Sedio XXXIII. Tabacolosia. 



Differen- 

 tiziibjci. 



?»/>m"»/( ; Lugdunenfibus , Huglciifum antnrcticam -.Kmfs^- 

 mo , SAtitdy/j : UoJonjco Hycif,yamm tcrunianm : It.iiis, 

 Herba S.( rricis , i Caulni.ili lic >.Ciucc- , i|ui cim cx Lufit.i- 

 nia Rom.im prmius .ippoit.iuir. QtjilnilJ.im Jicitur Sana 

 fancf/i , ob cxccllt.ntcs vucs ; Anglis, liclgis, & Gcim.inis <ta; 

 Kut , & lusctiim i)tlU^ willlttlliUlt / '3lli)iaillfc() J»llllbt= 

 rraiit. ^ 



III» Tabctcum ejl maiw, vel minin. 



Tal/acurrt maiii! itctumc(l duplcx, latifoIium& angufli- 

 foluim. Tabacitm Utifolnim vulgus hcibaiiftjrumappcllat ta- 

 bacum malcukint Tah/tcnmangHfiifolium aliis (iicitui Nico- 

 tiana ftrinin.i, Tabaciim miniis dicitur ctiam minimuiii. Dc 

 tiibus hifcc fpcciebus ita canit Cl.Ncandcr. 



I. Maf.iilafum Peiijpecics : priflarttior heria 



Me nufquam in ttrris : hinc panacea vocor. 

 1. Taemina fum Petilpecies, prodeffe reperta. 

 l'liirtbus, jy magni muneris antiiiotum, 

 5 . Tertia fum Petijpecies virtule mcrieU : 

 Tertium ^ hir,e dicor promeruijfc tocum. 

 TabacologiaoccupatuiindelaiptioncTabaciniafculi. 



Tempwa- 1 V. Tabacim efi calidnm & ficctm ; & cjiiidem ita, 

 Tabad *" "^^ ^'"^ r.idi.v , cattlii , & folia virefcemia infecttn- 



dogradtt , folia veroficcata mfine tertijfnt caltd.i 



& fcca. 



Dctemperamento liuiusheib.t autliores non conueniunt. 

 Aiij dicunc cllc intcnsc fiigidam , quod fuinus mentem feriat, 

 & ecftafin quafi inducat , quodque narcotica (it. Alij cali- 

 dam &: (iccam fecundo , alij vcro tertio i;iadu fiatuunt. Nean- 

 dciita pronuntiat :,Noscum Renc.ilmo vire(centia folia (e- 

 cundoexcertu ( quam illis tempcxiem , vt & radici , & cauii, 

 fb! calore fuo conciliac, vt luna coloremj (iccata vero in (iue 

 tertij calida & (icca ponimus Certe tabacum acrimoniain cjuan- 

 dam fapit,& lititcrum eft.mentemque turbat, & x.x^>!,3uQta* iii- 

 ducit. quod non pollet (icri , ni vapor quidam calidus opplendo 

 caput ftriret. Q^uare ludunt qui frigidum hoc ponunt. omnia 

 , cnim caloris lymbola gerit. Baumannus ait : Quod diueriis fa- 

 *ultatibus pr.rditaiit ( wycor;/i«« j acrimoniafolioruinoften- 

 dit , qui & fabujmelicerepotis eft.quafcalidam hancplantam 

 (icmonftrant. Narcoticara autem & ftupefacicntcm vim ci in- 

 cfTe, mentis perturbatio , qua: ex odore huius herbx viridis , & 

 ex attrafto fumo caufatur , deciarat. Et mox : Viridis faiie 

 herba hyoicyami temperiem rctinet in ftupefaciendo ; quod pa- 

 tetex ip(iusviiidis herbxodore qui (ummcnarcoticus cft.quod 

 ctiam probari poterit exherba:buius viridis comeftione ; fues, 

 & aliaanimaha , huius herba: v(u ftupcficri,&: etiam mori. Ca- 

 lidamautemcam herbamelH", dcniouftranracrimonia , eiu(^ 

 que cfFcctus 3 quia calefacit, refoluit , mundificat, adftringit, 

 •vulnera catne implet : id quod probatur ex moibis £'igi- 

 dis , quibus prodeft. Pr^parata herba , calida, (icca , gradu fe- 

 cutido , vel principio tertiiordinis, ftatuitur , non veto in fi- 

 iie tertii gradus. alias ipiius vfus ("uinmc nociuus effet , & 

 potiiis exulcerarct tum partes iniemas , tum extcrnas , nifi 

 velimus tabacum piperc longo & pyrerro pr.tparatum intel- 

 !i<jerc. Cur qu.rfo ad prxparationem huius herbi fum- 

 iiie calida medicamenca requirercntur, (i(ummc calida ellct, 

 iiifi vt intcmperies & malignitas eius caftigctur ? Difcedit ita- 

 que Baumaunus a Neandro , quancum ad graduni caloris & 

 (iccitatis- 



V. jcmptu feminationu tabaci apud rtos commo- 

 difilmurn efi vcrnitm. 



In Hifpaniola infula , vt & in aliis regionibus caliiliori- 

 bus, circa autumnum fcritur : vbi onuii fcrmc anni tcmpcftatc 

 frondes , flores & germina , pro.Iucit. Clujitu Augufto aut 

 Septcinbri mcnfc , apud nos fcrcndunicenfet ; quod rcmen exi- 

 auum (ub terr.i diutidiine latea-t , anrcquam in germina abcat. 

 SedWca/J^/faliterceufet.Nos veio, ««j«u, experieritia docuit, 

 tabaci fcmen Aprili menfe apud nos terr.t concreditum , fclicius 

 multoac citius fuifrccnatum ; fcrtiliorefque aclon^iorcs cau 

 les, multoque maiora ac pinguiora produxille folia.quam quod 

 mcnfe Septembri terra: mandatumerat. Colligitur ipfa herba 

 foleexiftente in l8. aut 19 & to fignoLeonis. (emcl ("atum vbi 

 ad maturitatem perucnerit, fcipfum fuae fpontis copiose (cric in 

 multishorcicampiuclocis , ad qua:forte vi ventorum dcljtum 

 fuerit. Scritur cum luna crc(cic, fccatur ciim minuitur , Se- 

 nren Aquario & Marti cft dicatum, caliditatein 

 prsElefeicns non cxiguara,quam 

 Marti fcrt acce- 

 ptam. 



411 



V I. Tabacfim amat pingiie ac Utiim fulitm , an.im 

 planam,op.-icam,fcdulocjiicp.ifitnatam. 



LocOs tabacl natalis primus ciac in Iiuli.a occidencali , & no- 

 minacim iiiuou.a Hifpaniola: apud quos Indos .idcoin fami- 

 liari& trcqucnti cft vfu , vt tam ta:inni.v quam viri , tam vii- 

 giucs qu«m adolclceutcs.tam fcucsquam iuucncsco in publica 

 vtantur pl.itca. Inde tranllata cft h.ec hcrba in noftr.is oras : & 

 Moftruin (olum noii alpcrnatur, (i inodo cur.i iuuccur allidua. 

 Amatpiugucac l.ctuni (blumiarcam planam.opacam, fcdulo- 

 quc paftiiuuam. glarcam tiincf & aigillani , ncc f.ibulonc dcle- 

 datur :vndciionparuoconftat, (i lutcricdo anuoquolibctla:- 

 camcn bubulum ei adiungacur.Aqu.i iiurc dclcdacur, ac proin- 

 dcrigacioncgaudcc,apricioribuspra:lcrcim dicbus, quocicscoc- 

 kftis ncgacur infulio.Frigoris cft impatientiffimum. 



VII. Priipttratio tahaci efivaria ; eaqtte magis, vel 

 mitiits e.vcjuifta. 



Pr.-cparandi modusvarius eft apud varios incolas & artiti. 

 ccs. Modumcominumdimum , iniiudque exquificum , in pri- 

 ceptis paulo antc diximus. Modus c.xquilitillimus cft apqd 

 Neaudrum. Medius inter vtrumque hic eft. Hcrbx (iccs co- 

 quuntur, & liquori apto intiiiguntur, & f. f. f. pouuntur, v(quc 

 duin fermentari videantur folia : tunc rurius cadcm cxficcan- 

 tur, ex(iccatalic)Uoreafpeiguntur, taiidem conuoiuuntur. Li- 

 quor iitc pra^parandus eft ex vino Maluatico , & llicco priino 

 rum foliorum huius hcrb.x , cuipuluis caryophyllorum "," pi 

 peris nigri,giflgibcrislarga maiiu , cum falc mo'dico, iufpcr 

 lusfueiit ; qui tunc pcr horulam igne lcuto ad cbullitionen 

 vfquecoquitur,& ad vfumferuatur" " ' 



T.ociis ta- 

 b.nci lu. 

 tai.s. 



Prsparl- 

 ■io isbaci. 



pi- 



Tcm. IV. 



itionem 

 Hicliquor opcimuseft. 

 aromataemm malignitati liuius heib.t: rcfiftunt. Nocandum 

 tamen , fic prxparacum tab.icmn , ante mcnfem tertiuin, quar- 

 tum.vel (cxtum,nonclI"e vfurpandum ita cnim mclius cafti-a- 

 tur,&capici minus nocec. " 



VII. Fires tabaci pr£cipiu funt iftd. 



I. Pcvnicio(iflimotoxico &veneno aducffatur. i. Helle- 

 boi-o aduerfatur vfqiie adeo, vt pollit appellari antihclleborum. 

 3. Famcmiitimquefedat. 4. LaHitudine.n collic f. Catarrhum 

 tollit, fi (iant fuffitus exaridis tabacifoliis ; vcl fifoliadentibus 

 tciantur. 6. Mcmoriam (irmat ; fifumus naiibus cxcipiatur. 

 7. Folia calefafta & capiti impofita, prifcntancum (unt reme- 

 diumincephak-a & hemicrania. 8. Eadein leniunt dolorcm 

 capitis , brachiorum, crurum. 9. Puluis naiibus inditus, eft 

 optimumftcruutatoiium, & proinde capiti piodeft, craflTos 

 & pituitofos humores exhauriendo. 10. Fumus hauftus 

 odontalgiajfrigida: mcdctur : l..Cineres a fumo haulto re- 

 lidi , dcntes nigros dealbant. Idem pra^ftat fal tabacinum. 

 li. Herba in viiio cofta tineas & fcabiem fanat. 13. Fum.us 

 prodcft oculorum afFedibus. 14. Idem prodcft Tcnigiiio- 

 (is , Icthargicis, & aliis capitis & cerebri afFcclibus fngidis. 

 15. Idem fuinus afthmati auxiliatur. 16. Folia vindia "cali- 

 da adhibita,(eu applicata , doloribus archriticis & poda<Tii- 

 cis medentur. 17. Folia impofira curant peftifcro.s-carbun- 

 cuIos& buboncs. 18. Folia contufa , & iploium fuccus ad 

 iiftus morfufque vencnatorum animalium pixfcns (iint re- 

 niedium. ly. Ad vulnera' reccntia mclius rcmedium inuc- 

 niri vix potcft. Illico enim ("anguincm liftuut folia vircfccn- 

 tia , caque glutiuant. Qj^iod ([ vero m.^iora fueriut vulnc- 

 ra , vino priiis clueurur , & bbiis vuhicrum ccniundis, fuc- 

 cus foliorum infpergctur, &ipfa folia trita vulneri alligabun- 

 tur. Poftridie , rchquilquc dicbus fubfcqucntibus ideni or- 

 do feruabirur , vidiis tanicn ratione fcruata. Quod fi ve^ 

 ro folia rcccnria habeii ncqucant , illcrum defcdlum fupplc- 

 buut cincrcs tabaci. .Nam hi optimc vulncra mundificant, 

 putrcdincm arccnt , putifd.im caiiicm .ibfumunt , (auain fub- 

 Itituunt. 10. Succus foliorum inftillatus antiqua tibiarum 

 vlccra & gangr.rnas (anac. 11. Succiis viridis , vcl folia cx- 

 ficcaca , valcncad mor("uin canis rabidi. 11. Fumus fincrulis 

 matutinis cemporibus hauftus eft alcxipharmacum pcftis. 

 1}. Folia^ ficcata , & pcr nodcm in infufione vini optimi rcli- 

 (fta , mane colato liquore, funt egregium vomitorium &put- 

 g.acorium pio rufticis. 14. Ex liac'hcrba ccmiponunrur in- 

 numera remedia , vc aqu c deftillat.v , olea, falia, balfama &c, 

 de quibusviae Neandrum , qui mcrito hanc hcrb.im vocat 

 panace.im, & medicamentum 57«.;[;^>!,-o. , fuoquc Iibro pr.xmit- 

 tit duo i/ta clogia. 



i. lohannn Poflhij difiichon. 

 NuIIa falutifcro (e comparct herba Tabaco. 

 Viribus hocomncsexfuperat rcliquas. 



z. Ca/lorii Diirantu.mediciKomani epipramma. 

 Nominc qui (M-\iXx crucis hcrba vocatur.occllis 

 Subucnit, & fanat plagas, & vulnera iiing,r. 

 Difcutit &ftrum.ns caiicrumcaiiciolaque fanat 

 "Vlcera & ambuliis prodeft, fcabicmqne repellit: 



M m 2. Difcutit 



Vitcsta- 

 baci. 



