138 



pað se samt nokkuð mismunandi. MikiU hluti af vatni 

 pYÍ, sem rótin dregur i sig, gufar aptur út um blöðin. 



Kolsýra* (kolefni og súrefni) er annað efna- 

 samband, sem ekki er síður nauðsynlegt en vatnið, 

 pví mikill bluti jurtanna er myndaður úr kolefni. 

 Nokkuð af kolsýrunni taka ræturnar til sin i vatninu, 

 en meginhlutann draga blöðin til sín úr loptinu um- 

 hverfis, pvi að par er kolsýran ætíð nóg ; rayndast 

 hún við andan dýranna, allan bruna, og gufar líka 

 víða upp úr jöröunni, einkujn þar, sem eldfjöU eru. 



A m m n 1 a k (köfnunarefni og vatnsefni) mynd- 

 ast við rotuun dýra og jurta, og fá jurtirnar pað i 

 vatninn gegnum rótina. Oræktaðar jurtir parfnast 

 ekki meira ammoníak en náttúran sjálf getur framlejtt 

 og fært peim úr rotnuðum leifum jurta peirra, sem 

 par hafa vaxið. En ræktaðar jurtir t. d. gras, korn 

 0. íl purfa áburðar og fá úr honum ammoníak og 

 önnur efni ; pvi pegar grasið er slegið, eða ræktaða 

 jurtin á annan hátt tekin burtu, getur ný jurtakynslóð 

 eigi fengið efnin úr hinni eldri, sem burt var tekin, 

 Dg verður pví að fá pau á annau hátt n.l. úr áburðinum. 



|>essi efni, sem nú haí'a verið nefnd, breytast í 

 lopttegundir pegar jurtirnar eru breundar ; en askan, 

 sea eptir verður og ekki getur brunnið, eru steiuefni, 

 og eru pau líka nauðsynleg fyrir næringu jurtanna. 

 Hin helztu eru kalk, kalí, natron, kísill, brennisteinn, 

 fosfór og járn. 



K a 1 k er í ílestum plöntum meira og minna. — 

 K a 1 í, sem i sambandi við kolsýru myndar pottösku, 

 er í mörgum landjurtum. — N a t r o n, sem i sambandi 

 Tið kolsýru myndar sóda, er mjög algengt i sjávarjurt- 



