298 Encyclop^di^ Lib. XXX V. 



iAon fequatut : volaptas anim. cx altcva pait 

 »„.^ „lri«nic n„-c auafi pfxfens obucitnr:p 



gia inife. 

 sicordijE. 



Cjfcilicct ab fpe fu- 

 tura: vltionis.nur qual. prxia.s om.cnur:pmurhat.o tano.jis, 

 acae mentede.c<aio : feruor fa.igu.msc,.cacor; quem ,n a!,.s 

 confequ.tur pallor , in aliis vnbor j ,11. abica, , h.c gcnemd 

 anim. ert aroimenrum. Hunc fangu.n.s teruo.ci lcqu.tur 

 palpitatiocor^Hii, !i?imenIingu.T,ardor, oculorum.cl.-bilitatio, 

 ]axat,oinii labclli.tumor oristtrcmor genuum acqi.e manuum, 

 inflammatio totius corpoiis. ep.lepticus qua.idoque paioxy- 

 fmus.vomitus bil.ofus, qucm fcquatur fcbiis, hanc vero .nter- 

 dum cita mois. De>r.um officit vaietudini , ob mcicmencum 

 bilis. quod fi cohibeatur , nocentior euad.t. comprcfla cnim 

 vrit fangui.icm ; cuius cincres in liumotCS atros tranlcunt: vndc 

 tr.ftitiaVitur. Alios nx cf."eftus exeueiitu recitat Plutarchus: 

 nam in iocando amiciciam mutat in odium ; in dilputationibus 

 /ludium cognofccndi vcrtit in libidincm contendcidi ; in iu- 

 dicio , potettati addit infolcntiam ; in inlHtutione libcrali, 

 rnojPcitiam , Sc odium difciplinarum animo inge.it ; in rebus 

 fecunJis auget inuidia.T. ; in aduerfis , fe mifericovdinc exi.T.it, 

 jj.Antidola irs. diltgcrzter qu^renda funt. qund difticilis ap- 

 pa.ear cius curatio , ob varios affcflus , &: quandcquc muicem 

 pur-nantes^in ea.r. conflucntes. Vc enim contrarij mo.bi, femcc 

 complicantes, difficilem& ambigua.tircddunt curacionem, fic 

 afFefliones animi commixti: , medentis diligentiam portulanc- 

 pr(>w«»> igitur fufpicio lemouenda ; nec op.nandum ca, qus 

 nobis difplicent, faflain contemptum noftri, lcd potiiis pcr in- 

 curiam admitfa. VeinicAc feipfo fentiendum moderatc.ex.fbi- 

 niandiimquc, fc polTe aliquid com.nitteve contemptu dignum. 

 TeWJ, icputandumivaiT) proficifc. abanimoimbccillo &abie 

 «fto. 6)««rro,ccnfendum turpe elTe iniuriam rcfevrc ; na.n qui id 

 facit,flagicii partem accipit ; vt quifuliginofum co.nplcditur,& 

 cum eo volutatur.fuligine abit inquinatus.CedendmTi al.quan- 

 <do,vt fuperemus : ha:tunt huius palailhi leges,vc athletas imi- 

 tcmur interdum, qui deinduftria hu.tii plerumque depvclTi, ad- 

 ucffa.iis fiiperiic incumbentibus viftotiam eripiunt. 6)_«i«ro, 

 vtendum cibis fvigidis, potu aqua: , fo,imo lemilTo atquc btcui, 

 ca:terifque bilem &c calorem minuentibus ; caucndilmque ab 

 inedia. ieiunis cnim bilcfcit fanguis. tu.T. a nimio .nocu , quod 

 mordaces gignat humovcs ; nec non a continuacis vigiliis ; quia 

 vim hx habent cxiccandi.vt contva fomnus humidum rcddcndi. 

 texio , aures admouenda; fevmonibus cum do<!li,„a& vcnrate 

 coniundlis.aptiusfancir.TprohibendxdomandiEquc vc.iiediuni 

 eft bratiocrauis&accurata, quamplagascentuiTi Spavcana, vt 

 aiunt, nobilitate conccr.ilTe. haec nihilominus te.T.pell:iue adhi- 

 bendaivbi fcil.irapaulu^am refederit.S;^?<OTo,cv.i,> faaocliftove 

 alicuius ofFcndimur , ccgitandum a iiobisquoquc non pauca 

 petpera.Ti fievi. CBauo , in oTFenfionibus diccndum eft nobis: 

 lciebam,fcicbamhominemilliime(le,pofredelinquere,labi.pec- 

 care. No»o,iuuant valdc ptopolita & vota de non irafcendo pcr 

 annmTi,menfes,dies:qux fubindeinnouati polTunt.DmOTj.fpa- 

 t.uraanimo concedcndum, vcfecolligat,&difTipatas fui partcs 

 leftituatin vnum.Athenodorus recefTuvus ab aula .Tionuit Ai;- 

 guftum , ne quid in ira. diccret faceretvc Grxcis charadTeribus 

 Ron potiijsrecitatis.Ita Ambrof.usTheodofioauchorfuit.prius 

 recitavet orationemDominicam,quam iniraaliquiddiccEctau: 

 faceret. P'nrf;£:;»jj,vt;ndum fcflionc & quiece corporis. Duodc- 

 «Vao.remouehdsoccafiones irafcendi.DfWOTo/cmo.non efi: in- 

 vtilis Mufica: fedata: vfus, cuiuf.nodi Doricafuit. Dcpfium , fi 

 tottemediisixa ptohiberi,aut eiici,aut minui,aut comprimi nc- 

 quic ; miiigati poterit evuptio.ie in verba moderata co.itra in- 

 i"uria: authorc.n. Vt cnim exhalatio inclufa vifcctibus tetra; diu 

 vigct,atque in terrxmotus & concuflioncs deCnit ; at locum na- 

 i£la eru£landi,minote difcrimine euanefcit: fic feira<?ericin ani- 

 nio. vtque mare puvgatur impctu ve.itovu.n , alga & mufco 

 egeftis:ita ani.iii viiuscum ve.bis & quefTibus ciicitur.at cauen- 

 dumne fiBtinhone(la,i.Tipudica,fpuvc3.ii.7r««7 confnU.ttioni- 

 bus ^ delik^rntionibui fudioiiaiitanda,^ omni>:o comjitiifien- 

 da e/?. qu6dmentisac;cm,q.tenebrisin.c<ftis,impcdiac a profpe- 

 flu vevi.Hinc Bias dixicconfilio duo m.ixi.nt; opponi,fcftinacio- 

 nem & iva.Ti.j<I^ inexeqtiendo, ardua prafertim,/]u&que magno 

 P.nimo hahent cpKS,modira}ida ejl ira^non radicitus couilienda. 

 ij.I^ifficiliiife/Hra , quamvoluptati repugnare \fi vimmorbi 

 ««/««.(trkeflenim iva vehementillima.SinaffinitatcmcuiTi fen- 

 fuhominis , & communem alTuctudiiicm fjjcftcs , ciim iTiaior 

 hominum p.Trs in voluptatem propendcat m.igis; difficilius efl 

 volupcati rcpugnave. Atque hanceciani ob caufa.n I.bidinofus 

 amor magis pevfeuetat, qua.ii ira. Vcrij.n fi tervibilc quidda.Ti 

 ingtuat.amoris ardor cxtingjitut,!ra ex fc aciior efficitur. 



XXI. Mifericordia fiatura , caufe , & ejfeSiiM 

 ita fe habent. 



I . MifmcordU efi nobilU i^ lattdati(pma. afec7io. EfT cni.n 

 clcment.x- prox.ma plcna-amoris & pictatis : cuius im.iicnfum 

 ciTcpclagus apud Dcum fcribit Chryfoflomus : cui fpo.itc fiia 

 ccdcre omncs vivtutcs teftatur Caffiodorus : qua fublati ma- 

 gnis mcommodisnumana fors alfl,actur. i.Mi/ericordta e/l 

 igrtiudo an$mt,ab opimone mali.quoU interitum dolcrcm ve ad- 

 Jerat et,quifit :llacalaniitat; tndigntu. Nam fi di^ne & m^-rito 



malafuftineat , viccm cius haud mifcvamur. nemo cnim meu. 

 tis compos ad parvicidic , tyranni , aut proditovis fupplicium, 

 quod mcrentur, niifciicordia commouctuv. Ex quo fit, vt ma- 

 lime mifereamuv cucntum & vicc.m coiu.n,qui i.nbecllli & 

 inj^irmi funcad aliquid .igcndum, ve! fufluieuduin ;cuiufmodi 

 fuiit infantes, nicntc capti, pueii, viju.t:, xgioti, inopcs, cgcni, 

 fimpliccs.itidcm ij.qui cx magna rcvuni piofpcvitate, qua olini 

 pcrfrucbantur , detuibati dcicifTiquc lunt. Item , qui in ma!.i 

 iuopinaca mifeicdeuenerunt. 5 Mala, oh qu^vicem (ycondi- 

 iionen: aliorum miferemtir ,funt pcens , T'r vocant, ncn autem 

 culp£.H\lc itaquc peninent morbi,movs tamcs, fitis, tovmeiita, 

 plag£,fpoliatio,captiuitas,feruitus.Mi(cvemuv itidcmdcfovmcs, 

 mancos, taidos, rudcs,& ftultos. ^.Indignifwnt malis opinione 

 nojird boni viri,0> qui reSe fuo mnnere ^ ojficio perfunUi cre- 

 duntur : tum ctiam qui maiis lunt impaie5,vt mulicves, lcnes, 

 Kgvi , dclicaci : icc.Ti & ij , quibus non licuit bonis luis fiui : vc 

 cum .T.a2,ni ingcnij vir in mcdio ftudiovum fuovum cuvfu c 

 mcdio tollitut. Interduni tamen cciam mifcratio fubit huma- 

 nx conditionis. quod ficipollcacdcberc dcclatauit Ariftotc- 

 !es, cum repvehcnlus , quod homiui ncquam mcndicanti ftipem 

 dcdiflct, refpondit, honiinem fc commifcratum ciTc,non mores. 

 ^■Mifericordia excitatur faciliiis in its, qui opinantur ea mata 

 Jiei fuifque contingere pofje , "Vel funt aliquando experti : vc 

 Dido apud Virf;i!ium, 



Non ignara mali, miferis fitccurrere difco. 

 Fehces vcro, & qui le tutos ccnlcnta vi, non facile hoc affe- 

 iftu piomoucntur,quia non timcntmala. Indcprincipcs, diui- 

 tes , contumcllofi , iracundi , & f.tKoi.f^a-mi , ab hoc afFedtii 

 func alieni , vel omnino , vcl masna ex parte. Sed nec in ex- 

 crcma politos calamitate riiucratio tangit. pvemuntur euim 

 piopviis xrumnis , vt non cogitent de alicnis. ^./:d mifericor- 

 dia"faci!es funt,qui natura timidiores-^ imbecillifunt : t::m 

 periti rer:tm huma'narum,a dollrina exi ulii,miti ingenio prA- 

 diti. (t.Augeturmifericordta.fi mala,velutatrocia repr^fenten- 

 tur;addantitrque formA .■iio;es,veJiittt,s, aBiones. Effic.unc cnim 

 vc malum fic fub oculis. pr.xlt;ntia vcro refU.Ti acerbarurn 

 operatuf magis ad niiferationem. j.Nojiri miferatio nonfacill 

 nos capit : quia propri.T calamitates nobis funt nimis fainilia- 

 res : ad mifericoidiam vero excitandam nouitas & infolcncia 

 malovu.n requiritur. ea n producantui , callum animoobdt;-' 

 ci.nus. quapvoptcr in peftilentia, vcl clade, vel longo malo cz(- 

 fat mifcratio addo , proprias c.^.lamitatc;; habere aliquid ma- 

 iusatquc tervibil.us , quar.T vt intra fines mifevationis conti- 

 neri nos iinant. atrox vero & horribile pellunt & exturbaat 

 rniferationem. i.Nimiamifericordia eohibenda ejl. Vt cnini 

 moderata eft plena pictatis , & fubleuat hum.iuam mifcriam: 

 ita immoderata Ixdit iuftitiiiii. Remedium vnicum adfcro: 

 v.oa commoucvi vehemeutius coium afpedu , qui tolcvaiit 

 niala ; cum plevumque non fiut ca vere mala , qu.x patiuutuv; 

 &interdum conferant ad falutem , tam publ.ca.n , tumeius 

 qui plecTtitur. 



XXII. (midlz natiira,cdnf<ii,ejfeB>a,& remediafunt r.-uliolo- 

 tn hii remlu. 



o 



I. Iniiidia .'vel prtiits inuidentia [ fie enim Ciccro appel- 

 lat , quod inuidia tani eoru.n fic qui inuidcnt , qua.n quibus 

 inuidctur ) ejl egritudoconcepta ex eo,qubd alij beneft ; idquc 

 non pvoptcr commodum inuidcntis , fed quia .xgri: fcrat il- 

 lum ciufinodi bono fvui. x.lnter differentias inuidi& ab odio 

 hnc ejl : pojfenos iiijle odiffe, non poffefne culp.-i inuidere. ; .[n- 

 uid:a mouef.ir inter pares maxime. Aliqiiando cciain inuide- 

 mus inferiovibus ; raio fupevioribus. ^.Fortunati, ^qui ina- 

 gna gentnt , f&pe muident : quia quod aliis cribuicur, fibi adcm- 

 pcuni pucanc. Scd nimia pocentia luhnixi non inuident : nec ij, 

 qu. fpc omni & auxilio dcftituti defpcrarunt dc rcbus fuis. 

 Sunt autem ad inuidendum pvocliucs , qui anguftuin pufil- 

 lumquc animum trahunt. C[u6d iUis o.nnia vidcantur .nagn.-;. 

 muidia vcro ad inagna im\ii.- ^.Inuidcntii canipus iU cl^t- 

 ditur b.nis .qtis. laudctn hrnorem, cortimodum ft-runt. 6.lnui- 

 demtis -Liiue>:tibtis,non liitdfunBu ; tum vicinis, ^ notis ; noi> 

 degentihus trans columnas Hercults. M.igniiudini demiimvir- 

 tutis ccdit inuidia : nec lis inuidemus, a quibus noftro com- 

 munique iudicio longe fupersmUr Elcganter aic Plutarchus, 

 inuidiam fugavi fplendove viitucis , vti fbl , cinn aitininuis 

 fertur, vmbram omnem difiicit. -j.Remedia hic funt biparti- 

 ta- Caucndum cnim , ne inuideamus , ne inuideamur. a!:e- 

 ruin ad inotes pertinet , alteruin ad quieceni & incoIumit.T, 

 tem. Aitcrum inuidenti obeft , alterum ci cui inuidetur. Idco 

 hanc oniuium perturbatio,K',n ffquiflimam iniquiirimanl- 

 qiie dixic Gregorius Na^^anT^entii orat. de cathedra. Iioc quori 

 doininos e.>:ccdic & coulumic. 1'rior illa inuidiaa pcclovibus 

 humanis arcebiiur, fi cogitcmus cam clTc vilium , abiciTto- 

 rum , corvuptorumque ho.ninum ; ac fulcipi excitatique ina- 

 ximc in bonos. Hinc inuidi lunt veluti mulc.t; , qux vlceti- 

 busgaudc.it. inuidi quippe omiins viitutuc.bus , folis incu- 

 baiu viciis alioium ; eaque in .nenccac ore habcnt. Agis,pii- 

 mus rc.\ Spartx , dixit , inuidi dupliccin efic pcenam : angitut 



enim 



,i>i3 mui- 

 dix. 



