Scdio XXXIV. Zoop^dia. 415 



tionem impariiim , cx iis , qiix vcre obeimt ipfa. 



Zoop.tdia fpecialis cxplicatj cpid ligillatim a bru- 

 tis difcere oporteat. 



R 



E G V L ^. 



iojfjirt I, Morum Aifc'tflmii,eac^ue ethica,cecof7omica,politica, 

 """' ■ theologtca.fcrfetHuspedtur a brutif, qii.%m a 



reln^uii creatnris fenfm expertibiis. 



Efle mundum ifbum maj^ni inflnr lihii , in quo non modo 

 reium ommum conditori^ tiim potcnci.im , tiim (apicntiam, 

 tum bonit.itcm cuiUbct.quantuauiis a<;icrti,bomini,acqiic inc- 

 rudico lc^rrc licc.u , lcd eius ctiam lci^iinnc ni omiii virturum 

 generc inllitui.lapicntcs plcnquc cxidim.itimt. Quod quidcin 

 it.i vcrum cft, vt null.i ica dclpicara , ita puiiila cxilhic cicatura, 

 qui Ii penitius infpiciatur , non aiiquam ttadat vit.v itdi t;e- 

 rcuii.c inftitucnd.xquc dilciplinam. Dc Grcgorioquidem , co- 

 gnomento Theoloi^o , niemotii prodituni cll , lohcum ilhim 

 cx rc qualibct morat.c vit.i; documcnta chccre , atquc hngula, 

 qux tum audirct, tum vidcretipie, ad morum inforniandorum 

 dilciplinam conucrterc. Quod .tmulati , laiiC iion pauci funt, 

 qui cum Chriftianam perlcdiouem , ( quatcnus ad illara pcr- 

 tin^ete licetj profclTi, contincnter in virtutam ftudmm incum- 

 berent , nuUum abire libi tempus fmcbant , quo non ex rerum 

 creatarum conlideratione frudum aliqucm Ipiritualcm colli- 

 gerenc. Atque ea ell longe vtiliirima , & multo facillima ra- 

 tio eius eiercitacionis ( qujc eft de continua. Dci memoria) 

 obeundx, quam quidem tanto lludio tum facrac litcr.^c , tum 

 fandi Patres , enixcque tr.adiderunc. Vere enim illc & fruduo- 

 seDei meminit , qui ita eum in fuis operibus pixfcnccm cer- 

 nit , vt ex eorum intuitu libi virtutem inptimis colendam , vi- 

 tium aucem fugiendum edifcac. Vcrum li rcsqu.Euis, qunm 

 condidic naturrK author, quanquam vilis & exigua , vit.E eft 

 magiltra , atque morum inltitutrix ; quanto id vbcriiis atque 

 perfeftius res illx prillabunt , quoe cum pcrtcdiorem lorti- 

 ta: finc natun gradum , propiiis ctiam a fuo conditore ab. 

 funt , cui & virtucum fuatum in iis nonnulla veftigia extare 

 placuit ? Bruca igitur multo perfcdius nosinllituunt in fcho- 

 la naturae , quam reliqux naturx fenlus experrcs. Vnde Ser- 

 nator 3.k,Eflote prtidentes i/t [erpentes, iyfimplices-vt celum- 

 be, Metito icaque (l^^acTta^S^tiic nobis cric comraendata. cuius 

 eximius magilter cft Antentut de Balinghem , quem ducem 

 hic fequimur. 



Bruta 11.^ brutis fetere oportet doEirinam morum , atqite 

 m°i\% humanA viti pncepta , non tantiim per accom- 



nos inlli- modttttonem ,fed etiam ex lii, qu.t 



vere obcunt ipfa. 



Res fenfus expettes , & quse illo inftruftat funt , hoc difcri- 

 miue mortalium gencri virtutem tiadunt. Arebus vniuerfis, 

 atque adeo fingulis , feu limpliccs M fint (eu mixt.v , fcu ani- 

 mat.r feu inanimat.-E , vit.t atc,ue vircucum documcnta , per 

 quandam mora;am accommodatioiicm , atquc faflam pro ■ 

 portione quadam applicationem duci polTimt atque dcriuari: 

 vcrura ab lis rcbus , qui fenfibus tum excerioribus , cura intc- 

 rioribiisfuncpra:dita: , nonducicur ilTa morum difciphna pcr 

 lianc folum accommodationcm , fcd cx eo item quod vercab 

 ipfis cxercetur. Quod quidem lic patct. Terr.x intuitu doce- 

 mur , Domino Dcooptimo atque maximo immobihter adha:- 

 relccre , dura eam in centio fuo immobilcm pcrleucrare de- 

 prchendimus. Ac id tancum accommodacioue quadam doce- 

 tur, & lei fimilitudine , non proprietate. ncque enim terra Dto 

 immobiliter adh.iret. Vcriim quam illud ipfum dilpare ino- 

 do , eoque nobiliore , doccmur a canc Icporario , qui domino 

 fuo, quem percgrc abeuntem fcquitur,itaadhxret, vt nullanc- 

 oue vi , ncquc mctu ,neque blanditiispoHit abipfius laterc di- 

 ucUi ? Canis igitur domino fuo , i quo educatur, vcre & cou- 

 ftanter adha:rct: terra autem non domino,at ccntrofuo, nequc 

 illi ipfi vcro amorc, cui priit cognitio,fcd natura: pondcrc con- 

 iungitur. Quarc longc alia rationc atquc efficaciori, docet canis 

 horiiinem , Dco a quo alitur adha;rerc , cum ipfc prior id vere 

 obeat ,quodhominesdocet. Q_uanquam id fatendumeft, ab 

 animalibus pcti doflrinam morum,atque humans vita:pr.ccc- 

 pca,non tantum ex lis , qua: vcrc obcunt ipfa , fed etiam pcr ac- 

 commodationem &appiicationem.c.g. ex eo qiiod Ihuthioca- 

 mckis ferrura dcuorat, coque nutritur,doccraur dura atque ad- 

 ucifaqua:queperpcti, eaqucin vfusnoftros.alimentfimque fpi- 

 fitus ,atque virtutumacccnionem conucrtere. atdoftrina ilfa 

 non fumiturcx eo , quod ftiuthio-cameliis id faciacipfe quod 

 docec (ncqueenimis adueifa xquo patitur animo) fed (umitur 

 ex ouadam fimilitudine atquc applicatione eius quod facit , ad 

 id qaod doccndum acc^oinmodatur : ficut cnim fe habct ferruin 

 ad ftruthio camelum.fic (e habetdiuerfitas adhoiiiinem:qucm- 

 Tom. I V. 



admodum igitur illc fcrio pafcitur, itaS: homincm conucint 

 tanqiiam fcrio,rebu.v aducrfis palci.ncdum in iisJcHccic.Atque 

 cxdiiabus iftis, qua- brutis infunt dodrin.c rationibus,piiorcm 

 tanquam natiir.c rcium magis confi;ntancam, ncquc ab hum.v 

 na commcntatione pcndciitcm,tanquam voluptatis plcniorcni, 

 dcniquc tanquam niaioris eliicacitatis in H^a^cv.ifSfitt, oportct 

 fcqui. Porro in his brutoiurn moribus rccenfcndis id Ipcifta- 

 tiir niaxime , vt niortales pudorc afficiantur, libi c.is abcllc vii- 

 tutcs , quibus inftruda funt bruta. Et h.xc cft caula , quod 

 Spiritus faniftus tum ad formicam pigrum , tum incuiiolos at- 

 quc futurorum improuidos Ind.i-os ad mihiuni , adturturcm, 

 adciconiam am.indat. Cur id qu.xlb , nifi vt cos fui ipforum 

 pudcat , dum fcfc aducrtunt , animantibus iftis , diligcntia, 

 laborc , atque futuraium rcrum prxfi:nfior.c infcriovcs cxiftc- 

 re ? Ad cohortandum , fi Qtiintihano crtdimus , piicipue va- 

 lcnc imparia , quacenus cx ii,s conficicur ari;nmcntum .1 nii- 

 noribus ad maiora. Hxc autcm conchulcndi ratio valct in 

 cxcmplis,aut fimilibtis, qu;x a brutisducuntur, fi exeniplaipla 

 ad hominem accommodentur. Qux quidcm aigumcntandi 

 ratio .ad pcrmoucndos animos , ruborcquc cum qui audic 

 pcrfundcndum valet ii-.pi imis. fi enim ca , quibus eft vfus ra- 

 tionisa naturadencgatus, iuftc, fortitcr, ccmperanter, prouidc 

 ahquid agant, quain crit indignum , eum qui rationis fit 

 compos , miuftura , timidum , intemperaiitcm , imptouiduin 

 cxifterc ? 



1 1 1. Dno fum fmdamenta Zoopadi^ , vefiiaia ratio- F"r.da- 

 nu atcjue morum hrutis a Dco imprejfa, zmIx. 



& hifioria natural^^ dn. 



Etfi bruta neque ratione, neque virtute funt pridita : tamen 

 vtriufquc veftigia in iisinfunt. Atque eo fadum , vttumDeus 

 ipfe, tum Chriftus , non (cmcl brutorum excmplo , animis no- 

 flris ad virtutislludium , viciique fugam inftitucndis vfi fiiit: 

 \t Efa.i. lerem.%. Matth.\o. Nimnum admiranda in brutis 

 prudcntix , ingenii , docilitatis , aftuti.x, facacitatis , folertix, 

 manfuctudinis, caftimonix , caeterarumque tum virtucum tum 

 vitiorura argumenta cminent; caqueomnia non .i ratione, fcd 

 ab cius vcftigio quodam.id cft , a phantafia , profcda. Quan- 

 quam itaque vt &ratione& virtute carerenc bruca,naturs 

 authori vifum fit : ea tamen ccu vtriufque vcftir^iis quibuf- 

 dam placuitcxornare. In canibus , firaiis, & aliis^quibufdam, 

 M .Arilioteles S.lih.animal. cernimus quxdam , qu.x ratio- 

 nc & arte conftare videantur. At non arte fcd experimcn- 

 to , iraaginatione , & mcmoria conftant , ccu rationis vcfti- 

 gio & imagine ; quippc hsc artis & lcicntia: principia funr. 

 Quod vero de ratione , idem quoque dc virtutibus & vitiis 

 alTcrit , quorum in brutis imagincm repcriri coiifirmat his 

 verbis. Sunt vcl in plurimis c.cterorura animalium , vefti- 

 giamorum animi huniani , qnanquam h.xc in hominc apcr- 

 tius difcernantur. Incft vrbanitas , feritas , clcmcntia , accr- 

 bitas, fbrtitudo , ignauia , metus , fidcntia , ira , malitia, 

 atque etiam prudcnti.x im.igo ineft in ir.ultis. Hxc Arifto- 

 telcs. Atquc hoc cft primum fundamentum Zoopxdix. vn- 

 de alcetum dependet , videlicct hiftoria naturalis , & fidcs hi- 

 ftorica, quam oportet habcre authoribus fidc dignis , qui hi- 

 ftoriam naturalem tradidcrunt. Si quis enim tain ab omm 

 humanicate fit alicnus , tamque humana: fidei aducrfus , vt 

 nifioculis fuis , non crcdat quodquc alij fc vidillc fanfti af- 

 firmanc, faftidiose rciiciat i non erit idoneus huius difcipli- 

 nx auditor. Morofulis iftis,hoc vnnm opponimus , quod 

 Ariftotcles tradidit : brutorum operationes hominum opcra- 

 tiombus quam fimillimas cllc , quod ea qui ab his ad foi con- 

 feruacionera ,eaderaab illisob eundcm fincmpcrficiantur; id- 

 que confirmar excriiplo induftri.x atquc artis , qu.x in nido- 

 rum fuovum a:dificatione ab hirundinibus adhibetur. £x 

 quibus efficitur , brutorum adiiones , cura hominum adio- 

 nibus admodum conuenire. Quanto igiturcum iis connrucnc 

 magis , atque ad cas accedcnt propius , c6 crunt ctiam hde 

 dirzniores. 



IV. Duplex adbiberi potefi methrdtu inZoopxdia. 



Prima eft phyfica , cum bruta diftinguunriir ccrtis clafli- 

 bus , & in fingulis adnotantur imagines virtutum & vitiorum: 

 vtin aquila, elephanto , lucio, apicula, &:c. ^ltera eft cthica, 

 ciim loci communes ethici , ccconomici , pohtici , theolorici, 

 conftituuntur , & ad fingulos rcfcruntur excmpla illuffria. ou.x 

 mcthodus cft apud Antinium de Balinghem , quem pau- 

 16 ante laudabamus ; & brcuilliine lic habet, iuxta fciiem al- 

 phabeti. 



Acieptio perfenarum. Hanc fugicndam elFe docent ^-mC/j, 

 qu.x fui^ gcncris animantcs quafliCct pari profcquuntur bcne- 

 uolentia amorifque fignis , ncque maiorcs intcr & pufillas, 

 pulchras aut deformcs, nobiles aut ignobilcs v llum faciunt did 

 crimcn. Idcm difcantparenteslicet a corniciLm, qu.x a:qualiin 

 filiosfuos fciunturamore. 



M ra j Adiurft 



Mctho- 

 diis Zoo- 

 pnii*. 



