Se6lio XXXV. Charientilogia.' ^i^ 



qiiatiiiUio tolcraiir. Eleph^nti iie .nl qi.iuc; ijiiiJcm vcibcrum 

 irtuNCXcaiidcltii 11 t.Notaclt »«»««> /ijncrw/flijM* p.iticntia,i]u.im 

 &; l.ici.c litcr.c ccIcL'iaiit. Ctinis domejhcru, quaiuiu.im ab hc- 

 ro Jomcllicilque cxJatiir, .itquc ialii;iiKcr vapulet , nou iilco 

 tamcn cosall.uiat , ncciuc lc morfu vMKiicare uititur , veiuui 

 dcmillo c.ipitcvcibcra cxcipit. 



Vriinefs. Qu.im dcccat ipfum clcmcutia , docct /dn , & r^.v 

 Apur». iiiii in iis fohis aculcocaict. 



frouideiitia. Hanc difcamus licct a variis <;ciicri.'i animaii- 

 tibus :nequc fcrc vittutis vllius tot occuirunt cxcmpla , qiiot 

 iftius. Inpiimis ea cll illullris in apibiti (^'formicii. 



' friiilen-tia. Eam docct inpriniis ferpens \\m ciim vrgctur pc- 

 ticulo.caput principcm fui p.ivtcm ablcoiuiit. 



Ken iiatio. A vniis, prauifquc moribus&: habitibus fcfc li- 

 berarcdocctyriyjfni, quiquotannis bis , vcre fcilicet , cum ex 

 latibulisct^rcditur , & autumno, ciim in ca (e abdit , vcterem 

 cxuit pellcin. ^qniU ctiam Iblcnne cll ^ctcies pcnnas cxucrc, 

 iioualquc induerc.eaquc ratione quali iuucnefcete. IJcm faciut 

 Accipttres. 



ReJpiMica Euis.vt & cuiuflibct focietatis, excmplar numc- 

 ris omnibus abiolutum funt i»;?/,quibus rex vnus pr.i;ert, cui &: 

 oblcquunrur oinncs. 



RefHrreeiio Eiiis fiJem docec P^ae»ix,iteinque cuctdtei. 



Sepultura. Vita funiftos fepulturaafficiendos doccnt varia: 

 animantcs. Elephantiis ciim alcerum pcrfpcxcrit moituum.fu- 

 pcr eumterram promulcidciniicit, vel tamum. Grties (epultura 

 atficiunt mortuos. Formici (uos comparcs granorum folliculis 

 condunt .^pes cti.im dcfundos ("uos etfctunt, funerautmiiique 

 more comitaiitur cxequias. 



Sim:-liifaf. Eam docc^t rolum&a. 



Sobrietoi. Hanc doccant f«OTc//, qui inedice & fitis funt pa- 

 ticntiirimi. 



Sccietas Vitam focialcm difcamus a liconiis , qua; collcflo 

 agmine proficifcuntur : iteni ah auibus grcs^alibus, vt colnmbis, 

 grntbiti,fturnts, tnrdts,graculu. Formicarum nota elt vita lo- 

 cialis , viScaptim , qua- velut quandam habent rcmpublicam. 

 Complura etiam intcraquatilia gregatiin degunr. Q_u6 pcrti- 

 net illud Ariflotelis i. hifl. 4i»»»m/.<:. i.iiullum aniinal,cui vn- 

 guesadunci, gregatile clle. 



Solicitttdo. Eorum qu3c ad viftum, vitafquc cultum necelTa- 

 tia funt, fugiendam folicitudinem doceant aues , & pler.Kque 

 animantes alia»,qux omnes, formicis pauculilque aliis exceptis, 

 quotidiana quam fibiconquirunt annona conteutx , minimc 

 de craflma cogitant. 



Spes. Spcrandum in Dcoeiufque prouidentia , doccnt om- 

 nia bruta , quibus ita coipus eiufque partes omnes dilpofuit, vt 

 eorum natur e congrucbat , acquemadmodum cuiulque fini 

 conlequcndo opportunum erat:quibusitem profpicit de necel- 

 fariis alimentis. 



Tentatio. Quomodo tenrationes carnispotilTimum vincan- 

 tur , Aoziimtanates , qui ciimaquilam dcfuper immincntem 

 confpiciunt, lilico feintra aquain abdunt,atqucinfra eam lum- 

 ma velocitate natando.exalio locoextra eam prodcunt. Qjjod 

 fi aquila illuc quoquc incumbat & inftet,itcrum dcmerguntur, 

 atque tam diu furlum dcorfum commeant.dum aquila aut luh- 

 mergatur, aut difccdat. tum enim hxpolito nietu ad (ummam 

 rurfus aquam natant. 



Terr«. Tcrr.xamore minime tencri docet manucodiata, auis 

 in Moluccis infulis,qux nunquam terrani iangit,ob idquepedi- 

 bus caret , in aere autcm pcrpctuo habitat procul ab omni ho- 

 minuin vifu , vbi cauda atquealis in orbemextentislpoinefu- 

 ftinetur.vefciturque ccrli rore. Atque ea te vocatur a multis auis 

 farf?*////; ab lulularibus vero Axcmy auiciila Oe» : cuius con- 

 fidcr.uione multi dc illis indudi funt, vt animorum immortali- 

 tati aficntirentur. 



Verbu-n Dei EfTc illud auditum , mente pertraftanduin ac- 

 queruminanduin.doccnt ea aiiiinalia, qui cibum manfum lu- 

 minant, itcrum i!lud ad os rcuocando ,atquc exatliuscommi- 

 nuunt, quo digetatur faciiiils, vtfunt boucs, oues, &c- & iutcr 

 pifces(olus fcarus 



Verecundia Eius magifler Cn gsllm gaUinnceus , qui (\ cum 

 altero dcpugnans fuccubuit.ncquc canit , iiciue pra; pudore in 

 hon-.inura con(pcdlum (cdat , fed confufus in primam quam- 

 quc latebram fe(e occiiltat. Mirus etiam elephanto cft pudor 

 ciim vifluscll:. fiigit enim vocem vicloris. 



Vigilia. Vigilarc.fcu orationis, feu cuiufcunque rei boneft.^ 

 causa, doccbunt anferes , qui vigilias fuas nodlu tcftantur can 

 tus afliduitatc G ues item nodlu vigiiant Leo ciim dormit,cau- 

 dam mouet, quo ortendat fe non omnino dormirc , & (omno 

 vndcquaq^uevinci,v: cxtcra animaiia. Notacfl canum vigilan- 

 ria, atqueexcubix, in cuftodiendis domibus , tucudis ouili- 

 bus, S:c 



Vindicin HacfefcabfHnere doccat /co. Idera doceant /i/£f, 

 qua; (i Feiientem fe referiunt aculcoque pungunt, immoiiuntur 

 acuieifui vulneri. 



Virginitas Cal^itatem virginalem doceant nos apes , qux 

 nullo mifcentur conctibitu : item Phaenix. 



Vita. Vita: breuitatis memori.im inoerunt animalia 



ephemeri^ , ita diifta , quod vnum tantijin dicm viuunt. 



Voluptas. Eam clTc fugicndam dnccnt pafiinaci marint 

 quas ita irictiunt pifcatoics. faltant in naui , & canuiit quaiii 

 polluntfuauifiimc llla.' vcro tum nuilica- conccntu oblcdiata;, 

 tum filtationc , lclc ad fummam aqnaiii cftciunt , atque ad- 

 iiant piopiiis. Tuin (cnlim rcccdciuihiis pifcatoiibus in parata 

 rctia inciduiit. fanihtrj i.iiiam cx lelc odoris luauitatcm cmit- 

 tit qiui & cctcr.v animantcs miie rccrcantur Ip(a igiturcuiij 

 cibicft cgcns, (clc in loca fruticibus dcnfis coiifita occultat, ca- 

 que rationc hinnulos, capicas , dorcadcs, atquc alia huiulinodj 

 animalia ad (c pertrahit atquc macfiat. 



Zeliu. Zclum honorisUcidoceantcanes , quiprodominis 

 fiiis coruinquc tcdis tucudis ignotos atquc lioltcs alla- 

 trant. 



SECTIO XXXV. 



In <^ua dilineatur 

 Charientilogia. 



P R vT.C £ PT A. 



CHarientilogia eft dofttina de falibiis 

 ioco-lenis. Dicttur alids Amphicheatrum fa- 

 pientia: Socratica: joco fpiia:. 



Ellque generalis vcl Ipccialis. 



Charientilogia generalis prxcipic de natura &: vfu 

 joco-fcriorum. 



Natura cft in co^ vt joco-fcria fint remota cjuidem 

 a feuericatc, fed non item a veritate & bonis monbus. 



Vfuseftjin eo,vtjoco (eria animum cucisiS: labo- 

 ribus fcriis felfum obledent , au: rigentem vel tor- 

 pentem excitent. 



Chariencilogiafpecialiseftmethodica , vel rhap- 

 fodica. Illaeftfparfaper vniuerfam tncyclopiedium, 

 vndeeft Charicncilogiain finguhsdifciplims , & eo- 

 rum prxcognicis, vc Charientilogia didadtica , meta- 

 phyfica, phyfica, arithmetica, geomecrica, ethica &c. 

 hsceftmifcellanea,idcft,joco feriaex variis difcipli- 

 nis colligic. 



R E G Y L JS.. 



I. Chanentilogia ejl magna Socratic£ philo- charien- 

 foph^ic pars. ;'^;yQ. 



Hac de re audiamus Cajparem Dornauiitm , qui prsfatione 

 Amphiteatrt fapientia Socraiici \oco ferid ita ait : uicratcm ac- 

 ccpimus , cirm intcr aud tores confilcict fuos.noa tctrica fem- 

 pcr lcueiitate philofnphatum , & fupercilio contrailo ; fcd 

 irontc haud raro diduda , ingenuo cauillo laudaffc rcs , fua 

 natura parum laudabilcs , commcndadc alias , qux preno (an^ 

 quam exilivulgohabebantur. Induflriam ejus prudentumque 

 fccutifuntplurimi i quas vel ab ingenio nobilitauit fliniaglo- 

 riofa, vel annorum procurfu tempus ipfuni intcr procercs rei 

 literariaccollocauit. Eotumlaborcs . & ingciiii partus , haud 

 vulgo qua;fitos fuftuli ; in vnum quafi amphitheatrum colle- 

 ftos, vifcndospublicc audicndofquc profcro. Et mo.x : EH fua 

 rcrum omniuin mediocntas : m qua fybfiflcntes, illi mininie 

 fpoliandi laudc , qui Jt«7' ei^ateta* vcifantur in rerum laudibus: 

 quineab ipsa facraruin Iiterarum diclione ahhorrent^in qui- 

 bus haud infrcquentcs talcs occuriunt formul.r. Ea vcro ,ciim 



deliciantes& jocundantcs , adcoque ridcndo dicereve 



rum fatagimus.longe dulcius iii animosinfiuuntshabitantdiu- 

 tius i pcrmouent acriiis : quam qu.r morosa & vchementi pra;- 

 ceptione inculcantur. Addo : quoties res damnofa: pra-couiis 

 cxornantur,clucefcere haud obfcuram Dci prouidentiam :qua2 

 cxamufTim.etiam perniciofifiima, alicui bono vcrtit, magmcnto 

 diuina; maicrtatis. rorrodum aut exilcs reculi , oratione cx- 

 fplendcfcuiit i aut illxfuis virtutibus profcruntur.qu.v non cui- 

 uis erantobuixictfi intervilcs non plaiie recenfiti': tuin piofe- 

 (516 appatent fapicnti.r Dei certillima ve(iigia i qu.x- in minnni.s 

 pcrindetota efi:,atquein maximis. Ix his patct, CI.Dorn.Tuium 

 ex hifce du;ibus partibiis fuum Arnphithcatrum coiiftiuxifle, 

 ei encomiis, inqtiam , & vitupetiis )oco fcriis. Sed iios latitu- 



M m 4 dineni 



V 



