215 



pað endingar gott og fallegt, en er hart, og pví held- 

 ur seinunnið. 



Gneis er samsett af sömu efnum og granit, en í 

 pví er meira af glimmer að tiltölu, og Hggur það i 

 lögum. Gneis er ein hin elzta bergtegund, sem til er. 

 Upp í gegnum pað hefir granit og fleiri eldrennandi 

 bergtegundir brotizt. I Grænlandi er ákaflega mikið 

 af gneis. 



Trachyt er að miklu leyti myndað af sanidín; er 

 optast móleitt á lit, gult, gráleitt eða næstura hvitt. 

 |>að er allopt i sexstrendum smásúlum. Stundum er 

 trachytið fullt af smám kvarzkristöllum og kalla menn 

 pað pá lýparit. 



flér á íslandi er allvíða trachyt, sem brotizt hefir 

 upp u.n undirlagið (basalt, móberg). Tylgja trachyt- 

 tindariúr sumstaðar vissum stefnum, eins og eldgígir 

 og hraunsprungur. Trachyttindar eru mjög opt keilu- 

 myndað'.r eða toppmyndaðir (Baula í Norðurárdal og 

 Hliðarfjíll við Mývatn) og auðpekktir frá basalt- 

 fjöllum. 



TracJiyt er gott til bygginga ; kirkjan á Hólum í 

 Hjaltadal er byggð úr rauðleitu traehyti úr Hólabyrðu. 



Rljömdeinn (Phonolith) er eins konar trachyt, 

 eða náskyldur pví, Hann hljómar pegar á hann er 

 slegið, og drígur nafn sitt af pvi. Hljómsteinn finnst 

 hér allvíða oj-t í stórum og smáum hellum. 



Basált er margvíslegt, dökkleitt og stundum alveg 

 svart. Mjög hirt og pétt basalt er kallað blágrýti. 

 í basalti eru jrasar feldspattegundir, járn og ólivín. 

 Basalt er gamalt hraun, sem eitt sinn hefir brotizt 

 upp úr iðrwm JLrðariöuar, breiðzt út ynr stór sYseði 



