65 



fyrst niður i lakann, sem hefir margar fellingar eða 

 blöð að innan, og paðan í vinstrina. Eptir pað er 

 störfum magans lokið, og gengur fæðan pegar út i 

 parmana ; en peir eru mjög langir í jórturdýrum, svo 

 sem öllum öðrum spendýrum , sem lifa eingöngu á 

 jurtafæðu. 



Jórturdýr eru ; naut, sauðir, geitur, antilópar, hirt- 

 ir, gíraffar og úlfaldar. 



Naid (nautgripir) eru stór og sterk og óliðleg dýr. 

 |>au hafa flatt enni, stór augu, snarpa tungu og hreyf- 

 anleg eyru; halinn er mjór og langur, með hárskúf i 

 endanum ; fæturnir eru sterkir og gildir , hver með 

 tveimur framklaufum og tveimur lagklaufum. Naut 

 eru háhryggjuð og beinaber, með stórum bunguvöxn- 

 um kvið ; flest peirra hafa tvö framdregin horn, vana- 

 lega dálítið ibjúg ; sum naut eru pó kollótt. Kýrnar 

 hafa júgur með fjórum spenum , og stundum með ein- 

 um eða tveimur aukaspenum (dvergspenum). Litur 

 nautgripa er ýmiss konar. Naut eru tamin í flestum 

 löndum par, sem jarðyrkja er stunduð að nokkrum mun, 

 og notuð á ýmsan hátt. Graðungar, og pó einkum 

 uxar, eru mjög víða erlendis hafðir til pess, að draga 

 plóga, herfi og æki ; svo var og hjá oss i fornöld , en 

 er nú mjög aflagt. A Spáni er graðunga-at algengt, 

 og pykir par góð skemmtun. Kýr eru arðmestar 

 allra húsdýra hjá oss, að undanskildu sauðfé, |>ær 

 eru hér pvi nær á hverju heimili, og margir liía 

 mikið á kúamjólk, einkum á vetrum. Nautakjöt er 

 Bijög algengt og góð fæða, og skinnin (húðir, leður) 

 eru notuð í margs konar skóklæði, söðla, aktygi o. fl. 

 Villinaut eru Y a k-n a u t á Thíbet, sem hafa tagl líkt og 



