182 



Sveppir hafa mjög margbreytta mynd og stærð 

 eins og pararnir. Sumir eru að eins eitt hvolf. 



Gerðsveppir {Saccliaromycetes) orsaka gerð í 

 sikurblöndnum vökva, og draga í sig súrefui úr honum. 

 En við pað breytist vökvinn í vínanda og kolsjru. — 

 Stafsveppir (Bacteriaceœ) eru einna minnstir allra 

 lifandi hluta, sem menn pekkja. fó að peir sé skoð- 

 aðir í sjónauka, er stækkar mörg hundruð sinnum, pá 

 sýnast peir opt ekki stærri en depiU eða komma í bók; 

 en prátt fyrir pað, hafa peir mikla pýðingu fyrir nátt- 

 úruna. 011 rotnan orsakast af peim; peir gefa og til- 

 efni til næmra sjúkdóma, valda skemmdum í mat og 

 drykk og geta komið til leiðar ýmiss konar gerð. 



Af snýkjusveppum er j arðeplasveppur- 

 inn (Fhyto])hthora infestans) einna merkastur, Sehann 

 lifandi í kartöplu, sem látin er niður í moldina, pá 

 vex hann upp í gegnum stöngulinn, út i blöðin og út 

 um andholurnar. J>ar vaxa síðan eggmynduð hvolf, 

 sem losna frá sjálfum sveppnum, pegar pau eru full- 

 proskuð. Fái pau pá næga vætu, myndast innan í 

 peim fjöldi nýrra hvolfa (Knopceller) með bifhárum. 

 Sum peirra eta sig inn í blöðin og eyðileggja pau, en 

 önnur berast með regnvatni niður í moldina, veikja 

 par kartöplurnar og valda sjúkdómi peirra næsta ár. 

 J>annig getur það gengið koll af kolli ár eptir ár. Jarð- 

 eplasveppurinn hefir valdið miklum skaða 1 Európu 

 síðan árið 1845, pó ekki kveði mjög að pví nú á síð- 

 ari árum. 



Undir gorkúlur telst ætisveppur eða Cham- 

 pignon {Agaricus campestris) með hvítum liatti, tafe- 

 vert algengur. — Hinn eitraði flugusvep^ur {A. 



