137 



heldur öðrum, sem eyðast. Mest er vökrarásis á vor. 

 in og frameptir sumrinu; er pví jurtavöxturinn mestur 

 á peim tima ársius. |>egar næringarvökinn kemnr út 

 i blöð jurtanna, gufar nokkuð af honum út um yfir- 

 húð blaðanna. Andholur heita smá op á neðri hlið 

 flestra blaða : verða pær naumast séðar nema í góðum 

 sjónauka. Inn um andholurnar draga blöðin til sin 

 lopttegundir, og kalla menn petta andan jurtanna. 

 En hún er að mestu gagnstæð andan dýranna. Dýrin 

 anda að sér súrefni en frá sér kolsýru. Hinir 

 grænu hlutar jurtanna anda að sér kolsýru úr lopt- 

 inu á dagin en frá sé súrefni, en ura nætur anda peir 

 að sér súreíni en frá sér kolsýru. Af pessu leiðir, 

 að mjög er varúðarvert, að hafa jurtir i svefnher- 

 bergjum sínum. 



Efni pau, sem jurtirnar parfnast sér til viðhalds 

 og vaxtar, eru mjög margs konar; en aðalnæringar- 

 efni peirra má telja pessi fjögur frumefni ; súrefni, 

 vatnsefni, kolefni og köfnunarefni. |>egar 

 pessi efni eru óblönduð eður einstök, eru pau ósýni- 

 legar lopttegundir ; en pau eiga mjög hægt með að 

 bianda sér saman og breyta pá opt algjörlega eðli 

 sínu. Hin helztu sarabönd peirra, eins og jurtirnar 

 taka pau til sín, eru: vatn, kolsýra og ammoniak. 



V,a t n i ð (súrefni og vatnsefni) er alveg nauð- 

 synlegt, par eð ílest næringarefnin verða að uppleysast 

 í pví áður en pau geta orðið jnrtunum að notum. Til 

 pesss að mynda einn pyngdarhluta af jurtaefni verður 

 rótin að draga í sig mörg hundruð pyngdarhluta af 

 vatni. J>arfuast pví jurtirjiar mjög mikið af vatni, pá 



