J. PURKYNÉ: 



CAPUT 3. 



De motu vibratorio in genere deque variis eum demon- 



strandi niethodis. 



§ 33. 

 fuodsi pars quaedam animalis, aquae vel fluido cuipiam alius 

 generis immersa, fluxus excitet, quibus corpuscula minima 

 nunc adtrahantur, nunc rejiciantur, qui continuo processus, 

 nullo animalis motu vel actu voluntario, nulla majoři mu- 

 sculari contractione, nulla circulatione definiente, excitetur, motům adesse 

 vibratorium jure dicimus. Quem non solum saepissime, sed omni in času 

 ciliis effici tenuibus motis, infra fusius demonstrare conabimur. Hinc orti 

 motus varii šunt generis. 

 36 1. Fac Tibi partem esse animalis, motu vibratorio praeditam, fixam 



et immobilem, primům aqua et deinde particulae in ea contentae move- 

 buntur. Orietur fluxus fluidi secundum longitudinem superficiei motu 

 vibratorio usae decurrens. 



2. Partes vero, motu vibratorio instructae, si parvae sint nec fixae, 

 sed libere suspensae, aquae quidem ciebitur fluxus, sed eo ipso et illae 

 movebuntar et natabunt. Neque ulla hic, num particulae nátura ipsa tam 

 parvae sint exiguique ponderis specifici, an arte cultroque descissae, 

 differentia reperitur ulla, utroque genere moto. Tamen pro rerum varie- 

 tate varii hi casus inveniuntur: 



a.) Particulae motu illo vibratorio progrediuntur solum, imprimis si 

 cilia vibratoria secundum longitudinem, aut in circulo, aequalique et 

 symmetrica ratione šunt disposita. 



b.) Rotantur circa axin, si aut per omnem aut magnam eamque 

 extensam superficiem corporis disposita šunt cilia et pondus specificum 

 čerta quadam ratione tenetur. Tamen ubique cum motu illo rotatorio 

 progressorius quidam necessario conjungitur. 



c.) Circumvolvuntur veluti discus circa centrum v. c. in primis 

 embryonum stadiis, qui in ovis unionům et anodontarum reperiuntur, 



d.) Fluctuant ab uno latere ad alterum latus, ut Paramaecia multa 

 aliaque infusoria. 



Fluctuatio et Circumvolutio status šunt verae rotationis primigeni 

 minusque perfecti. 



C. E. de Baer, de particulis minimis in ovario anodontarum 

 inclusis loquutus (Nov. Act. Ac. N. C. Vol. xiv. P. II. p. 601.) de forma 

 motům dependere contendit; cujus gravitas et momentům, quamvis nullo 

 módo sit negandum, tamen unicum non est, quod motus genus constituat. 

 Accedit ciliorum dispositio, celeritas, motus directio, al.. quae omnia cum 

 in anodontis, tum in alio quovis partium genere černi possunt. 



316 



