204 



um í bergtegundum. Eins konar apatit (fosforit) er 

 haft til áburðar á jörð. 



3. Málnibræður. 



Málmbræður (Erts) eru samband nytsamra raálma 

 við önnur efni t. a. m. súrefni, brennistein, antimón, 

 arsenik. o. s. frv. Meginhlætí algengra málma er 

 unninn úr pess konar steinum. 



Járnspat (Fe C O3) er gult eða mórautt að lit 

 en dökknar að utan af áhrifum loptsins. Finnst stund- 

 um í holum í basaltsteini. 



Jcirnglans (Fe O3). Af honum eru til margar 

 tegundir. Ein peirra er nefndur blóðmálmur. Leir- 

 blandinn blóðmálmur gjörir rautt stryk og er kallaður 

 rauðkrít. Járnglans myndast stundum i sprungum 

 í eldgígum (Vesuvíus). 



Segidjárnsteinn (Fe^ O4) er segulmagnaður og 

 hinn járnauðugasti (járn 72%) ; finnst í mjög mörgum 

 bergtegundura. 



Bauði (Fe^ O9 Hg) er gulur eða mórauður á lit. 

 Finnst opt í ýmislega löguðum kúlum og drðnglum, 

 og stundum sezt hann ásamt leir utan um strá. |>eg- 

 ar stráið íunar innan úr, verður eptir gulmórauð pípa. 

 Jjær finnast opt í moldarflögura. Rauði er hér all- 

 niikiU á ýmsura stöðum í mýrum og leirflögum. Marglit 

 skán (járnbrá), sem opt situr ofan á pollum í mýrum, 

 er járn blandað súrefni. 



Úr öllum pessum steintegundum er unnið jám, 

 mest á pann hátt, að steinarnir eru látnir í stóra 

 ofna ásamt kolum, sitt lagið af hvoru. Síðan er kveikt 

 i kolunum og kynt unz járnið bráðnar úr steinunum 



