Sedio XXXI. Pathologia. 



397 



jjtholo- XVIII. Tmsrii natiirA, caufx, fpecies , effe^la , & 

 sia tiiBO- 1 r r 



J„ retnedin Jic jHnt. 



I. Timor eji sgritudo ab oblatajpeciem»H impendentis,e[Uod 

 intsritam ■vel dolorem adferre fojfit. DitFcrt itaquc a triftitia; 

 qiii.i h.TC tcfpirit m.ilum pi.r^lcns ; illc fututiim. Tiiftitia plus 

 admittit coiifiliji timor, minus. illapcniitiolior ; liic vchcmeu- 

 tior. iii.i demum aftcdio cll coiicupilccntis facuitatis i h.rc, 

 irafcentis. i.Canft timoru eli m.tliim i>':pendens , 'vct qiiod de- 

 trimtntiim adfcrre poieJL Gigmt ciuoquc timorem , in alio- 

 rum fide vit.im & tclicitatcui lUam collocat.im halieici qnod 

 ca fluxa plerumquc lit. Qui ctiam iiiuiii.im faceie poflunr, 

 funt formidabilcs iis , qui fuiit iniuri.t cxpofiti. Timentuc 

 etiara &: qui iniunam acccpctunt , & qui fcccrunt. illi , quo- 

 iiiam obleruant tcmpus perpetuo vlcilccndi : hi , quoniam, 

 fi func potcntes , ciim talioncm rcformijent , noua & no- 

 ua fubindc inc;erunc incommoJa. Qiji de re cadem ccrtant, 

 (uucinuiccm metucndi. Nafcitiir denium mctus ex aueifione 

 naturali. ai.<i!ri^tiax vocant- fic ouis tiiiict lupum. ^.Atige- 

 ttir mettu i prirno , fi malum imminens difficillimc propuHa- 

 ti poflecxiflimetur :yff««</o , fi fic maguum & gr.iue : tertib, 

 fi fic repencinum : qiiarto , li fic i^nocum : tjiiinto , fi fit propin- 

 <]uum. A.A timore fi<nt immnnes ij , quiiui nihtl maii con- 

 tingere pote/l : vt Deus & beati. icd & qui iu malorum ex- 

 trema apud uos deuenere , «ihil cx iis cimcnc : cum qui 

 omnem fucuri fpcm abiecere. yVent , ^ principes toni ti- 

 mentiir , qua pojfiint infligere maltim. tiiiior enim ellde ma- 

 Jo. Qucd (\ ab eo cogitacioncm fcparemus , vel pccnam ab 

 iis inflidtam non apprehcndamus vci malam , loco timo- 

 ris nafcicur reuerencia. Sed & oportet diftinguere inter ti- 

 morcra feruilem , & filialem. 6.Partes metni , feu timori, fub- 

 ieBx h&funt. Segnities (cu pigritia eft mctus confequencis la- 

 boris in agendo. SoconUa eft mecus conrequeniis labpris 

 in confulendo, meditando , & profpiciendo quid opusfit fa- 

 Ho. Verecnndia eft metus admittendi aliquid turpe : itera ell: 

 metus iuft.-E reprehenfionis : denique cft metus ignominis 

 ob curpe aliquod fidum contrahenda;. Vudor, fcu erubefcen- 

 tia,eft raetus poftcurpealiquodfaflum. Sw/ior eft mecus in- 

 gens exvehementi, (ubita & inopinata cogitacione malipro- 

 fe(ftus,(enfum adimeus. Terrorz^ raecusconcutieus, obcom- 

 minacionem mali infligendi , auc grauicatein mali fuftinendi. 

 Angor eft timoranimum foIicitans,ob malum externum,iam- 

 iam pcrfercndum , cui refiftere facile non poirumus. Vauor eft 

 metus animum perturbans, & quafi loco niouens. 'Exanimatio 

 cft metus paunris comes , & quo auimus quafi deficit. Contur- 

 iatio eft mctus exciitiens animo cogit.aca. Formido c(i mems 

 pernianens .j .?oft triftitiam,nuUa efl animi sgritudo pernicio- 

 jiortimore. Obeftenim corpori.animoque, plus cxtensi pluri- 

 niaque inducic fyrapcoraaca. 'EK.primum quidem contrahic & 

 debilicac coc i ad cuiusopcm& fubhdium calor fi.tperiorum& 

 inferiorum partium accurrit , non fecus ac ia obfefsa & trcpi- 

 danteciuitate omnes adptincipem confugiunt. Vndemetum 

 confcquitur pallor oris .frigus & tremor membrorum , pra:fer- 

 tim corum , qunc vel raagis mobilia lant , vt poplites , genua, 

 jmumqac labellum i vcl cordi per neruos , raufculofque magis 

 coniunda.vt mandibulre i tum filentium, fitis, liorrorcorporis, 

 afperitas ereftiuque pilorum , canicies. Vox eft exilis ac tre- 

 mic , lingua titubat, dentes toncrepanc , aluus laxatur & fijlui- 

 tur , vrina propcrat. In animo autem perturbatio & incon- 

 ftantiagif^nitur. Metusenim cogicationesconfundic, fulpicio- 

 nes item gignit. Meticulofiomnes lufpiciofi func, oraniaque 

 augenc in raaius:nec vnquam cantum eft pcticuluni, quantum 

 fibi fingunt. A pauore eciam noiflurno magnnpere infcftatur 

 noclurna quies : tc in his, qui ephialcem patiuntur. In tiraorc 

 atitein illudobfetuandum i ab eoper cxpeiftationem mali pUis 

 faepe moIefti.x inferri , quam ab ipfo malo , vbi pra:fens fuerit, 

 corripueritque hominem. Aliquid camcn boni moderatus ti- 

 moc adfcrt : nam homines attt-ntos facit, & accuratos ; confilij 

 & cuntftanonis amicos , legibulque obtcmpcrantes i uiaxime 

 veioconducit reip.timorlegum & ignominis:vt parccm falutis 

 publica: mecu concineri nemo inficiecur, id fignificarum a Spar- 

 tanis, cimoris facsllo prope triclinium ephororura conllrutilo. 

 S.Remedia nimij metus funt , fuccidere amorem, qui efi tivioris 

 radix.item ajfuetudo rerum terribilium,^ qut iinque gignunt 

 audaciamruelfirrnant animiim. Prn:clare- tiadjf.um ab Auguft. 

 non aliam cdecaufam mccucndi, nifi,ne id quod amamus ade- 

 ptum amittamus.aut nou adipifcamur fpcratum. Tiinemus ita- 

 que quiadiligimiis qui diuitias non amac,fures vel peculatores 

 non metuit. qui lucis huius vfutam non adcocharam habet, 

 non pauet mortera. Anior itaque , timoris radix , tuccidendus. 

 S.fflni mtrjino funt corde , natitrk funt meticulofi : vc lcpores. 

 Item , quiparura caloris &: fanguniis habcntcirca cor. Item, 

 qui fellc careut.vnde fanguis acccndi[X)l]it:vc columbi & cerui. 

 Qvii ctaffo funt faniruiue, & multo, & calido citca cor , fccuro 

 func anirao & audaci. 



Tom. 1 V. 



Jatholo- 

 gia auda- 



XIX. Atitiacitt Ijm Ijabct catifo! , ejfeUa 

 & rcmedia. 



1 .Audacia eft fidentia, per quam tnagnis ^periculofis in re- 

 buimultttm ipfeanimiu fiducit certacumjpe .incommoda ^ 

 pericula fuperandi coneipit.Timmi it.iqiie opponitur,vti extrc- 

 tremumqu,im longiflimt-dilTitum. Spcsautem timori opponi- 

 tur non iia icmorc.vc ^iuAacia.i.Aiidaciagignitur ab opiniont 

 proprii. virtutts,ijel aduerfariorum imbecillitatis i tum a atore 

 cordis, a vinotcntia, ab ingenio pr£cipiti,mintifque rebtu geren- 

 dfs exercitaio. QutS mlnus enim quiscxpcrtus cft, eoaudacior 

 eft.quod minusincommoda&pericuIareformidet.Exaducrfo, 

 qui (unt expcrii , (ed in pcriculis frpe Tii^ores , (blent elfc au- 

 daciores , quiaputant fevictoriam , ficutalias ftpcadepturos. 

 Exercitatiin realiqua.itemqui viribus, qui opibus, qui amico- 

 rum copia , qui potentia valent , fuut audaciores , quia miinis 

 metuunt. Animantcs niagni cordis miuus audeiiti contra patui 

 cordis magis audcnt. quia qux magni cordis liint,minus calcnt, 

 & ideo inagis timcnt. Denique ex euentu defperatio gignit au- 

 daciam. ^.Audaeia (^fiducia dijferunt. quod hxc bonum pec 

 fe primo refpicit , audacia malum , vt fupcrct , non vt fugiat; 

 idque tandcm, vtacquirat bonum. quatuorenim hic terminos 

 haberaus, quatuor paribus iugandos , malum, bonam,fugam, 

 profccutionem. crgo vel profequimur bonum,vcl fugimus ma- 

 lum , vel prolcquimur makira vel fugimus bonum. profecutio 

 boni ad fpem accinec, & fiduciam , qua: fpei cft cxcurfus ; fuga 

 mali ad cimorem ; prolecutio mali , ad audaciam, fuga boni, ad 

 de(perationcm. ac quoniam depulfiomali, &profecutio boni 

 fe mutu6confcquuntur,fa:peaudaciaconfunditurcum fiducia. 

 ^.Ejfeittis audaciiifiint , fanguinis atque tatorii tiiffujio; com- 

 motio bilts ab impetu animi,contemptus difriminum ; ignaua 

 Jecuritas ; rertim' profligatio jj» interiitts. ^.Audacix. ren.edia. 

 funt.moderata defe opinio ; nonleuis de vinbtts tiduerjaricrum 

 txiftimatio, remota ah omni contemptii ; vfti rerum- 



X X. Irs. natnra , caufa , effeUa , & antidota ' ^"^°^°- 

 i r giaiii. 



hii.c Jimt. 



T. tra eft prouocatio irafcentisfaeultatis ad ilcifeendum.^d 

 itaque concupifcentis facultatis rationi(que adminiftra. quir 

 ills cupiunt , eligiintve , audaifter fufcipic , & impcdimenta, 

 quantum poteft , amolitur , geritque viccm fatcllitij , baculis 

 turbam a principefummouentis : tollit quippeca, qu.r inipe- 

 diuncfugam niaIi,&pro(ecutioncm boni.Porrogradusquidam 

 irx funtexcandefcentia& furor.Illa eft ira brcuis; hxc magna. 

 i.lr£crinitesfuntvoluptas,dolor,odium.\'o\ufasc[nidi:m;c^ui^ 

 iucundum eftcogicarc, feconfecuturura vkionem ; quam ve- 

 hementeroptabat. dolor ; quiainiuriam accipere non contin- 

 git fine dolore. odium dcnique i nam promptura eft odifTe , a 

 quo fueris iniuria afFeiftus. quare Zeno aiebac , omnium per- 

 turbationura fcniina in irain conflucre i quemadmodum /e- 

 men animaliselt miftura quxdam , ab oranibusanima: facul- 

 tatibusauulfa. ^ Odium ^ iraplurimHm dijfirunt. Nampcr 

 iram volumus alicui nialum , cum impctu & cxarfione aniini, 

 quianobis iniuriam intu!cric , quam cupimus vindicare : per 

 odiura vero opcamus alicui malum, ctiamfi nulla. ab eo afFecH 

 iimus iniuria , fed foltira quia nobis per fe ipfe difpliceat ; vel 

 quia nobis aduer(etur ; vel dcnique qiiod is per fe m<t!us & im- 

 probusfit. ^.Odiumeft grauiusirA : quiaodium eft cbfiniiaca 

 qmdam afFe(3io,& cft fiiie raelifura : ira vcro eftquid elabens, 

 &in fluxu pofitum,eftquecuni menfura. j.NuUim datur affe- 

 Htts irs, f(i»;r;jn'/« ; quoniain ira generatur ex nialo aliqiio, 

 qnod vlcifci cupimus. Itaque iri; tantum opponitur id.quo ab 

 ifto mocu ceffamus, vidcl. manfuccudo, leniras, ck-mentia. Illa 

 veroeftvirtus.non afteti^us. Eft, inquam,virtus,qua: impetum 

 irxanteucrtitjVelcrumpeiitemcomprimir atqucfr.ingit.6.C.-?«- 

 /( irn eft matum oJfei2dms,qiiod pofflt repeUi Eius prima radix cft 

 opinio contemptus fui ab alio. Ideopaupercs fcnes,craudi, g;b- 

 bofi , monocuii , manci, dcformcs , facilc irafirunrur : itcm qui 

 (unt angufto animo , vt pucri , fa:minx , Si homines frigid.x; 

 tcmpcraturx. Biliofi facilius iuflammantur ; frigidi feuianc . 

 irain diutius; faiiguinei cito concipiunt quiacalidi ; citodepo- 

 nunc.quiahumidi. Sanguis autem ctfi luaprenatura pariat hi- 

 lantatem ; ac copiofus vim habct bilis , facilcque concipit iram. 

 Eft etiam viclus racio aliqua , qu.E augec bilcm , vc cibi cali- 

 diores. Idem pr.rftat inedia. vnde qui (cmel in die velcuntur, 

 excandefcunt faciIius,moiibti(q^iieexiftuntamaruIcntis. 7. .■Itt, 

 ^f/ar »>/? ,fi amicus erat, qui fecit iniuriam : tumcTefittihcx- 

 cellcntia conditionis ;itque ftatus : dcmum nugefcit aduenru 

 milcriarum & calamitatiim. ?,.Prohibetur ira, fi iniuiia nohis 

 infcratut ab iis , quos timcmus: quiquemala fibi intulilFedi- 

 qnofcunt:quos iccm pccnitct faifli. Ceffat quoquc in timcntes, 

 & fedemifsil-geientcs ; tum in eos , qui pcr iracundiam pecca- 

 runt. cj.Lenititr ira ^ deferuel tempore. tum fumptinne pcenx, 

 etiam abatio.deniq; adeptiene viftorid. 10, Ejfeffusirst al.i funt 

 exiffitu natura , atij tx etientu. Prioris gencris linit , dolor iii 

 aniino ab retardationc , atque mora vini^itflT i & auxietacc , ne 



L 1 non 



