134 



lagað. að stönglarnir í pví skiptast í tvær jafnar kyíslir 

 svo hvor peirra í aðrar tvær og svo koll af kolli. Xeðsta 

 blómið sprýngur fyrst ,út og síðan hin efri ; breiðist pvi 

 blómsafnið pví meira út, sem ofar dregur (músareyra), 



Iiiiiri bygging: jurtaiiiia. 



Ef einhver hluti jurtar er skoðaður nákvæmlega í 

 sjónauka (Mih-oskop), sést að hann er samsettur af 

 niörgum holum smáhlutum, sem heita hvolf, og löng- 

 um pípum, er nefnast k e r. Bæði hvolfin og kerin 

 takmarkast að utan af punnri himnu. 



Hvolfin eru mjög ólik að stærð og lögun i ýrasum 

 jurtum og jurtahlutum ; en sjaldan eru pau svo stór, 

 að pau verði séð með berum augum. Mæti hvoifin 

 litilU sem engrí prýstingu hvert af öðru t. a. m. í 

 safamiklum ávöxtum, eru pau hnatt- eða kúlumynduð, 

 og er pað frummynd peirra. Við prýstingu fá pau 

 bæði fleti og horn, og eru pá opt sexhUðuð; sum eru 

 stjörnumynduð eða alveg óregluleg. Mörg hvolf 1 sam- 

 einingu eru nefnd hvolfavefur. Kerin eru og 

 mjög misjöfn að byggingu og mispykk á ýmsum stöð" 

 um, og nefnast ýmsum nöínum eptir löguninni á pykk- 

 ildinu að innau í peim, svo sem skrúfuker, hring^ 

 ker, netker o. s. frv. Mörg ker í sameiningu kall- 

 ast kerstrengur. 



Meðan hvolfin eru ung eru pau full af eins konar 

 vökva, er neínist 1 í f k y o ð a (protoplasma) ; en smátt 

 og smátt hverfur hún, og ýmist sezt innan á hvolfa- 

 veggina eða myndar ný hvolf innan í hinum eldri. An 

 lífkvoðunnar er öil fjölgun og vöxtur hvolfanna ómögu- 

 egur. Aðalefnið í UfkvQðimui er e g g .] a h v í t a ; en 



