Encyclopsdte Lib 



XXXV. 



^""' ff A„c moAaca.Exerci/^itio -vehemens atqu 

 t°' '^'TdTntLn. a„.cc (omnos p.otu.u^. gcncrar. & 

 '""Itnd^cib.scrudirci^uc humor.bus contcrt . at caput 

 eoncoqucnaibi.1 , .^„1' ,; auiZciKlo conaucitrcraiHa vc- 



■'''l''^ "'.'"rcTmb c:i .s V P-' «o^ .ffcausoblcur^.lim^ 



1? ■ rS:» -tb.tu. boL ■B.n.r.un, ad.u.c.turr, af- 



r; potSue^Srotant.bus . acvalctud.nar„s quam fani 



^"'' ^".T.r L .„tem mcd.i.tum m.nus vchcmcnt.bu 



l 



conucn.t 



Vfusexer-' 

 citatio. 

 nuin in 

 fgcciE. 



inxqualibus, alia in squalibus, alia fub por£icu,alia fubdio. 

 A tempore fit hycmevel a^fkate mnnevel vc(pcre,ante c.buin 

 vcl a cibo.Ex his gcner.bus quacdaro (unc (impliccs, quxdam 

 apothcrapcuticx ambulariones /^tniidationes apothentpeuti' 

 C& funt,quae in vfuin veniunt.quandoiani conteft.x funt gra- 

 u.orcs excicitationes.vcl poft purgstioncs.Atquc hoc dcam- 

 bulat.on.s gcnus aptum c(t animum rcmiitcie , fpititum 

 comniutarc.in ordinemque adduccrc.thoraccm putgare,rer- 

 pirationcm facilem rcadete , indiumenta fcn(us loborare, 

 ventriculum lii marc, &, quod maximi icfcrt , omncm afFc- 

 ■ k -m mcd.i tum tr.i.m. .c».>...w.ibus dioncm, qui laffitudinis fcnfum mfcrr, quxouc pcrt^rbat, 



inierhasautc ^^^_^ ^^'acbilibus cffcc^uscospro- cxplicare acquedinoluerc.^wi«/«/(0»«/OT///,«s, (1 fintmc 



diocics.quxinter numevatas d:ffcicntiasncquc cxccdunt.nc- 

 que dcticiunt,capui,oculis,thoraci, (tomachoque male aflc- 

 ftis ptorfuntntem cuin aluus (iftitur, cibi fupcrnatant, vrina 

 tctiiietur:& ad fummam omnibus lis , inquibus neccfTe eft, 

 aut a (upeiiotibus pattibus ad infcriorcs aliquid dcfiucrc, 

 aut quae ad infctioics partcs propcnfa fcruntur,excerncrc:fed 

 obe(t omnibus fcbticntibus.l'orr6i.f/cA:i/?«»3^a/a/io mauno. 

 perc calefacit , & magiutudincm carnis,fi quid aliud , toliit. 

 ^rnbul.ttiones tardn tere cadem priflant , qus ab apothcra- 

 peuticis effici diximus : quocitca vaicrudinariis, lcnibus im- 

 bccilliQnbus , & iis , quos poll cibum dcambularc dclcdtat, 

 quiquc nupet a (omno expeig;(cuniur, aut ad maiorcsexcr- 

 citationes ineundas lcfe praeparare volant , aut quauis partc 

 dolent,accommodat2 erunt. Vehemens,feu nimia deambuln- 

 fio fii£;idos adiuuat, anhelitum auget, a flatusd •-iitit:at ca- 

 pitadcbilia magnopcrc ^eitutbat. Multa deamiutatio iuuac 

 cos.qui caput vcl thotaccm malcaffcflum hatjciit , & a qui- 

 bus mfcrnjt corpoiis patces iion nutriuntui , quive in exerci- 

 tationibus vehrnientiori motu c^cnt pauca vcio ptodcftiis, 

 qui yoii exercitationcs non iauantur , &. quibus i cih.i opus 

 e(l dcambulatior.c , vt is in fundum '•cnrticuli dcfcend-'r , & 

 quibus gtauitas in corpore imtitur. Longa ^ rtBa ambHlatio 

 miiiorcm, quam brcuis , moleltiam p r t, ...pitique pmdeft. 

 Longafy concitata liiigultu. comprimcndo ftrcnueprodeft: 

 hreuii m,igis fatigat,& reueifionibus (uis contmuis caput la- 

 bctaCtai:quo nommc etiam circularu deamhulatioxmyxahi.- 

 tur. Ambultitio^e^uicum intenjtone crnrum^iaUihm incumben- 

 do^fit.Cii^m malc aftcdto ccnucnitt.mquethoidtihumidio- 

 peretur,capiti ,nptimi5,cunccuHu. ■^r^iradi^upHc.Vcr tl.partibus infcinis ab al.mento fruitum non capicnc.bus,& 

 busnoa,gnobilcad,umctrtuma.lk,...L^-.^^ oirinino quibusm^cria(uifumrcpic.S«. ...^..^r..^^,^,^,. 



rwoii/a^lippiciit.bus &aluo (uppicd.-c t nhs eti.&H^zero to- . 



cxcrcitationcs,quate 

 fcreatiam,producant. 



XVIII. f^f'^ exercitatiomm in fpectcfic hahet. 



Tria;intatriac;ene,acxercitationum,quspaul6aatepcrrc- 



cuti I^Lus,aut vfum habcnt in quacuor (pcciebus %V^-f- 

 d eft.in tel.?iosa,athlet.ca, bellica, mcdicaiaut in ttibus, 



:::'mS^;'^:;ho;'i;;VoVelut,n(ynop(itrademusvaim 

 „rcd,cum. Itaque ,.^altator,a .«^.y?». corrobora: brachia & 

 c u..-.; fed nocet iis, qui haOent caput debile, vi(^:cra mfirtna. 

 Jmbosart.cul^rque.mbeciUcS.x.C^.r— .leumanuurn 



geft.culat.oattcnua.hun.ores. ,. .altaHoj^ectatnnfic dul^ 

 vn.uetfum corpus calefac,t,& arccnd.s rigotibus,atque ctiam 

 nonnulhs trcmoribus cft accommodataivtilc etiam tcmcd.u 

 Miftit,vbi ftomachus in concoqucndo laboiat : ptsterca la- 

 bantes coxas, infi.ma ctura , & male tutos pcdes conhrmat, 

 Corrobotatque:incxtrHdcnd,sdcniqucaren,bus& vcdca la- 



pillis nulli cxcicita..oni ced.t.Scd obcft vert.g.nol.s, & oph- 

 thi\m^c^s.,.LHd:uptUingeneYe^cMM^xovc^yvort.zi:^^otn, 



Rvitalesaaioncsioborat: pecuHatiter veio;)-».-"*/""''-'^^'; 

 citatio attenuat , animoram virtutem pant . om..es co: por^s 

 pattcs accommodate cxcrcendo bonam corporis valetudine, 

 ac mcmbroturo concinmtatem cfficit:f;7.3.»M^«^totumcor- 

 «us fitmat.cumquc ad deducendam infia matciiamvchcmen. 

 ter coopererur.capiti inptimis, cundiiquc fupcrior.bus part.- 



fitalia fuprapauiroentum.a 



niodo vchementcr,mod6 rem.fsc.Luda qus vehemcnter , at 



lemcalcfacit, robor3t,au- 

 rpus fol 



qucereaocotporepcragitur,carni 



gctsfirmum & validum fpirirum rcddit, itcmque corpus loli- 

 triacmufculorum^neruosetiamconfitmat.tandcmquenatu- 

 ralcs omnes adioncs cotroborat.Qux vcro remilhus & pla- 

 eidf pcragitur.carncm multam gcnciat.capiti & th"raci pro- 

 dcft.ncruos^orroborat.Qu^f^upfapauimcntum ht, prscor- 

 aia atquc inteftina vitiata adiuuat.lumbos imbecillos & ge- 

 nuamfitmioiareddit , fcd capiti etf incpcior. 6. ?ugtUtm o- 

 esjluum exercitationes brachiis & manibus pra:(idium adle- 

 TU.i- j.Vancratiiim modcratcadh'bitum,vniucrro corpori ad 

 robur acquitc.dum ptodeft.S. iir[u6 cft intcr excrcitationes, 

 qux vcloces Tant citra rob.ir & v.olentiam.Eft autem cutfus 

 ychcmcnsfcreaddefcndedamranit.iceranoxiuspotiusqn.im 

 vtilisifiquc vUumadiumentumadfcrt,pioculdubiocatniat-- 

 qne mmod cx pinuucdini tollends confcrc; iccmquccorpo- 

 ribus valde h.imid.s.Curfus modcratus & placidus ad corpo- 

 ra pcrbdlc calcfacicnda , ad naturalcs aaioncs corroboran- 

 dav. ad 3ppe:itum cxcitandum plurimum valct , defluxioncs 

 atque-caihanos curat,& al.orfura vertit:pedcs & ciura,quo 

 rum propr.aeft ac^io, non parumadiuuat:carncra rcfugera^ 

 9 Stiltus'A\ ntcf vchcmtntcs cxcicitationcs, qux ex robulia 

 & (ccri .-nmpoiinu.ur,&.deocalorem natiuum a.it^ct, cbn- 

 eoqucndilque c,b,s & Cind.. h'.mofbos confcrt:fcd capiti 

 atqucpctfnri nocct. 10. Halteribu6 faUa excrcitatioi ffatiiu 

 Corpi)Scalcfacit,& ptifei t.iP do. Ium:cai ncs crcat,& lupcr.o- 

 rcs partcsexcrcct. \ 1. D«yfi:i»i.7/Maccommodacccalcfacit, & 

 proptctcafiigidis corpoi.b.is.atquc ,llis,quibusveloces cxcr- 

 cit.it, oncsncgantur,perfedcconuenit,nccnonimbecillosin 

 f rionbus mcmbrism. deratcrorroborat:biachia,lumbos,ac 

 deninue vn,uer(um dorfum confirmat.Ab ,llis vero magno- 

 pcrccuitatidebet, quiciinquc auc rcncs , aut tliwtacem ma.e 

 affraoshabenr.ii laculatio, Ucux\ adird iai!tu parum impsa 

 pio.cflionediffeit , itaquoque vircs fimiles &ad noccndum, 

 &adiuuanJum obiiiicte ciedendumeft ii. / earnbulalionii 

 vrus cll ampliffimus.Si eniro vUum cft excrcitationis genus. 

 quoJ ill.s,qQi ranitati opctam nauant, maxime qu.xrcndum 

 fit.quodque citeris quibufcunquc ficqucntius.icundtis fcic 

 hominibus, oinniquc temporc cxerccatur, fanc dcambulatio 

 «ft:(iquidcm n.iUus eft.fuic pue. , fiuc adultus.qui non modo 

 eampi.-cftantiftimam , fei rol.rm cxcrcitatioiicm nonctcdar. 

 Diuiditui autciti deambulat.o a niotu , loco, & tempotc A 

 r7J0/« cft ce!cr vjI tarda, vchcmcnsvcl rcmill.i;miilta vel pau 

 ca,vclm.-d.ocris;lon{;a vcl b.euis.rcfla vel icucrfiua.deniquc 

 totis i'cd.b.is.vcl f.imm.s d.g.tis aut calcib.is./! /oiroalia fic in 

 rooutibus,aliamviisplanis;& quae in viis planis,alia inlocis 



ttsfedibuifit , cum (um aliqua prjcdidarum diftnenciarum 



comptciicndatur , f jculcitcs ij. farum obtincre cenrenda eft. 



Ambulatioper accliuta, tametfi hcbetioris cft motus , magis 



fudutcm prouocat, quam pcrdcclmia; fpiritum profiftit, &■ 



proinde rhoiaci.qui (piritumexiguri ducit,& prxiertim antc 



cibuiTi,confett.maiotumcjue cxcrcitationum viccm noiinun- 



quam fupplct.Scdgcnibus infirmis valdcaduerfatur. Arr.bu- 



latio decltuss magis quam ptxcedens a capitc ad inf. riores- 



partcs trahit:at fcmoia inualida nonparum \xd\t., ■ mbiilatio 



qud tum ajcendend ,tum def(eiidendoperagitur,vint:t3tcc^uA- 



dam vniucrlum coipus mo.,ci;n.li tamcn id pcrquam imbc- 



cillumfit 6)H&fit mviisflanis ^iqualiisis , ad fpiritum & 



coipusjcquai.ccrcortitucndum e(l accominodata. At amlin- 



lalio per tn&quales vim falia uon modo minus fatigat.vi-rtim 



ctiam vtilisclt iis.qui cii6 deambulandodcfatigantnr.Opot- 



tct tamcn hic diipicerc.nuaquid in pratis.iii lcc.s afp .ris vcl 



aienodsfiat haec talis deambulatio -. quoniamy5y?ar /» /.r.j/.y, 



blaudiinma proculdubio cft,nihil omnino fenius icntat.nihii 



commouet;at cam caput implctc,tum propter odoi is ("iiaui- 



tatcm,cum proptct humiditatcm,qujc illis inhar 1 cc,autlior e(f 



fimyAus.Faciatnlocu ajperiscsyat replct. 6)uando atitem in. 



arena, & maximc ptotunda, fquod gcnus cit vchcmencilli- 



liiae cxercitationii) pciagitut, magna cfficnria poilct .id oni- 



iiescorporispartcsfirmandascorroborandirqiie. iubpcrtieu 



faiH ambtilationes, aut loco conclufo, non admodum proban- 



cui:quaiidoquidem ae.e libcio non fiuuntut.red intcmpcta- 



to,v.tiolo,craflo, corpulquc vniueifum replente : nifi tamcii, 



porticus , aut locicoopcrti fii.t 111 pari.bus domus ruperioii- 



bus, ac tabulis iiratis, qus vapoium c tcrra ctflucntium funi 



expctics, aijtemque puiioreni habcnt Ncc opponendumclt 



huic (cncentix , quod antiqiii cryptoporticus hunc in vruni 



cx.tdi(icat3s habcicnt:quiaillisduntaxat vtebantur, qiiando 



pliruux,tcmpc(tatcs,aut immoiiici veiitorum iinpctus, acri(- 



quc iniquicas vctabanc , qii6 miniis in apcrto dcambula- 



rcnt :quo teinporc ncquc nos illas improbamus'. C.cte- 



riim qu/ifiunt /ub dio , omnes fadtis in porticu priteruntur.' 



A' Vitiuuio quoqueccl!.brancur hyps.thr/L deambtdaliones , & 



ptifertim li viridia adfint , quod lalcs mag.iam habcant (a- 



luhritatem.ptimum oculoru.Ti,deindc totiuscorpori.s , quia 



in hypstliris locis aer humorcs molc.tiorcs cx corporc cx- 



lug.t, quemadmodum ex tcria pcr ncbulas videntiir. Por- 



xbfiihdialcs ilU deambulationes 3;na incdicos habent pUiii- 



mas dirtcrentias, nam quando frope mare fiunt, & ficcan- 



di , & craffos humotcs attcnuandi vim habcnt ; quando 



tirca fiiimina ^ fiagnn , humedtare pofTunt, fed vtraquc. 



DOCCUt, 



