars non cll finj jilex , fed compofita 

 cx Iogica,& philofophia prad}ica,icemque praxi Ecclefiaftica. 



II. Confilium fmple.v efi , quoqitdintttrqmdfitagen- ConfinB 



Pr-«cep ta. 



SY M B V L E V T I c A cft ars dc racione reftc con- 

 fukandi. 



Eftque generalis, vel fpecialis. 

 Symbuleutica generalis prscipic de confukacio- 

 nc folitaria, & focia. 



Confultatio folicaria eft, qnando aliquiscraitac 

 ihema confultacorium pro fe, fine aliquapeifonaad- 

 iutrice.vel aduerfatrice. 



Eftque confilij fimplicis, vel compofiti i & hoc eft 

 tcmpotis pt.cterici, prxfentisj vel futuri. 



Confukatio focia , fiue focialis, eft, in qua plures 

 Vota & confiLia fuade quiftione propofita ad conful- 

 vandum conferunt. 



In e.i cll perfona proponcns , votum dans,& con- 

 cludens. 



Symbuleutica fpeciaUs eft theologica, vel policica, 

 VqI rnixca, id eft, cheologico-policica. 



dum, vel c^iiomo, 



do. 



fimplcx 

 quiaJ 



Confilium icadiuidicurvt chema. Eft icaquealiud fimplex, 

 aliud compofitum. Confilium fimplex eft , quo qu.xritur quid 

 iit agendum , vel quomodo , fcn , quibus mediis hoc vel illud 

 obtineri podlt. Grauinimc itaque lapfilunc quidam fcripco- 

 res, quidocucrunt omne confilium cllc themaconiunclum ac 

 proinde tequircre argumeata coatirmantia & retucantia. Si 

 enim v. g. qujcracur , Quomodo recupeiandus fit oriens , & e 

 faucibusTurcarum cripiendus,fanehtcnoneftqua;ftioconiun- 

 fta.Idemell iudicium de ilUs qu:tltionibus : QJiidagcndum fit 

 bono ciui m bello ciuili ? quoniodo principi in angultias conie- 

 iXo cogeridafic pecunia ? 



\\\.De confilioftmpliceftnt hi canones. ^^1\^L 



' ' (onfilij 



I. Hypothefis retiocettir ad thefin.^Qn\^x\\m^-i.cowM-ixa funplic 

 riumfere elt hypqthcfis , oportetantconiniadare operam, vc 

 prxcognofcantur vmuerfalia. e. g. ia illo thematc contultoto- 

 rio , quomodo pacanda fit Gerraania , tacite pr.xcognolcerc 

 oportec, quid fic refpublica, quid moaarchia , quid pax. i. Cir- 

 cumjlantix. funt pncogno/cendit. ^. Subiecfum ^ pr£dicatum 

 thematisdeducanturperlocosinuentionts. Vbi fcmel pro lem- 

 per , vc loquuncur , hoc efl obtcru3ndum,qu6d confuicacio fic 

 adio analogadifpucacioni. 4. Oportet prxcognofcere pojjibili- 

 tatem ^ impojfibilitatem rei : hoc cft , an lubicdtum & pridi- 

 catum ilnrcompatibilia , feu cognata , an vero oppofita, qux 

 fimulefTenon pollunt. Nam li liutoppofita,cogicabis, deim- 

 poffibilibus nulium efleconfilium. j. Confiliumfimplex perti- 

 nctad gennsconieclurale. Hoc itaque intercft inter alia thc- 

 mata , & thema hoc conlultarorium , quod in aliis thematibus 

 eftcogitatio rerum cercarura & lixarum , atque adeo cognicio 

 eius quodiam eft : inconfilio autem explicatio facienda cft, 

 non pcr ea argumcnta , qu.x iam funt, lcd per ea, qu.x.clfe pol- 

 lunt. Ethinceft ifta taata difficulras huius thciiKitis prxaliis 

 tliematibus. 6. InthniKate confultatorio fimpltci inuejiig^ntur 

 CAiifA efficientes. Et primo quidem inueftigencur caufc pro- 

 pinqux & remots : : deinde , pcr le & per accidcns : tertio, ne- 

 cellariE & contingentes . quarto , principalcs & adniiniftr.c. 

 y.Conditiones caufarum dui. erunt : vt finc poHibilcs & accom- 

 modacx circumftanciis in ipfo thcmate exprciris. Si eaim pro- 

 ponantur media non prac^^icabilia , iicque circumftantiis at- 

 temperaca, confilium non cft confilium. &r-7n fO«y«///j!/oWo 

 themaie fubieBum hahet rationem obieBi,^prs.dicatum.fcopi. 

 9 Inuefiigalio raufarum dtiplici vi.r infiituitur, Pnma via cft 

 abloiuca , qua inueftigacur natura & proprietas illius rci , de 

 qua confultacur. Alteravia cft relpcdiua , qua rcs «onfertur 

 cum fuiscognatis, id cft , fimilibus, fiueexemplis , fiuceucnti- 

 bus,iklque partim internis& homogencis ilti rei.de qua coaful- 

 tarur.id eft' , talibus , qua; acciderunt eo loco & apud iftas pcr- 

 fonas , de quibus confultatur : partim extcrnis & heteiogcneis, 

 hoc eft talibus, quicaccidcrunt alio loco & apud alias perfonas 

 qua;cogna:ionein aliquam cum illo loco & perlonis habent. 

 Vadeapparccquod fingularium cognitio , atquc adeo infignis 

 hiftonarum peritia rcquiratur ad themata confultacoiiadtxtre 

 tradanda. 1 o Vna cum caufis trutinentur ejfecla ; hoc e(t, per- 

 pendatur, quid commodi aut incommodi elFcdils ex qualibet 

 causa fecuturum fit ; & vtrum incommodi etFcftus auerti pof- 

 fint i aut,fiaucrtinon polfint,an maiorcs & pondcrafioiesfutuii 

 fiucefFeetus commodi quam iiicomqiodi. 



IV. In confilio compofito diftinguenda fmt ' 

 tria tempora. 



Principio confilium praeceriti temporis, quo qu.icritur, an ali- 

 quid hoaeltciufteque fitfadura, traftatur a coafiliario indi- 

 recte , ciulque tradatio pendct a coafidcratiohe indiuiduo- 

 rum^fcu circumftantiarum, ita nimirum , vc illacxaniincntur 

 fecundiim loca iauentionis, indequc pctantur argumeiita iii 

 vtiamquepartem. Deinde confilium prxfcntis tempons cft, 

 quo quiritur an aliquid fit priclarum, prxftans , & laudabilc, 

 quod iam adhuc fit. Eftque abfolutum, vcl comparatum Ab- 

 ^lutum ell, quo quxritur , aii aljcjuiJ fit prarclaruin & lauda- 



bile, 



Confil 

 compi 

 lum c] 

 modo 

 piendi 



