178 



arnir huldir himnukenndu hreistri eða skýlu. sem ann- 

 að hvort er mynduð úr yfirhúð blaðauna eða blaðrönd- 

 inni. J>egar burknasporinn fellur í moldina, vex út af 

 honum dálitið blað, sem heitir „forkim", og á pví 

 myndast æslunarfæri, kvennkyns {archegonmr) og karl- 

 kyns {antlieridíur), og upp af einni ..arcbegoníu" vex 

 svo nýr burkni. Meðan burknablöðin eru ung eru 

 pau samvafin í kufung. 



Burknar peir, sem hér vaxa, eru flestir smávaxn- 

 ir og jurtakenndir ; en í heitu löndunum, einkum Nýja- 

 Sjálandi, vaxa eins konar burknatré 20 álna há. Eru 

 pau ekki alls ólík pálmum að útliti. Margir burknar 

 eru skrautplöntur erlendis, og af sumum má hafa rótar- 

 stöngulinn og merginn til manneldis. 



Á steinkolatimabilinu voru burknar risavaxnir, og 

 pá ein hin helztu skógartré, er uxu á jörðunni. Finn- 

 ast nú víða för eptir burknablöð i steintegundum 

 peim, sem fylgja kolunum. 



Helztu burknakyn, sem hér vaxa, eru: burkni 

 {Folypodium) með kringlóttum ávaxtahópum, skýlu- 

 lausum í tveimur röðum á hverjum blaðhluta; smá- 

 blað {Asple)mim) með aflöngum ávaxtahópum og skýlu, 

 sem opnast á innri hlið, og tóugras {Lastrœa) með 

 kriuglóttum ávaxtahópum og nýramyndaðri skýlu. 



Kltiiigarættiii {Equisetaceœ). StönguUinn er 

 samsettur af holum stöngulhlutum, er enda með tennt- 

 um blað.slíðrum, en blöðin eru samvaxin og krans- 

 sett. Sporahúsin sitja optast innan á marghyrndum 

 smáskjöldum efst á stönglinum, og myndast við pað 

 nokkurs konar ax. Sporarmr haia íjaðurmaguaða 



