4'^-^ 



Fncyclopedi^ Lib XXXV. 



fal commune diffufum diirolu.umquecontmer.) euapo ata m 



eiufdcm po„us fpccic. acque natutx cum 7""° ^;^' ™""'- 

 Nameiflem po/Iida quaiuatcs falfugmofas ; fix. m e(t , nec 

 ab i",.c d./npamr , neque flammam concip.t , ac prQ.nde pror- 

 ^^5"^).^»^..^^« abeo , quod coagulatur .n eadem aqua. 

 Duodfalpetrxd.citur. (^nx rcs fane merctur , vt d.l.gcnt.flu 

 rcoSd""-- non k .,.cchank.s , fed a ph.lod.ph.s CLu.bus 

 man.feftnm fict fil quod natara & qual.tate fi.a rccundum 

 comniunem philofophcnum op.n.onem elt cal.du.n & lic 

 cum, imo fal fulpbu.cum, atquc.g.icum, flammamqueconc.- 

 pie..s.quaie eftfal pctrx, m aqua coa-;alan, in qua .c.qua lalia 

 d.iroluuntur , haudfccus ac fal .pfum , quod ab e.uldemmet 

 falis petra: ellcntia procelfit , .n aqua dillbl i d.ximus. Noa 

 iaitur abfque caufa ingcnti conlidcranda ven.t admuanda fal.s 

 p^ecrs natura, quc diias paitcs volatiles in fe co.iiplcd.tu.-; 

 fuiphurca.Ti alter m, alteram m>--rcarialem Pars fulphurea eft 

 illmsani.nauiiercurialis eftillius fpii.tus Sulphuiea accedit ad 

 primum illud mouens natur.r , quod mhil eft aliud , quam 

 ignis f theieus,qu. non eft calidus aut liccus, non confumens, 

 fic.it icn.s clcnic.itatis : fed ignisquidam caekftis , humorae- 

 reus ,^alidus & humidus , & talis qu.dem, qualem fere cerne- 

 relicet in aqua vitjc , ignis , inq la.n contempcratus & viui- 

 ficu-i , quem in vegctabihbus appellamus animam vegetan- 

 tem , in ani.T.ahbus luimidmn & calidum radicale , emphytum 

 fymphytu.nque caloiem , vcrum ncdar vitsE ; qui fi dcficiatin 

 ahquo fu ■iecto , liue annnali , liue vegetabili , illico morscon 

 fequitur. dem calor viuificnsrepctitur etia.n licet obfcurms, 

 in inctalhs & o.n.iibus inineralibns Priter partc.n .llam 

 fiilphurcam .epcritu eiiam in falc petra fpiritus quidam mcr- 

 cuiialis, qui quidem elt dc natuta aiira , & qui tamen flann- 

 main concipere haud podic , fcd huic pot.us eft contrarins: 

 vtpote qui q .alitate fua none't calidus , fed potius frigidus, 

 vt tellatureiusaciditas , qnxaciditas atquc frigiditas , mira 

 prDifus exiftit & longcd.uerfaab eleincntari : quippe qux 

 d.lfoluere pofRt corpora , & coagulare fpiricus , haud fecus ac 

 coa^ulut ipfum fa^pctrx qu.c ac.ditas gcneral.s eil caufa fcr- 

 iTiMtanonis atque coagulationis rerumoinniu.n .laturalium. ■ 

 Hic ipfc fpir.tus acidus rcpetitur quoque iri fulphure , eiuf- 

 dcm qual.tatis , nec v.ens , nec flammam concipiens , & q i 

 fulphur , quod alioqni flaidum ellet , vt oleum , coagulat , ac- 

 que firmum reddit- Hoc fpiritu intcr omnia faliu.n genera 

 niaxime abund.u vitriolu.Ti. Dc.iiquc hic fpirhus , acidus at- 

 que fr.gidus, caufa eft cur fal pct.x.gni inietlum . fulphu- 

 requceius acceilb crcpicu.n eJat: vt fai petr>E deeorum nu 

 mero fic qi\x Anftofcles contrario motu al.cubi moueri fcri- 

 pfit Crteiiiin fal petrx philofophorum , aat fal fufilc , qaod 

 HaIchvmi.E nomcn dcdit , non cftfal pctrae lcu nitrum .llud 

 vul"-a-e. N.hilomi.ius tamen huius compolitio , admiranda- 

 que nacura , elt ccu cxc.nplar quodda n & rcgula opcris noftri. 

 Atquehrc eft haligraphia Vucrcetani , quam ita obfiirna- 

 mus. Sal natur.t elt bafis & fiibiciftam M.-rcurij & fulphuris, 

 qu i funt principia mineralium. Quicunquc ii^icur hrbet iftu.11 

 ial.'in , reuera .oflHet crTa piincipia lapidis philolophorumj 

 atque .adeo corpiis,animain & fpiricum. S-d & illud qnam di 

 ligentiflime obfcru..tur, fal, fulphur, & Vlcrcuriumhabere hoc 

 commune vt fint principia vel principiata : & lurfus, quod 

 fincprincipia vniucrfalia, vel patcicu aria. Sal, fulphur, & vler- 

 cnrius vniuertalia coinp niuiit lapidem cathohcuin : Gl , ful- 

 phur,& Mercuriusparticulariacoinponunt lapidcsparticulares, 

 dc quibus loquitur regula : Quot res,toc lapidss. Denique lal, 

 fulphur, & Mcrcurius principutafuntceica inchuidua, eaque 

 natiua, vel fadicia. 



S>^ SY5 'Y» A^ SY^ 4^ 'T^ "^ ^H^ W SY? SY' W 



bECTIO XXXV II. 



In quA delmeatur 



Stratagematographia. 



f __ 



P R ^ C F. P T A. 



STratagematographia cft dotStiina 

 le ratione alh.b. luli Ihatagcma. 

 Eftqiie gv.iaalis , vel fprcialis. 

 Stiataj^cmatographia generalis explicac nacuram 

 & vfiim ftra'agematis. ' 



Natiira ftratagematis cft in definitiotte & diuifio- 

 negi.'"eiali 



DefiiiKio hsc efto : Stratagema eft callidum 5? 



tempeftiuum fadum didluinve , quo aliquis deci- 

 pitur. 



Diuifio generalis eft , quod ftcategema eft fimplex 

 vel inixtum. 



Stiatagema fimplex eft,quodeftmoraliter bonum 

 vcl malum. 



Stratagema compofitumeftjvbi bono moralicon- 

 iuii(ilutn eit malum murale. 



Stratagematographia fpecialis explicat omnia 

 ftratagcmatum genera , qux furauntur \ modo, 

 vel fiiC. 



Stratagema ex modoeft oratorium, phyficum,raa- 

 theinaticum, vel inechanicum. 



Ex fi.ie eft cthicum , osconomicum , politicum, 

 fcholafticum; vel ecclcfiafticum. 



R E G V L ^. 



I. Stratagema fuwitur late , velftriBe. 



Vontantnprogymna.mat. Lati^iit.fe^unda tert,; fag.^ ^%. fic 

 aic: -« ■^a.inj ,fen mendosc ac v.tiosc fcribitur pronuntiacnr- 

 que vo,x hic in fecunda fyllaba, cum vocali <(iumi,flrtitagema, 

 cum hc Gra'ce ,7«rii';i?Hi«> a ^>?^' 1/'** ' "''" «"(y «. ij*^- Ue eo 

 fic Valeritts lih.6.cap.i^. Illavero parscalliditatis egrcgia , & ab 

 omnircprchcnfionc procul remoca, cuiusopcra. quia appella- 

 tio.ic noftrav.xcxprimipoirunc , GrarcS pro.iuntiacionc ftrate- 

 ge.natadicuncur.Caditergocciam in hanc vocem.qus in mille 

 aliasde Gr.xc.s mutub lumptas, qucre a •- ucrccii : 



ip)tiam Gnci memorant : nec noftra dicere lingna 

 ConceUit noLts patrij fermonu egefloi. 

 Ha:c Ponta.ius. Vennn cni.ni^eio vidcas dodiflTimos quofqne 

 ita fcribere ac pronuntiarey/rar^^m/i.Itaq; vtramquc (cripcio- 

 nem ac.pronunciacionein p.obate pollmnus: alterani ori.go, 

 alceram confuctudp probat. racteium Itracagc.na fumitni la- 

 ce & ftrii!S;e StriiTe dcfinitur folers imperacor.s faftum : vcl fa- 

 cinus, quibusartis imperatori.E monumentum (lue (pecimen, 

 pr.tbctur : vel res a duce excrcitus non incallide pc.pctrata : vel 

 confilium cautum fcu verfucum quo fe hoftes cucumueniunr, 

 & in fraude.n agunt : vcl callida .nachi.iatio , militacis : vel 

 crcj 1 /xx , jnrD, i(pv : «cl ingcniofum quoddam bcllo inuentunj, 

 quod inuc.irori piofit , hofti noceat. quae dcfiniciones eodem 

 rccurrunc. Laie, feu trcncral. nocionc, ftratagen.,i cft callidum 

 & ccmpcftiuiim faiftuind.diimve , quo aliquis dccipitur. In,- 

 tclligcdcccptioncm licitam vel illicitain.Ita videasparcntes Ci:- 

 pcnumcro deciperq fuos hbcros, iplorum bono. 



II. Straragema ifi gCnere eft fimplex vd mixtnm. 



Stratagemn fimp'ex, (cu v.iirormcaut eft moralircr bonnm, 

 aut maium. atratagema fimpliciter bonumeW (pccics dol. boni, 

 qui dc-finiti.r !olctt..i prndcurer & ingcniose dec.p.cns. Strata- 

 gemafimpUciter ma um cll fpecies doli mal. qui eft mach.n.-.tio 

 ad alium cnm in.quitate decipiendum. itratagem/i mixtum, 

 feu compofitum , eft, vhi bu.io morali coniujidlam cft .nalum 

 ^morale. Strat,.gcmaia ctl.ica fcre func mixca , & nou liqnida: 

 CEConcnica , policica, fcholal^ica, ecclefiaftica,& oratorra lci c 

 funt fimplicia, plana,& liquida. 



III. Stratagemata ex medp fitnt oratoria , phyfica, 

 mathematica , vel mechanica. 



H;rc diuifio itn eftcomparata, vt fit gcncralisre/pedu diui- 

 fionis illiu.s, qua ft.acai;eniadiuidit.ir ex fi.ic. Porcllc.iini ft.a- 

 tage.na cchicum, crconoinicnm,poIi[icii.ii,'°;c. cfle cratorium, 

 phyficii.m,m.ithe.n.icii:uni, nicchan.cum : vc paccbil efcqucn- 

 uhns.Str.itagema cratorii.m eft.quo oratordecipit auditoic vel 

 fufpendendo.vc! alio duccndoiplius animum:quodquidcin va- 

 riis modis efliccre potcft.Sfr<?/^_cf''^ phyficum cft.quod nititur 

 prn!ci:'i'S phyficis. Tale fu.c foph.l.na occonon-iLU.n lacobi 

 Cen. 1,0. vhi lcg.cur vir'.:as verficolores fubiccillc in aqnalicu- 

 los, vbi riim aqu^. civtur pccudes, incalefi.ebanc . & incalcfccn- 

 tes ad afpcftum virgaium verficolorum varios & verfirolorcs 

 edebanc fcctus. Occi.rii[& al.ud arcificium.quodfcctus vc.fi- 

 colores ica fepone! antur, cx conciaftu , a iacobo , vt fcmper 

 veifiuentur ..ntcoci l.<s gregis , quem fibi fcruabat : ac proinde 

 ex vnicoloribus vari & vcrficolorcs fnecus itidcm edcrci.tur. 

 Acceffic & ha;c ars quod pecudes co.npadbs & vcgccas , cnin 

 incalcfcerc.ic , hoc .nodo iacob inforinab.it , fcrocinas non 

 itcni. Hoc fa<Sum lacobi nititur princip.o phylico , de vi 

 iniaginationis , qux maxima cft , prxfctim in alccratione 

 nacur.E , qualis cft ccmpore coitns. Cuin vcro ad natuva.n 

 peculiari,s : ci icuelatio & bcncdiclio acceftcrit , ideo ain- 

 pliCis ficri pocuit , ad lacobi CQUiniodum difpcnfintc pio- 



uidcntii 



Str3tag,r- 



StrafJ»?- 

 nij thn- 

 plfx 8c 

 niixtuu}. 



Stratsgf, 

 inata c.\ 

 inou') 

 quali.i \ 



