386 Encyclopedia^ Lib. XXXV. 



purus piitus aaus, quo Dcus facit a fe, & in fc, facitque ves vi- 

 ucreexirafe Elt aiitem lisc vita pronnetas Dei partuii el- 



Vita quid 

 & quotu- 

 f lex i 



Vlta fpi. 



^itualis. 



feiitialis partim perlonalis. lila communisPatri, Filio , & Spi- 

 jitui lauao,D'-«r.;i.40.^/'<«--if .7-''sc eii vcl Patris , qui vi- 

 uit a fe i vel Filii,qui viuit a Patre, vel Spuitus fancti , qui viuit 

 a Patre & Filio lohM.^.verfi6. Vita creata eft , quam Deus 

 lart'itur crcaturis. tltque aiigclorum , hominis, & aliarum 

 natutarum , qux ouines fuo modo viuuuc. Vita. hominii eft 

 prxfcntis vcl futuri feculi. Vita prafentis ficuli vel_ communis 

 elT: omiiium hominum.vel propria quorundam. Vita commn- 

 nii cft,quam homo viuit vi natuiac, feu ellentiae fuaj.Vnde ha:c 

 appellaiur vita narutalis & eflentialis. Eft aucem communi- 

 cans,ve! comTnunicata. V ita commimicaiis A3.nm-\x raciona- 

 Jis , eaque immoitalis & uifeparabilis. Vita commimicatad\ 

 corporishumani , recipientis aitiones vitales ab anima. Vtta, 

 qiiorundam hominam frepria cft , quam homo viuic vi princi- 

 pil extrinfece fupcruenientis.Eftquc concemplaciua, a<2iua, vel 

 faftiua. Vita contcmiLitina cbnfiftit in cognitione veri Eftcjue 

 .nacuralis , vel fupcrnaturalis. Eftautem\ita conceraplatiua 

 perfedior aifliua , quatenus confiftic in contemplacione rerum 

 altillunarum,id eft, diuinamm. Sic enimoptima fpeculacio cft 

 optimi fpeculabilis , eiufdemqueaflimilacio : quia cognicio eft 

 alfimilacio cognofcencis & cognici. Vita aciina confiftic in 

 adione boni. Eftque ciuilis, vel fpiricualis : & illa eft echic.-i, 

 CEConomica,poli:ica,collegialis, fcholaftica VitafaBiua con- 

 fiftic in e.\-ercitio alicuius arcis liberalis veJ mechanicx. Vita 

 fnturifeculi eft pofica in immediaca & fempicevna vifione ac- 

 c]ue fruitione Dei : quam nec oculus vidic , uec auris audiuic, 

 nec vllus homo cogicacione compreheudit. i. Cor. 1. ?. %. 

 Cor.yi. 



1 1. Vita fpiritmlh in hoc fcculo inchoatur, in 

 fnturo confurnmatur. 



Vitafpiritualis inhoc feculo incheando fpeclatur in exeni- 

 plari & modo fuo. Exemplar ■vit& Ipiritualtt eft pattim Deus, 

 parcim lefus Chriftus:e:(cmpla funt varia, puta Enochi , Noa- 

 chi,Abtahami, lacobi, Dauidis , Pauli. Et prirao quidem Dcus 

 opt. max. eft exemplar vita: fanflas catholicumin V. &N. T. 

 vnde ipfe prouuntiat aliquotics apud Mofen, Sancii eflcte,qHiii 

 tgofaneiusfum. Deinde Cluiftus eft exeiiiplar fanifta; vita: in 

 N-T. luxtaillud V:L\i\'v.lwit.itores ejiemei,ficut egofum Chrifti. 

 Vnde&illud manifeftumeft , qaomodo fandi homines di- 

 lioanc nos in perfecT:ione vitac fpiritualis. Modus 'vit& huius 

 continecurfide iuChriftura , &: imitatione Chrifti. Fides in 

 Chrijium eft fiducia in folo Chrifti merito , qua homo, per- 

 fuafuseft, Chriftum fibi a DeoPatrefaclum elTe fapieutiam, 

 juftitiam, fanctificationem , & redemtionem. i, Cor. i. 50. De 

 hac fide & vica loquitur Scriptura Hai.i. 4. luftus fide fua vi- 

 uet. Gal.t. 10. Vn.acum Chrifto crucifixus lum. Viuo autem 

 nonampliusego , fedviuitin me Chriftus : & vicam , quam 

 nunc viuo in carne , viuo per vicam illam Fili 1 Dei , qui dilexit 

 ine, & tradidit feipfum pro me Imitatio Chrijii eft qua doftri- 

 nam , vitam, & morccm Chrifti quotidicnobis proponimus 

 tanquam rcgulam omnium cogitacioniim , didorum , & ta- 

 dorumno'troruin.Af^///.'.io.5 8.c.i.^'. 18.19.^.16.14. MarcS. 

 5 ^.Luc.^.i$.c. t ^.iT.i.^^or.i I. i.Ha.'c imit.rtio facit.vc Chtiftus 

 viuat in nobis.i-Cor +,^'. i o. 1 1 .Cal. 6.i.CotoJf. 3 . x;. 3 .4. i .Joh. i . 



1 1 r. Vitafana & longa inprimk pendet a diata , & 

 medicma vnincrfali. 



Diitam hoc loco e.vplicabimus : vbi fundamenti loco po- 

 niraus illadpoetx: 



Si til/i defiiiant medii, medici tihiflant. 



Hic tria : Meus hilaris,R.cquies,Moderata diata. 

 Pauculis hifcc verbis tota Hygiaftica, quam vocant.concine- 

 tur-Hygiar;ica,inquam,id cft-,inftitutio partim ethica.feu mora- 

 lis.partim cheologica,partim medica de racioue vits fobri.r, hoc 

 eftjordiuatar & teraperatr,illiufque fruflibus. 



Rntiojfiue modtM ,viti fobriA in eovertitiir , vt debitam in 

 zibo ^ potu menfuram conjl^nter feruemta ; zditoc^at: tempe- 

 rantia: ftudcamus, & valetudini confulamus. Menfura ifla non 

 ejl eadem resjeclu omnittm , fed diuerffltma.pro diuersd corpo- 

 ris conjiitutione , roiore , &tate : item pro diuerfo vit& genere. 

 alia cuira conuenic a:caci florenti aut fenili ; alia robufto, alia 

 debili , alia fiuo , alia xgro ; alia corpori biliofo , alia picuito- 

 fo. Diuerfa euim m his ell faculcas vcncriculi : cui facultati 

 hsc menfura exarte , quaiicum fiuripoceft , debec efle acqua- 

 lis & commenfa. Hinc fic, vt quod robufto & iuuenieft acqua- 

 le, iddebdi&feniiu duplum vel triplum fit nimium feu in- 

 JEquale. Nimirum vt in raaiori mundo Deus omnia diuerfo 

 numcro, poudere, & mcnfuvadifi^iofuic Sap. 11. fic quoque in 

 homine,paruo illo mundo , fe ccs habec. Deinde occupacioncs 

 animi & corporis v.irio: variam quoquerequirunt menfuram. 

 Quia maior , & fere duplomaior mcufur.i^ibi pocufque con- 

 etuicilli, qui corpori:excic;:iis eft dcdicuf,quam cj , qui tocus 



eftinftudiis, meditatione, oratione aliifc]ue mentisfumflioo;- 

 bus.Funftiones enini animi cotam vim animx furfum crahunt, 

 atqueitafulpcndunt vires aiftionum infcriorum , nominacim 

 concodionis. Caccerum menfura ciui ^ potus inuefligatur 

 certis regulis, hoc modo 



I. Si tantum ordinarie fumets, vt po^eaparumfs aptttsfun- 

 Bimibtti mentis.puta trationi.meditationi^^Jiudiis literarum, 

 certum efl, te menfuram iuHam t.wfi/er^.Nacura enim & ratio 

 poftulat, vc pars vegecans ita foucatur , vt facultas ammalis 

 & rationalis non offendattu' : quia illa his feruire dcbet , & efle 

 adminiculoadearum funftiones, nonimpedimcnto.Cum ergo 

 tantum ingeritur pro parte vegctante, vt fundionibus fupe- 

 riorum facultatum , nempe fenfuum , imaginatricis , intelle- 

 dus , memoria; , notabile decur impcdimencum , lignuineft, 

 congruencem menluram cxcedi. Prouenic hocimpedimencum 

 cx vaporum e vencriculo , hepate , lienc , & vcnis alccndencium 

 copia : qui modice tantum eo mitcerentur, , fi menfura non 

 excedcrecur. Experiencia fiquidem conftac , cibo pocuqueni- 

 mio aflumto non folum vencriculum , fed eciam hcpar, lienem 

 & vcnas nimium incalefcere, & maonam fulisiiuuin vim furfum 

 cmittcre. 



I I. S« tantum cibi vel potut ajftimas, vt poftea fentias torpo- 

 rem quendam, grauitatem, & laflitudinc?n corporis,ckm anien 

 effes agilis fj» excitattu.fgnuni ejt, menfuram congruoitem eX- 

 cedi-.nifferte ex7mrbo,vel rnorbi reliquiis id proiteniat. Cibus 

 enim &porus, riaturam virefque corporis recreare debent, 

 & alacriorcs reddere, non grauare & opprimere. Qui eigo 

 grauamen fentiunc ex cibi potufque cxccflu , iis dcmcnfum 

 diuinum fcnfim minucndum eft, donccad cammenfuramre- 

 digacur, ex qua non amplius fenciacur incommodum. Dixi 

 fenfim : quia fi quis ab inordmaca viuendi raciunc immcdia- 

 ce acfubico cranleatadexaftam regulam , fubita ifta mucacio 

 ofFcndetnaturanl. Quare confucta quantitas niodicis fub- 

 traiftionibus paulatim miuuacur , doncc ad eam pcrucniatuc 

 mcnfuram ,quKneruos , fpirituum vias , non nimiumhume- 

 dct. Icafict, vc fpiritus animalis , ( aquo tauquam vniuerfali 

 & proximo aninia; inftrumento , omnis vigor coiporisin fenfu. 

 & motu ) liberccommeare , &corpus regere queat. Qiiodfi 

 Ipiritus ille per vaporuni copiain ex cibis iutercipiatur , nihil 

 mirum eftdebilicacem & corporis grauicacem, fenfuumque tor- 

 porcm fequi. Gcrmanielegancerexi«<i.i9. -v j. dicunt de vlu 

 cibi&potus , CO?i-nmii|i'tiiciianiv (hucFcn. Et Chtiftus, 

 Luc.w.v. ^i,. abufum cibi &potusin eo ponit, quod gra- 

 uent cor. 



III. Gmilibet explorare debetvires ^ vafa fua,vt Aqualem 

 tnenfuram inuenire atque obferuare poffit.Comm\u\\t.t:\i poft an- 

 num xtatis 5 6. facis efie vidcncur duodccim vel fedecim vnciae 

 cibi per diem; & tocidem vel paulo plures vnci.r pocus. Hoc in- 

 tellige de iis , qui toti fuut ftudiis addidi, fiuc fint debiles , & 

 ad feniura vergant , fiue robufti & in a;tacis ffore confticuci, 

 Pacresfane, quiin cremo vixeront folo pane & aqua, vc elt 

 z^aA C aftfianum coUat. z.abbatii Mofs cap. 19. hanc mcnfu- 

 ram obferuarunc : vcpoce qui duobus paximaciis, id eft , duo- 

 bus paiuulis panibus, vix vnius librs, id cft i i.vnciarum.pon- 

 dus habentibus , fuctunt in fingulos dies contcnti. QjJod fi 

 Pacres illi pcr longam experieaciam fatis eflc iudicarunt duo 

 paximacia, fiue 12. vacias ( fiugula enim paximacia fuerunt 

 folum fex vnciarum. & duo (imul iunda penderunt librain 12. 

 vaciarum , qualis fuit apud veteres ia vfu) & quidcm panis ficci 

 abfque vllo obfoiuo:quanc6 magis fitis cflc poterunt t.y vel S» 

 vncia;paniscuin 6.7.VCI 8. vnciisobfoaiorum, quxduploplus 

 alunt quam ficcus panis. Huc accedit loco aqu.x , qua illi vte- 

 bantur,quxquepcr fe noa alit.cercuifia vel vinum,qu.v multuin 

 aliincnti prccbent. Dcnique experiencia coaftat,muItos cflcqui- 

 busloage minuscibi &potus fatis fic. Apoftolus 1. Tim- f. v. 

 z ; ■ monct Timothcum, vc pauculo vino vcatur piopcer crebras 

 iafiimicatcs. Siquis fitvalentulus. poteftplus vinibibercquam 

 valetudinarius. Vterque taraen poceft etiau; bibcre ad hilarita- 

 tem. ?fal.ici\.\<;. 



IV. Confultumeli^abrumpere prandium vel ccenam, quan- 

 docibtis (^ pctt46 incipiiint cptime fapere. Ceriiflimum enim 

 hoce.ft indicium , naturam ventriculi habcreobiedum conue- 

 nicucisquanticacis , inquod.agat. Hucrefcr illud Hippocratis 

 ia aphorifmis : Valetudiaem excolunt, citrafaiictatciii vefci ci- 

 bis,& impigruai cfle ad laborem. 



V. ffiuok ad qualitatem attinet , omnespene cibi, ccmmuni- 

 ter iJitati.naturA beni consiituti conueniunt , Ji debita in illis 

 qUAntitoijfiue menfura ,feruetur. Ab iis tamen , qu.c noccnt, 

 cauendum :qualiafere funtpinguia, qua: & ftomachum rcla- 

 xanc, eiufque viicsinaftiidio^iie ficas difloluunc, concodio- 

 ncm reliquorum ciboruin impcdiunt , eofqne femicrudos 

 ftomacho cxcedercfaciunc , & fumos ia capuccopiose cmic- 

 cunc. Literati ergo parcc iis vtentut ,& fufficieaci panis quan- 

 titacc noxam illorum impedire ftudebunt. Talia icem func 

 omnia , qui experientia celle, velcapiti fufFufiones , ncbulas, 

 vertigincs, dcliillationcs , aut tulfes adferunt ; vel ventriculo 

 crudit.ices, inflationes, cormina , morlus, lancinationcs faciunti 

 velalia racioue ftatuni corporis, autauimi functioueslacdunt. 



Cum 



